نقش ایران در عراق

سارا مظهری
در بهمن 1385 مقامات امنیتی آمریکا گزارشی تحت عنوان «نقش ایران در شرایط کنونی عراق» ارایه کردند که طی‌آن ایران متهم به تشدید ناامنی‌های عراق شده بود. چارلز کرین نویسنده تایم، مطلبی را با استفاده از مفاد این گزارش نوشته که طی آن ثابت می‌کند ایران در ناامنی‌های عراق تاثیر مستقیمی ‌ندارد. مطلب زیر که بر پایه مقاله‌های چارلز کرین نوشته شده نقش ایران در عراق را نشان می‌دهد:
گزارش ویژه‌ای که در بهمن امسال درباره منطقه امن یا ‌Green zone به انتشار رسید، اتهاماتی را درباره نقش ایران در ناآرامی‌های عراق وارد می‌سازد، هر چند که مقامات امنیتی دولت بوش نه تنها در ارایه دلایل و اسناد قانع کننده ناتوان هستند، بلکه باید این گونه ادعاهای دولت جمهوریخواه آمریکا را در چارچوب فشارهای وارد بر ایران و مساله هسته‌ای بررسی کرد. فشارهایی که در سال گذشته شدت یافت. سران ارتش آمریکا در بغداد در اواخر زمستان ادعا کردند تکنولوژی پیچیده‌ای که در ساخت برخی از کشنده‌ترین بمب‌های دست‌سازی که در انفجارهای کنونی در عراق به کار برده می‌شود و شامل گونه‌ای مس آب شده که می‌تواند حفره‌هایی در بدنه تجهیزات جنگی آمریکا به وجود آورد، از کشور همسایه (ایران) وارد خاک این کشور شده و سرنشینان تانک‌های نیروهای آمریکایی را کشته و یا به شدت زخمی‌می‌کند. برپایه آمار تهیه شده توسط ارتش آمریکا 170 سرباز آمریکای از بهار سال 2004 میلادی بدینوسیله کشته و 620 نفر به شدت آسیب دیده‌اند و نیز آن که استفاده از این گونه سلاح‌های دست ساز در سال گذشته دو برابر شده است. ارایه این گزارش برخلاف سیاست‌های امنیتی آمریکا است که معمولا از افشای هرگونه اطلا‌عاتی که امکان دارد سبب شود دشمنان این کشور روش‌های پیشرفته‌تری را به کار برند و یا به مهارت‌های‌ آنان بیافزاید خودداری می‌کند. بدون شک دلیل این تغییر در روند استاندارد حفظ اطلاعات تسلیحاتی، محکوم ساختن ایران به دخالت‌ در امور عراق و کاملا سیاسی است. بر پایه اتهامات مقامات آمریکایی اینگونه سلاح‌ها در ایران تولید و توسط نیروهای سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ‌و نیز برخی از نیروهای برتر القاعده مخفیانه وارد خاک عراق می‌شود.
لازم به توضیح است که مسوولان مربوطه در آمریکا از اعلام نام‌های خود و یا هرگونه اطلاعاتی که منجر به شناسایی آنها شود خودداری کردند! و تنها نام کارشناس مسوول بررسی اطلاعات مربوطه درج شده است. این گزارش به جهت زیر فشار گذاشتن هر چه بیش‌تر ایران تهیه و انتشار یافته است (‌tremendous type). یا نوع مهیب اصطلاحی است که بر چگونگی نقش ایران در امور عراق اشاره می‌کند!
