طرح «ریگا» برای ایران

ایالات متحده آمریکا طرح ریگا برای اتحاد جماهیر شوروی را برای ایران در دبی شبیه‌سازی می‌کند. دفتری که توسط وزارت امور خارجه در دبی برای نظارت بر تحولات سیاسی در ایران دایر شده به نوشته روزنامه نیویورک تایمز بازنمایی یک طرح قدیمی است، چنانچه نیکلاس برنز معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور سیاسی علت ایجاد این دفتر را تکرار تجربه تاسیس «پایگاه ریگا» در لیتوانی برای افزایش دانش آمریکا از اتحاد جماهیر شوروی در زمان فقدان روابط دیپلماتیک میان مسکو و واشنگتن دانست.
برنز با اشاره به جورج کنان که در دفتر ریگا فعالیت می‌کرد و بعدها به زبده‌ترین کارشناس امور شوروی بدل شد، گفت: ما در سال 1926 جوانی از شهر میلواکی ایالت ویسکانسین به نام کنان را به پایگاه ریگا اعزام کردیم. ما به او گفتیم برو و روس‌ها را بشناس. در ریگا اقامت کن. تو پنجره ما به روی شوروی خواهی بود. این همان جمله‌ای است که اکنون به جوانان می‌گوییم. اینکه به دفتر دبی بروند چرا که ما نمی‌توانیم در ایران باشیم؛ تا با هر ایرانی‌ای که یافتند مصاحبه کرده و از آنها بیشتر بدانند؛ همه ایرانی‌هایی که برای تجارت و یا تعطیلات به آنجا می‌آیند. آنگاه به ما بگویید باید چه درکی از ایران داشته باشیم. نیویورک تایمز در گزارش خود آورده است: امروز 8 نفره در میز امور ایران در واشنگتن کار می‌کنند و تعداد کارکنان دفتر دبی 6 نفر است که در کنسولگری آمریکا در دبی فعالند. در ماه می، برنز از دبی به عنوان مکانی برای حضور در ایران یاد کرد. حدود 200 هزار ایرانی در دبی زندگی می‌کنند و به کارگیری آنها می‌تواند مضر باشد چرا که آنها پناهندگان سیاسی نیستند.
علت انتخاب دبی به این دلیل است که دبی دارای بزرگ‌ترین جامعه ایرانی و تجاری است که با کشورشان رابطه دارند و در رفت و آمد هستند. گذشته از این ایرانی‌های بسیاری برای خرید، تعطیلات و یا تهیه بلیت سفر به دیگر نقاط جهان، به دبی مراجعه می‌کنند. برنامه وزارت امور خارجه آمریکا تنها برنامه‌ای در سطح بالا است که در امارات عربی متحده دنبال می‌شود و این کشور را به حلقه اتصال ایران بدل می‌کند و دولت‌ها تلاش دارند از ارتباط دبی با تهران برای درک بهتر ایران و مردم آن استفاده کنند. به نوشته این روزنامه امریکایی، دبی به توقفگاه اصلی محققان و تحلیلگران امور ایران بدل شده و کنفرانس‌های متعددی با شرکت مقامات عالی‌رتبه توسط نهادها و گروه‌های مطالعاتی امور ایران در آنجا برگزار شده که دست کم هدایت یکی از این سازمان‌های غیردولتی را شخصیت‌های مخالف تهران بر عهده دارند. از دبی در عین حال به عنوان کارگاهی برای آموزش ایرانی‌ها در امور نافرمانی مدنی استفاده می‌شود تا ترغیب کننده تغییرات داخلی در ایران باشند.
مصطفی الانی از محققان مرکز تحقیقات خلیج‌فارس که یک نهاد تحقیقاتی مستقر در دبی است، می‌گوید: مساله ایران این است که نمی‌توان در داخل این کشور فعالیت کرد و از این رو مجبوریم که کشورهای همسایه فعالیت داشته باشیم. در هر حال مکانی چون دبی نهادهای اطلاعاتی و آدم‌های معمولی را از سراسر جهان به سمت خویش جلب خواهد کرد که بسیاری از آنها جلوی چشم نیستند. دولت بوش علاوه بر تقویت توان نظارت بر ایران و افزایش جذب ایرانی‌ها به دبی بر دیگر رویکردها نیز کار می‌کند. از جمله تخصیص بودجه 79 میلیارد دلاری برای افزایش ساعت کار رادیوی فارسی زبان و پخش برنامه‌های تلویزیونی در ایران و رفت و آمد ورزشکاران، هنرمندان و افراد حرفه‌ای به آمریکا.