نماینده اسبق ایران در آژانس:
باید با مقوله تحریم واقعبینانه برخورد کنیم
دکتر صادق آیتاللهی، معاون شهید تندگویان وزیر نفت پس از انقلاب، در حالی که در زمینه اکتشاف و استخراج و زمینشناسی فعالیت میکرده است به عرصه دیپلماسی کشور (سفیر ایران در مالزی) پا میگذارد که به گفته وی دلیل این امر کمبود نیروی انسانی انقلابی در این عرصه بوده است. پس از این تجربه درخواست دکتر امراللهی، رییس سازمان انرژی اتمی سابق کشور به سمت مشاور امور بینالملل سازمان انرژی اتمی منصوب میشود و البته در حال حاضر نیز به سازمان انرژی اتمی مشورتهایی را میدهد. آیتاللهی با توجه به تجربیاتش در زمینه زمینشناسی و پسماندهای رادیو اکتیو و دفع زبالههای هستهای با سازمان انرژی اتمی همکاری میکند. وی طی سالهای 70 تا 77 به عنوان نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی به وین رفت. از دکتر آیتاللهی کتابی در زمینه پسماندهای هستهای به چاپ رسیده است.
آژانس مستقل از سازمان ملل نیست
دکتر صادق آیتاللهی، نماینده اسبق ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی با بیان این که آژانس مستقل از سازمان ملل متحد نیست، اظهار داشت: در عین حال معتقدم آژانس میتواند، یک سازمان بینالمللی فعال و نسبتا موفق در تحقق و اجرای وظایفش بوده است. وی با اشاره به عملکرد بدنه دبیرخانه و شورای حکام آژانس گفت: تعامل مثبت کشورها با تکتک کشورهای عضو شورای حکام دستیابی به اهدافشان را امری امکانپذیر میسازد. بنابراین صحنه کارساز سیاسی و دیپلماتیک در آژانس، شورای حکام است. آیتاللهی افزود: همکاریهای فنی و تکنولوژیک آژانس با اعضای خود مثل ایران از وظایف اصلی آژانس است، با این حال چون تصویب طرحها و پروژههای تحقیقاتی و فنی اعضای آژانس در شورای حکام صورت میگیرد و آنجاست که نمایندگان سیاسی کشورها به حمایت و یا مخالفت با توزیع همکاریهای فنی به یک کشور عضو میپردازند، لذا چگونگی تعامل با کشورهای عضو شورای حکام به ویژه کشورهای موثر حایز اهمیت است.
وی گفت: استدلال منطقی و حقوقی که به زبان صحیح سیاسی بیان شود در جلسات شورای حکام قطعا تاثیرگذار است؛ وقتی میبینیم گروه 77 و یا اعضای غیر متعهدها از نظریه و مواضع ایران در شورای حکام حمایت میکنند، این به دلیل منطقی بودن دیدگاه ایران و ارتباط مستمر و مذاکرات دوجانبه در سطوح مختلف است. نماینده اسبق ایران در آژانس ادامه داد: آنچه تحمل آن مشکل است، برخورد تبعیضآمیز سازمانهای بینالمللی به طور عام و آژانس به طور مکتوب و مدون حق وتویی برای برخی کشورها در شورای حکام قایل شده باشند، اما همین که برخی کشورهای عضو شورای حکام از اعضای دایم شورای امنیت هستند، کافی است تا در برخی از دستورالعملها اعمال نظر سیاسی کنند.
نماینده اسبق ایران در آژانس با اشاره به این که گفته میشود تحریمها ما را قویتر میکند؟ با رد این دیدگاه اظهار داشت: معتقدم باید با مقوله تحریم واقعبینانه برخورد کرد. تحریمها آثار سوء کوتاهمدت بر ما دارد. در دنیای ارتباطات و تعاملات گسترده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ناگزیر از داد و ستد هستیم که این مساله وابستگیهایی را به وجود آورده است. وی گفت: نمیتوان آنچنان برنامهریزی کرد که به هیچ وجه به هیچ جای دنیا وابستگی نداشت، بلکه باید طوری رفتار کنیم که هر چه بیشتر دنیا به ما وابستگی داشته باشد.