بسیاری از مخالفان دولت بوش نگرانی خود را از این اتهامات که در چارچوب جنگ تبلیغاتی آمریکا علیه ایران ساخته و پرداخته شده است و امکان دارد پیش زمینه‌ای برای اقدامات شدیدتری در قبال ایران باشد ابراز کرده‌اند. این گزارش در آستانه افزایش فشارهای آمریکا بر ایران ارایه شد. دولت بوش همچنان بر این نکته که مسوولیت درگیری‌های خشونت بار سال گذشته در عراق برعهده گروه‌های مختلف سنی‌گرا و تشکل‌های اعراب مجاهد و نیز کشورهای همسایه (سوریه و ایران) است پافشاری می‌کند. البته در این گزارش نکته قابل توجهی وجود دارد و آن پذیرش این واقعیت است که درگیری‌های بین گروه‌های سنی و شیعه در عراق اصولا ناشی از نفوذ ایران در این کشور نبوده و حتی در صورت عدم هرگونه پشتیبانی از جانب ایران ادامه خواهد یافت. مقامات آمریکایی امیدواری خود را از آن که مطرح ساختن این اطلاعات در عرصه عمومی‌سبب شود ملت عراق مواضع خود را در قبال ایران با جدیت بیش‌تری تعریف کند ابراز کردند. در اینجا است که اهمیت شرکت ایران در مذاکرات در عراق و استفاده از فرصت‌ها، هر چند اندک ـ برای بیان دوباره حسن نیت خود روشن‌تر می‌شود. مسوولان بررسی اطلاعات امنیتی آمریکا در این گزارش عنوان کرده‌اند سلاح‌های ذکر شده به وسیله اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ‌وارد عراق شده است، اما همچنان درج شده جناح‌ها، تشکل‌ها و گروه‌های سیاسی قانونی در ایران در بسیاری موارد از جمله سیاست خارجی دیدگاه‌هایی متفاوت داشته و به این جهت هرگونه نتیجه‌گیری درباره ماهیت اهدافی که ایران در عراق پیگیری می‌کند بسیار دشوار خواهد بود. نفوذ ایران در جوامع شیعه مذهب عراق نکته‌ای تاریخی ـ فرهنگی است و در صورتی که خلاف آن مشاهده می‌شد جای تعجب به شمار می‌آمد. در گزارش همچنان درج شده است که چگونگی، میزان و ماهیت پشتبیانی ارتش ایران از مبارزان عراق قابل شناسایی و ارزیابی نیست، و امکان نفی و رد این اتهامات وجود دارد. واقعیت آن است که مقامات آمریکایی دولت عراق و اکثریت شیعه مذهب را زیر فشار قرار داده ‌اند تا در روابط نسبتا صمیمانه خود با دولت ایران تجدید نظر کند. هراس آمریکا نزدیکی هر چه بیش‌تر دولت‌های ایران و عراق است که این گزارش ناخواسته از آن پرده بر می‌دارد. نکته بسیار مهم دیگر ذکر این واقعیت است که در شرایط فعلی عراق،‌ نمی‌توان به روشنی گفت کدام یک از گروه‌ها در داخل کشوری که تشکل‌ها، جناح‌ها و دسته‌های بسیاری در آن فعالیت دارند، و یا چه ارگانی در داخل دستگاه حکومتی عراق با احزاب سیاسی حاکم بر ایران همکاری و یا از سلاح‌های نامبرده شده استفاده می‌کند. ‌
هیچگونه دلایلی مربوط به وجود روابط خاص بین دو کشور مشاهده نمی‌شود این جمله در گزارش نوشته شده اما در پی آن به حمله به دفتر دیپلمات‌های ایرانی در ساختمانی که ادعا می‌شود متعلق به عبدالعزیز حکیم رییس کل شورای انقلاب اسلامی ‌عراق و با اهمیت‌ترین گروه در دولت کنونی عراق است، اشاره می‌شود و نیز به اصطلاح اسناد و نقشه‌هایی که به دست آمده است کارشناس فوق همچنان می‌نویسد: بیش‌تر حملات با بمب‌های دست‌ساز توسط ارتش المهدی، گروه مقتدی الصدر انجام گرفته است، اما هیچ‌گونه ارتباطی بین این ارتش با نفوذ و دولت ایران به اثبات نرسیده است مقتدی الصدر بالاترین مقام و جدی‌ترین مخالف حضور نیروهای آمریکایی در عراق بوده و نه تنها از نفوذ بسیاری در دولت عراق برخوردار است بلکه از مهمترین حامیان نخست‌وزیر کنونی به شمار می‌آید. بنابراین از نقطه نظر سیاسی محکوم ساختن او به ایجاد، دامن‌زدن و رهبری جنگ داخلی در عراق پایه و اساسی ندارد. و نیز آن که ارتش المهدی همگن نیست و بسیاری از اعضای آن پیرو شخص مقتدی الصدر نیستند. این گزارش نه دولت عراق، بلکه دولت ایران را درمرکز قرار می‌دهد. اما به رغم استناد به مدارک به دست آمده در اربیل عراق و نیز نظرات کارشناسان تسلیحات آمریکا اتهامات وارده بر این را نمی‌توان به اثبات رساند و دولت آمریکا در سخن‌پردازی در این زمینه بسیار موفق‌تر بوده است تا ارایه مدارک قابل پذیرش و بررسی. در نهایت حتی در شرایطی که اتهامات آمریکا در قبال ایران را درست فرض کنیم. گروه‌ها و تشکل‌های مبارز عراقی هستند که از هرگونه سلاحی علیه نیروهای اشغالگر آمریکایی استفاده می‌کنند و نه نیروهای ایرانی.‌