تغییر فرماندهی آمریکا در خاورمیانه

 کریم جعفری
شرایط حضور آمریکا در عراق و ناتوانی این کشور در بازگرداندن آرامش به سرزمینی اشغال شده از یک سو و عدم نابودی کامل طالبان از سوی دیگر باعث شده است تا گمانه‌زنی‌هایی در مورد تعبیر فرماندهی مرکزی آمریکا در خاورمیانه صورت بگیرد. مامون فندی از نویسندگان معروف روزنامه الشرق‌الاوسط در آخرین نوشته خود به نکات و شواهدی چند اشاره کرده که براساس آن در آینده‌ای نه چندان دور فرماندهی مرکزی آمریکا در منطقه خاورمیانه تغییر خواهد کرد.
فندی که براساس گزارش‌های موجود چند پیش‌بینی دیگر را نیز انجام داده و همه آنها به تحقق پیوسته است این بار می‌گوید ژنرال جان ابی زید فرمانده قرارگاه مرکزی آمریکا در خاورمیانه که مقرش در کشور قطر است در آینده‌ای نزدیک تغییر خواهد کرد و به جای وی دیوید پاتریس ژنرال سه ستاره ارتش ایالات متحده آمریکا در عراق که فرماندهی آموزش و سازماندهی ارتش جدید عراق را بر عهده دارد جایگزین وی خواهد شد. این تحلیلگر عرب برای اثبات این نظر خود به دیدار اخیر نوری المالکی نخست‌وزیر عراق با جرج بوش رئیس‌جمهور آمریکا در امان پایتخت اردن اشاره می‌کند که در این دیدار مذاکراتی میان طرفین به عمل آمد که بحث ژنرال ابی‌زید یکی از آنها بود.
رایس وزیر امور خارجه آمریکا که اواخر هفته آینده یک بار دیگر به خاورمیانه سفر خواهد کرد نیز در دیدار ماه اکتبر با وزرای امور خارجه اعضای شورای همکاری خیلج فارس در قاهره این نکته را به آنها گوشزد کرده بود که باید خود را آماده تحولات جدیدی در منطقه کنند؟ هر چند وی به این تغییر و تحولات اشاره‌ای نکرد اما این نمی‌تواند خارج از موضوع برکناری ژنرال جان ابی زید عرب‌تبار باشد. حال سوالی که مطرح می‌شود این است چرا ژنرال ابی‌زید باید برکنار شود؟ چرا او باید در این موقعیت حساس از قدرت کناره‌گیری کند؟ چه دلایلی می‌تواند پشت این قضیه نهفته باشد چرا ژنرال دیوید پاتریس باید جایگزین وی گردد؟
آن روزی که این ژنرال سه ستاره آمریکا با دریافت یک ستاره دیگر جایگزین ژنرال آنتونی زینی فاتح جنگ سوم خلیج ‌فارس و اشغال عراق شد همه بر این باور بودند که وی به دلیل داشتن تبار عربی می‌تواند راحت‌تر و آرام‌تر با قضایا کنارآمده و به این ترتیب منطقه را برای آمریکایی‌ها آرام کند. وی که حوزه‌ای گسترده از مصر تا افغانستان را در کنترل خود داشت با تمام وسایل و تجهیزات نظامی آمریکا به کنترل این منطقه حساس و استراتژیک که دولت متبوعش‌300 هزار سرباز و افسرش را در آنجا به جنگ واداشته بود می‌پرداخت. اما ابی‌زید نتوانست آن طور که باید و شاید جواب پس دهد. هر چند فندی به دلایل این برکناری اشاره نمی‌کند اما پر واضح است که چرا باید وی برکنار شود دلایل برکناری وی عبارتند از:
1- عملکرد ارتش آمریکا در عراق این ارتش پس از‌ 3 سال حضور در این کشور نتوانست به آرزوهای سیاستمداران آمریکایی جامعه عمل بپوشاند و دست‌کم در پایتخت آن آرامش را برقرار سازد. سال گذشته چهار هزار سرباز آمریکایی در طول سه سال گذشته و زخمی ‌شدن بالغ بر‌20 هزار تن از آنها ناامنی گسترده و انتقاد شدید نسبت به تداوم اشغال که به تبع خود بنابر برخی ارقام تا600 هزار عراقی را به کام مرگ فرستاده می‌تواند به عنوان اولین و مهم‌ترین دلیل باشد.