این عضو هیات علمی سازمان انرژی اتمی تصریح کرد: تعامل سیاسی مثبت با حفظ هویت و حاکمیت ملی و آنچه که به صلاح کشور و ملت است، باید مورد تاکید قرار گیرد. آیتاللهی در پاسخ به این سوال که چگونه میتوان این تعامل سازنده و مثبت را عملی ساخت؟ اظهار داشت: باید به لحاظ تشکیلات، کار ملی و تصمیمات سیاسی که اتخاذ میشود، حساب شده و هماهنگ عمل کنیم؛ پراکندهکاری بدون هماهنگی، ولو نتیجه خوبی هم دربر داشته باشد، قابل پذیرش نیست.
وی ادامه داد: نباید انتظار داشته باشیم که همه دنیا مثل ما فکر کنند، تا بتوانیم با آنها تعامل داشته باشیم، این تفکری غیر واقعبینانه است. همه دنیا مثل ما فکر نمیکنند، در عین حال که مشترکاتی نیز با هم داریم. این استاد دانشگاه با بیان این که هر کشوری برای دوام و بقای خود آرمانهایی دارد، ابراز داشت: من به عنوان یک ایرانی آرمانهایم را در آمریکا نمیبینم، اما کشورهایی هستند که در این موضوع آرمانهایم را میبینیم؛ باید (با آنها) تعامل داشت. وی با این اعتقاد که آمریکا و دولت بوش تفکرات سیاسی و بینالمللی را به هم زده است گفت: در چشمانداز آینده تعاملات خود با دنیا، اگر نخواهیم کشوری منزوی باشیم که نمیخواهیم– چرا که اعتقادات، جهانبینی و واقعیات جامعه ایران این اجازه را نمیدهد– باید سیاستگذاری کلان کشور نوع تعاملش با دنیا را مشخص کند و فصل مشترکاتمان با دنیا را به درستی تعریف کند. آیتاللهی با متزلزل خواندن اوضاع سازمانها و مجامع بینالمللی گفت: البته تلاشهای سازنده از سوی برخی از گروهها مثل غیرمتعهدها صورت گرفته است، اما کافی نیست. نماینده اسبق ایران در آژانس در ادامه این گفتوگو با اشاره به برخی ادعاها مبنی بر این که ذخایر اورانیوم ایران برای تولید کیک زرد کافی نیست، گفت: این مسایل بهانهای غیرقابل قبول است.
این ادعاها مثل آنچه که درباره ذخایر نفت و گاز ایران مطرح میکنند، است مبنی بر این که با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز داشتن انرژی هستهای توجیه اقتصادی ندارد. اما اتفاقا چون ایران کشوری نفتخیز است، نباید ذخایر ارزشمند نفت و گازش را به راحتی بسوزاند و از سویی به آلودگی محیط زیست کمک کند. وی ادامه داد: معتقدم این بهانهگیریها بسیار سخیف است. اساسا تامین ذخایر اورانیوم ایران از داخل و یا خارج از کشور به چه کسی ارتباط دارد! در عین حال که کار سختی هم نیست.
