تحلیلی بر نشست کمیته چهارجانبه(بخش نخست)

 به‌ رغم بی‌نتیجه پایان یافتن نشست کمیته چهارجانبه برای لغو‌‌ ‌تحریم دولت حماس، غازی حمد، سخنگوی دولت فلسطین در بیانیه‌ای از موضع‌گیری کمیته‌ ‌چهارجانبه استقبال کرد و گفت: در موضع‌گیری این کمیته تغییراتی حاصل شده است که‌ ‌ممکن است افق‌های مثبتی را برای همکاری ایجاد کند. غازی حمد افزود: تأیید کمیته چهارجانبه برای تشکیل‌ ‌دولت متحد ملی و به کار نگرفتن لفظ تحریم و محاصره و همچنین تأکید بر امکان اتخاذ‌ ‌گام‌هایی در آینده بعد از تشکیل دولت متحد ملی بیانگر تغییر موضع کمیته چهارجانبه‌ ‌برای رسیدن به مرحله همکاری است.
این کمیته چهارشنبه شب در برلین با حضور اشتاین‌ ‌مایر، کاندولیزا رایس و سرگئی لاوروف، وزیران امور خارجه آلمان، آمریکا و روسیه و‌‌ ‌همچنین بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، خاویر سولانا، نماینده عالی سیاست‌‌ ‌خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا و بنیتا فررو والدنر، کمیسر سیاست خارجی این‌ ‌اتحادیه برگزار شد. کمیته چهارجانبه در پایان این نشست اعلام کرد که‌‌ ‌در انتظار تشکیل دولت جدید فلسطین است تا سپس موضع خود را در برابر آن اعلام کند.
این در حالی است که خالد مشعل، رییس دفتر سیاسی‌ ‌جنبش حماس در سوریه، بعد از دیدار با عمرو موسی، دبیرکل اتحادیه عرب تصریح کرد: دولت متحد ملی فلسطین در کمتر از دو هفته اعلام خواهد شد و اسماعیل هنیه، نخست‌وزیر‌ ‌فلسطین این امر را به من ابلاغ کرده است. وی تصریح کرد: گام‌های فوری برای تشکیل دولت جدید‌ ‌اتخاذ شده و هرگز فلسطینی‌ها به دوران گذشته که شاهد رنج و ناراحتی بودند‌ ‌بازنخواهند گشت؛ چرا که بعد از توافقنامه مکه شرایط مهم و مثبتی ایجاد شده است. کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا درخصوص‌‌ ‌موضع گروه چهارجانبه درباره تحریم‌ها علیه فلسطینیان گفت: ما در زمان مناسب‌ ‌تصمیم‌گیری خواهیم کرد چرا که هنوز شاهد تشکیل دولت متحد فلسطینی نبوده‌ایم.
در بیانیه پایانی این نشست که توسط بان کی مون،‌‌ ‌دبیرکل سازمان ملل خوانده شد بر آغاز روابط عادی دیپلماتیک با تشکیلات خودگردان‌ ‌فلسطین به شرط به رسمیت شناخته شدن اسرائیل، محکوم کردن خشونت‌ها و پذیرش‌ ‌توافقنامه‌های پیشین فلسطینیان با اسرائیل از جمله نقشه راه تاکید شده‌‌ ‌است. به گزارش دفتر مطالعات بین‌الملل ایسنا پس از آنکه حماس با امضای پیمان مکه در عمل به عضویت ساف درآمد، این نگرانی وجود داشت که ناگزیر از تن دادن به‌‌ ‌پیمان اسلو بر مبنای اصول ساف باشد که در این صورت به معنای آن بود که دولت هنیه‌ ‌اسرائیل را به رسمیت بشناسد و مقاومت مسلحانه را به کنار گذارد.