2- آمریکا در افغانستان نیز نتوانست طالبان را سرکوب کند و بقایای این رژیم همچنان در مناطق جنوبی و شرقی این کشور نیمه ویران گاه و بی‌گاه به مردم ارتش دولتی و نیروهای ایساف حمله می‌کنند.
3- القاعده به عنوان دشمن درجه یک آمریکا که می‌تواند به آمریکا نفوذ کند و هنوز هسته‌ مرکزی خود را حفظ کرده است تا آنجایی که پیام‌های صوتی و تصویری سران آن خشم مقامات واشنگتن را برانگیخته است آمریکایی‌ها بر این باروند که عامل اصلی تداوم خشونت و ترور و بی‌ثباتی در عراق و افغانستان باقیمانده به شدت فعال و زرنگ القاعده هستند.
4- ایران به‌عنوان یکی از اولویت‌های آمریکا در کنترل راهبردی‌اش در خلیج‌فارس از زمانی که توسط بوش در محور شرارت ادعایی‌اش گنجانده شد. هر روز قدرت نظامی‌اش افزون‌تر می‌شود. این کشور تا جایی پیش‌ رفته که با برگزاری مانورهای گسترده در زمین، هوا و دریا به صورت همزمان عملا آمریکا را به چالش می‌خواند. نظارت لحظه‌ای ایران بر تحرکات ناوگان پنجم آمریکا در خلیج فارس را بیشتر ژنرال‌های آمریکایی ناشی از ضعف مدیریت ژنرال ابی‌زید می‌دانند که نتوانسته با قدرت‌نمایی کافی جلوی ایران را بگیرد.
5- شکست اخیر اسرائیل از یک نیروی کوچک چریکی در لبنان نیز بر حیثیت آمریکا لطمات فراوانی وارد کرد. برخی از لابی‌ها صهیونیست در آمریکا برآنند که عدم ارسال بموقع سلاح‌های مورد نیاز ارتش اسرائیل از زاغه مهمات ارتش آمریکا و در قطر یکی از دلایل این شکست بود.
6- برخی از سیاستمداران جدید عرب به‌خصوص در شورای همکاری خلیج‌فارس که از انفعال بیش از حد زید به ستوه آمده‌اند نیز از آمریکا درخواست کرده‌اند برای فعالیت در منطقه تحرک بیشتری از خود نشان دهد.
هر چند می‌توان برای این تغییر دلایل دیگری نیز برشمرد اما به نظر می‌رسد وی که ادعا می‌کرد منطقه خاورمیانه به سوی جنگ جهانی سوم پیش‌ می‌رود باید جای خود را به یکی از فرماندهان ریز دستش بدهد که به نوشته مامون فندی عمل گراتر قاطع‌تر و پس از سه سال کار مداوم در عراق تا حدی توانسته ساختارها و رفتارهای سیاسی منطقه را بشناسند و با آن کنار بیاید. این ژنرال باید یک ستاره دیگر هم بگیرد تا بتواند به فرماندهی منطقه‌ای ارتش آمریکا در خاورمیانه برسد . به نظر می‌رسد علاوه بر بازی‌های آسیایی‌ دوحه در قطر بازی سری ومحرمانه دیگری نیز در جریان باشد که تا حد زیادی منطقه منتظر رخ دادن آن است و بدون شک با این تغییر حوادث جدید و مهمی در منطقه شکل خواهد گرفت.