این کارشناسی در امر اکتشاف و استخراج ادامه داد: بخشی از منابع اورانیوم کشور تثبیت شده است، اما بخشی دیگر نه. آن بخش از منابع ثابت نشده به سرمایهگذاری منسجم نیاز دارد. معتقدم اگر در 10 سال اکتشاف مستمر داشته باشیم، ذخایر و معادن بسیار بیشتری را به دست خواهیم آورد. متأسفانه دیدگاهی در کشور وجود دارد که اگر بر روی عملیات اکتشاف سرمایهگذاری شود و به نتیجه نرسیم، انگار که کاری صورت نگرفته است در حالی که باید تمام نقاط مورد اکتشاف قرار گیرد و مکانهایی که در آن اورانیوم نیست هم شناسایی شود. آیتاللهی در خصوص راهاندازی نیروگاه بوشهر اظهار داشت: هزینههایی که تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی برای این نیروگاه صرف شده است، حدود 4 میلیارد دلار بود و با احتساب ارزش پول و سود آن در این سالها در حدود 7 تا 8 میلیارد دلار تاکنون هزینه داشته است. هزینه نگهداری و تجهیزاتی که خریداری شده و تاکنون به ما تحویل داده نشده است و قرارداد تکمیل نیروگاه بوشهر که هزینههای خاص خود را دارد که البته مقابل هزینه اولیه کمتر است. وی اظهار امیدواری کرد که روسیه بتواند به تعهدات زمانبندی شده خود عمل کند و در سال 2007 شاهد راهاندازی این نیروگاه باشیم.
توانایی تولید 20 هزار مگاوات برق هستهای را داریم
نماینده اسبق ایران در آژانس با اشاره به برنامه بلندمدت ایران برای تولید 20 هزار مگاوات برق هستهای و نیز درباره پتانسیل ایران برای ساخت نیروگاههای آب سبک به طور بومی، گفت: معتقدم توانایی این کار در ایران وجود دارد؛ به شرط آنکه عزم و اراده سیاسی و ملی باشد و مسایل سیاسی و بینالمللی هم به نحوی از جو آشفتهای که بر مساله هستهای کشورمان حاکم شده است، خارج شود. این استاد دانشگاه تصریح کرد: در هر کشوری مطالعاتی که برای امنیت توان برق صورت میگیرد، بهترین روش این است که سبدی از انواع مختلف مولدهای برق وجود داشته باشد. تصور میکنم برای تامین 20 درصد از انرژی کشور از طریق برق هستهای به 4 یا 5 نیروگاه 5000 تا 6000 مگاواتی نیاز داریم. وی افزود: اگر مسایل فنی و اجرایی و سیاسی و بینالمللی در زمینه هستهای را حل کنیم، طی 5 تا 10 سال میتوانیم نیروگاه بسازیم.
نماینده اسبق ایران در آژانس با اشاره به نقش و جایگاه محمد البرادعی به ویژه در مساله هستهای ایران و این که اظهارات مثبت وی در رسانههای جهان چندان بازتاب پیدا نمیکند، اما بالعکس اظهارات منفی وی حتی به مستندی برای تصمیمگیری تبدیل میشود؟ با تایید این مطلب، گفت: البرادعی وقتی درباره ایران مثبت صحبت کند، آن را جزو تبلیغات ایران قلمداد میکند، این در حالی است که لازمه مثبت صحبت کردن این است که در مکانهای دیگر نیز بر دیدگاهاش پافشاری کند که متاسفانه این گونه نیست، اما وقتی منفی صحبت میکند، صحبتهایش مستند کلیه منابع خبری غربی قرار میگیرد، شاید ایشان به اعتقاد خودش سعی در بالانس کردن دیدگاههایش دارد، اما باید بداند که از منفی صحبت کردن وی تمام رسانههای غربی از آن سوءاستفاده میکند.
وی ادامه داد: هانس بلیکس، مدیر کل پیشین آژانس هم همین شیوه را داشت، اما میدان را کمتر برای آمریکا و غرب باز میگذاشت. در عین حال که معتقدم اگر البرادعی از آرمانهای جهان سوم و ایران دفاع کند، بسیار تاثیرگذار است. آیتاللهی با بیان این که گزارشهای بازرسان آژانس از مراکز هستهای ایران، کاملا به نفع ماست و حقانیت کشور در صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهایاش را ثابت میکند، افزود: اما وقتی این گزارش به سطح مدیر کل میرسد با اضافه کردن یک یا دو جمله سیاسی دو پهلو، به مسیری دیگر کشیده میشود. وی با اشاره به قطعنامههایی که در شورای حکام علیه ایران تصویب شده است، به ویژه قطعنامه ارسال گزارش پرونده ایران به شورای امنیت و موضع ایران مبنی بر غیر قانونی بودن قطعنامهها از مقطعی حدود یک سال گذشته، گفت: در قدم اول باید بگویم که ماشین دیپلماسی کشور باید آنقدر قدرتمند حرکت کند تا امکان بروز شرایطی که در آن قطعنامهای علیه کشور صادر شود به وجود نیاید.
