نیاز فلسطین به تصمیم‌گیری تازه

احمد زیدآبادی
خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از دیدار با محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین حماس را در از دست رفتن فرصت برای تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین مسئول دانست. سولانا در حالی حماس را مسئول به بن‌بست رسیدن مذاکرات مربوط به تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین دانست که پیش از آن محمود عباس در کنفرانس مشترک خبری خود با کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا در شهر اریحا از پایان بدون نتیجه گفتگوهای حزب تحت رهبری وی (جنبش فتح) با رهبران حماس خبر داده بود.
در پی اظهارات عباس کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) از اسماعیل هنیه نخست وزیر دولت تحت کنترل خواسته بود که با استعفای خود راه را برای تشکیل دولت تازه ای در سرزمین های فلسطینی هموار کند درخواستی که بلافاصله از سوی حماس رد شد. حماس در عین حال اعلام کرد که مذاکرات برای تشکیل دولت وحدت ملی به بن بست نرسیده و عباس به منظور تحت فشار قرار دادن این گروه برای کسب امتیازات بیشتر خبر شکست مذاکرات را اعلام کرده است. در واقع درست در زمانی که انتظار می‌رفت مقام‌های فتح و حماس از دستیابی خود به توافق نهایی برای تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین خبر دهند محمود عباس با اعلام شکست مذاکرات ناظران سیاسی را غافل‌گیر کرد.
پیش از اظهارات عباس در کنفرانس مطبوعاتی مشترک خود با رایس همه خبرها حاکی از پیشرفت در روند آشتی فتح و حماس بود روندی که گمان می‌رفت با اعلام آتش‌بس با اسراییل در نوار غزه وارد مرحله عملی خود شده و با آزادی قریب الوقوع گلعاد شالیط سرجوخه اسراییلی در ازای آزادی صدها اسیر فلسطینی در بند اسراییل تسریع خواهد شد و در نهایت به تشکیل دولت وحدت ملی خواهد انجامید. سخنان اخیر رهبران فتح اما نشان می‌دهد که آتش بس در نوار غزه و انتشار گزارش هایی درباره آزادی احتمالی شالیط ارتباط تنگاتنگی با تشکیل دولت وحدت ملی نداشته و فتح و حماس نتوانسته‌اند در مذاکرات خود بر سر تقسیم پست‌های کابینه دولت وحدت ملی به تفاهم دست یابند.
حماس اعلام کرده که مذاکرات برای تشکیل دولت وحدت ملی به بن بست نرسیده و دولت اسماعیل هنیه کناره گیری نمی‌کند این در حالی است که اعلام خبر بروز بن‌بست در مذاکرات مربوط به تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین از سوی رهبران فتح به هیچ وجه اتفاق تازه ای نیست. پیش از این چندین بار محمود عباس پایان بی‌نتیجه مذاکرات حزب خود را با حماس اعلام کرده اما به رغم این مذاکرات دوباره از سرگرفته شده و از پیشرفت چشمگیر آن گزارش‌هایی انتشار یافته است. با توجه به این سابقه نمی توان مطمئن بود که مذاکرات فتح و حماس به واقع به نقطه پایان خود رسیده و از سرگرفته نخواهد شد.
با این حال اعلام بن‌بست مذاکرات در این دوره یک تفاوت عمده با دوره‌های قبل دارد و آن این که این بار خاویر سولانا دیپلمات بلندپایه اروپایی که علاقه شدیدی به تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین نشان می‌داد بر بن‌بست مذاکرات تاکید کرده و حماس را مسئول آن دانسته است. علاقه سولانا به تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین ناشی از گرایش عمومی اتحادیه اروپا برای لغو تحریم کمک‌های بین‌المللی به فلسطینیان است تحریمی که اگر چه برای تحت فشار قرار دادن حماس وضع شده اما در عمل درد و رنج میلیون‌ها فلسطینی ساکن در اردوگاهها و سرزمین‌های کرانه باختری و نوار غزه را افزایش داده است.
در حقیقت تمایل فتح و حماس برای تشکیل دولت وحدت ملی نیز از اشتیاق آنها برای رفع تحریم‌های بین‌المللی علیه فلسطینی‌ها ناشی می‌شود اما به نظر می‌رسد که فتح به این نتیجه رسیده است که دولت وحدت ملی مورد نظر حماس کمک شایانی به رفع تحریم‌ها نخواهد کرد. از همین روست که اعزام‌الاحمد رهبر فراکسیون فتح در مجلس فلسطین مجموعه دولت خودگردان را فلج و ناتوان از حل مشکل فلسطینی‌ها دانسته است. با چنین وضعیتی در صورت قطعی شدن بن‌بست در مذاکرات مربوط به تشکیل دولت وحدت ملی دولت خودگردان راهی بهتر از مراجعه به افکار‌ عمومی فلسطینی‌ها ندارد.
این موضوعی است که اکنون رهبران فتح بیش از پیش به آن گرایش پیدا می‌کنند. منظور از مراجعه به افکار عمومی برگزاری انتخابات زودرس ریاست جمهوری و پارلمانی به طور همزمان در سرزمین‌های فلسطینی است تا فلسطینیان قادر باشند مجموعه دولت خودگردان را به یکی از دو رقیب سیاسی صحنه فلسطین بسپارند. به گفته عزام‌الاحمد حتی در صورت تسلط توامان حماس بر ریاست جمهوری و پارلمان اوضاع بهتر از شرایط دوگانه موجود خواهد بود شرایطی که احمد آن را فلج شدن کامل نامیده است.