روسیه موافق یا مخالف

نمایندگان کشورهای موسوم به "گروه ‪ 5+1‬" در هفته‌ای که در آغاز آن هستیم احتمالا بار دیگر برای بررسی پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی تروئیکای اروپا در مورد برنامه هسته‌ای ایران گرد هم خواهند آمد. این کشورها جمعه شب گذشته در نشستی غیرعلنی در نیویورک پیش‌نویس مذکور را بررسی کرده اما به پیشنهاد روسیه مبنی بر ضرورت تغییرات اساسی در آن، گفت‌وگوها به این هفته موکول شد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد پس از این نشست گفته بود: با توجه به پیشنهاد روسها برای تغییراتی در پیش‌نویس، تصمیم گرفتیم موارد مطرح شده را به دولتهای متبوع خود اطلاع دهیم. وی بدون ذکر جزییات، تغییرات موردنظر روسیه را "گسترده" خوانده بود. "ویتالی چورکین" سفیر روسیه در سازمان ملل متحد نیز تایید کرد که مسکو خواستار تغییراتی در پیش‌نویس شده، اما به جزییات آن اشاره‌ای نکرد. مخالفت روسیه با پیش‌نویس پیشنهادی سه کشور فرانسه، انگلیس و آلمان (تروئیکای اروپا) در مورد برنامه اتمی ‌ایران در هفته‌های اخیر بارها از سوی مقامات رسمی‌ این کشور مورد تاکید قرار گرفته و موضعگیری نماینده روسیه در سازمان ملل متحد نیز در همین راستا صورت گرفت.
مخالفت مسکو از آنجا ناشی می‌شود که این پیش‌نویس که تحت فشار آمریکا، تحریمهایی علیه ایران را در بر می‌گیرد حتی می‌تواند روسیه را نیز به عنوان تنها کشوری که بطور رسمی‌با ایران در زمینه‌های اتمی ‌همکاری دارد، مجازات کند، لذا مقامات مسکو اعلام کردند در صورت تصویب چنین قطعنامه‌ای در شورای امنیت، روسیه در واقع به تحریم علیه خود رای داده است. نیروگاه اتمی‌ بوشهر که توسط روسیه در حال ساخت است مهمترین مصداق همکاری روسیه با ایران در زمینه انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای است.
در نخستین روزهای ارایه پیش‌نویس توسط تروئیکا در مورد ایران، "سرگئی لاوروف" وزیر امور خارجه روسیه تاکید کرده بود "جامعه بین‌المللی تنها باید براساس ارزیابی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌ در این خصوص اقدام کند." وی با اشاره به اینکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌بر اقدامات ایران اشراف دارد، تاکید کرد: آژانس هیچ اشاره‌ای به خطر ایران برای صلح و امنیت جهانی نداشته که بتوان برمبنای آن تحریمهایی علیه این کشور وضع کرد.
وزیر امور خارجه روسیه در موضعگیری دیگری در این مورد تاکید کرد: کشور وی با استفاده از تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد به بهانه مسایل هسته‌ای و استفاده از این ابزار برای تغییر حکومت ایران مخالف است. وی خاطرنشان کرد: البته ابهاماتی در مورد برنامه هسته‌ای ایران وجود دارد که هنوز روشن نشده ولی این سوالات به معنای وجود تهدیدی برای صلح و امنیت جهان نیست. لاوروف اوایل آبان ماه نیز با اشاره به مباحثی که پیشتر در گروه ‪5+1‬ مطرح شده بود گفت: پیش‌نویس قطعنامه گروه تروئیکای اروپا در مورد ایران با اهداف موردنظر این گروه مغایرت دارد.
لاوروف، موضع روسیه را سه محور، ایجاد شرایط لازم برای آغاز مذاکرات هسته‌ای با ایران، حمایت از پیمان منع گسترش سلاح‌های اتمی ‌و نیز حفظ حق همه کشورهای عضو پیمان "ان.پی.تی" برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای دانست. در این میان موضعگیری معاون دومای روسیه مبنی بر اینکه "روسیه ناچار است به موافقین پیش‌نویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد ایران بپیوندد"، برای برخی کارشناسان و مقامات غربی این تصور را بوجود آورده که فشارهای وارده بر مسکو، احتمال تصویب پیش‌نویس ضد ایرانی را تقویت کرده است. البته "یوری ولکوف" در عین حال تصریح کرده بود که روسیه به تلاش‌های خود برای تداوم روند مذاکرات بین ایران و اروپا ادامه خواهد داد و افزود: بکارگیری زبان زور و اولتیماتوم علیه ایران تنها باعث تشدید احساسات ضد غربی و به سود محافل تندرو تمام خواهد شد.
با این حال مقامات و رسانه‌های غربی این اظهارات نماینده دوما را پایانی بر مخالفتهای روسیه با قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی تعبیر نمودند. اما اظهارات وزیر امور خارجه روسیه پس از نشست روز جمعه وزیران خارجه کشورهای اتحادیه اروپا در بروکسل، مبنی بر مخالفت کشورش با متن پیش‌نویس موردنظر اروپا، نشان داد که موضع مسکو در این خصوص تغییری نداشته است. وی گفت: اگرچه مسکو برای اجرای تدابیر منطقی علیه ایران آمادگی دارد، ولی پیش‌نویس اروپایی‌ها بسیار افراطی و فراتر از آنست که مورد تایید ما قرار گیرد. وی هنگام بازگشت به مسکو همچنین بر عزم کشورش برای ادامه عملیات احداث نیروگاه اتمی ‌بوشهر تاکید کرد و گفت: نیروگاه اتمی ‌بوشهر تحت کنترل کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌احداث می‌شود.
لاوروف، این نیروگاه را بیش از یک طرح سیاسی، یک پروژه تجاری دانست که به عقیده مسکو عامل اصلی نگهدارنده ایران در پیمان منع گسترش سلاح‌های اتمی ‌است. کارشناسان سیاسی در روسیه با توجه به موضعگیریهای اخیر مسکو بر این عقیده‌اند که این کشور در شرایط فعلی با صدور قطعنامه جدیدی در مورد پرونده هسته‌ای ایران مخالف نیست و تنها قصد دارد محتوا و لحن این قطعنامه مطابق با توافقاتی باشد که پیشتر در گفت‌وگو با پنج کشور دیگر گروه ‪ 5+1‬ حاصل شده و صدور آن باعث بغرنج‌تر شدن اوضاع نشود.
تاکید مسکو بر زمان دار بودن تحریمها علیه ایران و منحصربودن آن صرفا در مورد موادی که در ساخت موشکهای دوربرد و سلاح هسته‌ای کاربرد دارند و نیز قابل بازگشت بودن تحریمها، در راستای همین موضع روسیه است. پذیرفتن حق ایران برای داشتن یک برنامه صلح‌آمیز اتمی‌ در چارچوب قوانین بین‌المللی و آژانس، رعایت کامل مفاد پیمان "ان.پی.تی" و رفع همه ابهاماتی که به‌ استناد گزارشهای آژانس در برنامه اتمی‌ ایران وجود دارد، دیگر مسایلی هستند که روسها بر آن پای فشرده اما با انکار آمریکا و اروپا مواجه شده است.