این دیپلمات سابق کشورمان معتقد است که تمام مجموعه سیاسی در داخل که با این مساله درگیر هستند، بنابراین باید با مطالعات گسترده و بدون آنکه عینک پولاریزه به چشم بزنند موضوع را پیگیری کنند. وی با بیان این اعتقاد که باید رد طول سالهای گذشته زمینه رشد علف هرز گرفته میشد، اظهر داشت: این که در شورای امنیت و شورای حکام قطعنامهای درست میشود و به مجاری عمومی آژانس و سپس شورای امنیت میآید به این معنا است که از سالهای خیلی پیش باید بسیار بهتر و عمیقتر کار میکردیم و شرایط امروز نشان میدهد که در این کار موفق نبودهایم. وی خاطرنشان کرد: تازه امروز متوجه شدهایم که دیپلمات ایرانی مستقر در آژانس که قرار است از مواضع ایران دفاع و یا بیان کند به حمایت مستمر در داخل کشورش نیازمند است؛ چرا که با این پشتیبانیها امکان تصویب قطعنامه به آسانی نخواهد بود.
ماشین دیپلماسی کشور در مساله هستهای دیر راه افتاد
آیتاللهی گفت: معتقدم ماشین دیپلماسی کشور در مساله هستهای دیر راه افتاد و وقتی هم که به راه افتاد، شروع خوبی نداشت. متاسفانه در سالهای گذشته دیپلماتهای کشورمان از پشتوانه سیاسی لازم از داخل برخوردار نبودهاند. اما شرایط فعلی خیلی بهتر شده است، معتقدم دیپلماتها نیاز دارند که بشنوند و همیشه خود را در تئاتری از مباحثات قرار دهند که در آن مخالفین هم نشستهاند. مساله خطرناک آنجاست که در مطالعات و بررسیهایمان عینک پولاریزه به چشم بزنیم و نخواهیم نظرات دشمن و مخالف را ببینیم و تحت تاثیر غرور ملی قرار گیریم. آیتاللهی معتقد است که در ایران بر روی این مساله تمرین نشده است.
وی با اشاره به واکنش ایران در برابر قطعنامه 1737 شورای امنیت مثل کاهش همکاریها با آژانس اظهار داشت: معتقدم باید همکاریهایمان در بعد حقوقی را با آژانس ادامه دهیم و اساسا باید از این مسیر ثابت کنیم که برنامه هستهای ایران براساس اساسنامه آژانس صلحآمیز است و ایران حق استفاده از آن را دارد و آژانس نیز باید همکاریهای فنیاش با ایران را ادامه دهد. نباید اجازه دهیم که این مساله سیاسی شود و در ارتباط تنگاتنگ با بررسی مساله در شورای امنیت قرار گیرد. نماینده اسبق ایران در آژانس تاکید کرد: هیچ کشوری نمیتواند مانع جریان همکاری فنی آژانس با کشورها شود. وی در ادامه افزود: خروج از ان.پی.تی هیچ کمکی به ایران نمیکند. معاهدات بینالمللی درازمدت هستند و نباید تحت تاثیر جریانات و مسایل کوتاهمدت قرار گیرند. معتقدم مقاطعی در کشور داشتهایم که با توجه به حاد بودن آن شرایط میتوانستیم در واکنش از ان.پی.تی یا هر معاهده دیگر خارج شویم؛ اما آن مقاطع هم این کار را نکردیم. جنگ تحمیلی و استفاده از سلاح شیمیایی توسط صدام برای دنیا یک فاجع بود؛ چه رسد به ایران با این حال ما از ان.پی.تی خارج نشدیم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