با این حال خالد مشعل، رهبر در تبعید حماس و‌ ‌اسماعیل هنیه، نخست وزیر فلسطین هر دو بر عدول نکردن حماس از این دو اصل و خط قرمز‌ ‌خود تأکید کردند. درباره بحث کنار گذاشتن مقاومت و به رسمیت شناختن‌ ‌اسرائیل حماس امتیاز زیادی به فتح نداد و تنها مورد قابل اشاره در این زمینه‌‌ ‌اظهارات خالد مشعل در دمشق و پیش از امضای پیمان مکه بود که گفت اسرائیل واقعیتی‌‌ ‌است که وجود دارد، اما آن را به رسمیت نمی‌شناسیم.‌‌
در راستای تایید و تکرار این سخنان، پس از نشست‌ ‌چهارشنبه شب کمیته چهارجانبه در برلین خالد مشعل، رییس دفتر سیاسی حماس در سوریه‌ ‌پس از دیدار و گفت‌وگو با عمرو موسی مجددا بر ایجاد کشور مستقل فلسطینی در مرزهای‌ ‌سال 1967 به پایتختی بیت‌المقدس تاکید کرد و افزود: ملتی که انتفاضه را آغاز کرده‌ ‌است هرگز اجازه نداده نقضی علیه بیت‌المقدس صورت گیرد و ما هرگز اجازه نمی‌دهیم‌‌ ‌اسرائیل حق ما را در خصوص بیت‌المقدس نادیده بگیرد، چون ما قصد داریم حق خود را پس‌‌ ‌بگیریم.
مشعل، در گفت‌وگو با روزنامه الرای العام چاپ‌‌ ‌کویت نیز در پاسخ به سوالی مبنی بر آنکه آیا شما تمایل به آن دارید که کشور مستقل‌‌ ‌فلسطین در کنار اسرائیل تشکیل شود، گفت: مقاومت اسلامی ‌گروه‌های فلسطینی به عنوان‌ ‌یک امر واجب برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی به پایتختی بیت‌المقدس در راستای تحقق‌ ‌این هدف انجام گرفته است و باید تمامی ‌اهداف این مقاومت یعنی بازگشت مهاجران‌ ‌فلسطینی و آزادسازی تمامی ‌زندانیان فلسطینی پیش از آنکه این کشور تشکیل شود، محقق‌ ‌شود.
وی گفت: مشکل ما با وجود یک کشور اسرائیلی در کنار‌ ‌کشور فلسطینی نیست زیرا اسرائیل به عنوان یک دولت در حال حاضر موجود است، مشکل ما‌‌ ‌عدم وجود یک کشور مستقل فلسطینی است. بحث ما به عنوان یک فلسطینی آن نیست که‌ ‌اسرائیل وجود داشته باشد یا وجود نداشته باشد، بلکه بحث ما دستیابی به حق مسلم‌‌ ‌فلسطینی‌ها و دستیابی به یک کشور مستقل فلسطینی است. به نوشته روزنامه دیلی تایمز این سخنان در واقع‌‌ ‌دلالت بر این دارد که حماس حمایتش را از تشکیل یک کشور فلسطینی با مرزهای ژوئن سال‌ 1967 ‌اعلام کرده و این به معنای تشکیل یک کشور فلسطینی در کنار اسرائیل است نه به‌‌ ‌جای اسرائیل.
همین ایده به محمود عباس قدرت انجام مذاکره با اسرائیل را می‌دهد و وی‌‌ ‌متعهد شده که هر توافقنامه امضا شده‌ای در همه پرسی را بپذیرد. بر همین اساس در جریان نشست اخیر کمیته چهارجانبه،‌ ‌عباس به تلاش‌هایش برای جلب حمایت غرب از دولت ائتلافی فلسطین در اروپا ادامه‌ ‌‌ داد. عباس در جریان دیدار خود با مقامات اروپایی تاکید‌ ‌کرده که راه ‌حل دو کشور مستقل پایه‌ای برای مصالحه مناقشات میان اسرائیل و‌‌ ‌فلسطینیان است. وی گفته است که: ما قویا به صلحی پایدار و منصفانه‌ ‌در خاورمیانه معتقدیم، صلحی که بر اساس راه‌حل دو کشور مستقل فلسطین و اسرائیل که‌‌ ‌بتوانند توام با صلح و امنیت در کنار هم و مطابق با قطعنامه‌های 242 و 338 و‌ ‌معاهده اسلو در سال 1993زندگی کنند، برقرار شود.