*امروزه ایران به خاطر موضوع هستهایاش شدیدا در کانون توجه و هدف آمریکا و غرب قرارداد. به نظر شما چه انگیزههای استراتژیکی موجب میشود که این مقابله برقرار باقی بماند؟
**ایران دارای تسلط نظامی در منطقه خلیج فارس و رژیم صهیونیستی دارای تسلط نظامی در منطقه مدیترانه شرق خاورمیانه است. رژیم صهیونیستی دارای زرادخانه هستهای است. آمریکا نگران آن است که ایران نیز برای حفظ موازنه با اسرائیل به تدریج به سمت داشتن یک زرادخانه تسلیحاتی پیش رود با این حال آمریکا هیچ بهانه منطقی علیه ایران ندارد که بتواند علیه ایران دست به اقدام زند. در نتیجه آمریکا خودش باید با حضور نظامیاش چنین شرایطی را در منطقه فراهم کند.
همچنین روسیه و چین، از سرمایهها و موقعیتهای محکم استراتژیک در ایران برخوردار هستند. با این وجود آمریکا ادامه حضور در افغانستان و ایران را به لحاظ نظامی بسیار پرهزینه قلمداد میکند.
*برداشتهایی در ایران و آمریکا وجود دارد که همدیگر را تهدیدی علیه خود قلمداد میکنند. این برداشتها در خصوص نگاه خصمانه آمریکا به ایران کدامند؟
در قیل و قال بوجود آمده کنونی توسط آمریکا و 3عضو اتحادیه اروپایی برای کشاندن ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد به خاطر موضوع هستهایاش، موضوع استراتژیک بزرگتر و مهمتری فراموش شده است. آمریکا نگرانی در خصوص برنامههای هستهای بالقوه ایران ندارد زیرا میداند به فرض چنین چیزی، حداقل یک دهه دیگر طول میکشد تا این امر محقق شود.
مهمترین انگیزه استراتژیک که باعث میشود آمریکا ایران را تهدیدی برای خود تلقی کند حضور«ایران به عنوان یک قدرت استراتژیک در منطقه خلیجفارس»و تاثیرات متعاقب آن بر منافع ملی آمریکا در این منطقه است.
علاوه بر آن دلیل نگرانی آنی آمریکاییان این تصور است که اگر ایران سلاح هستهای بدست آورد و آن را با موشکهای بالستیکی که اکنون دارد تلفیق نماید. به نیروی بسیار قدرتمندی مبدل خواهد شد.
در عین حال جامعه اطلاعاتی آمریکا چنین میپندارد که ایران دارای یک برنامه تسلیحات هستهای پویا است.
دو گروه از مواردی که در بالا به آنها اشاره شده کایت از آن دارد که آمریکا داری نگرانیهای استراتژیکی است که از تفوق نظامی غیر هستهای ایران در منطقه خلیجفارس نشات میگیرد و نگرانی اصلی واشنگتن این است که باید جلوی ایران گرفته شود تا قدرت تسلیحات هستهای را به قدرت نظامی غیراتمی کنونی خود اضافه نکند.
این دو نگرانی موجب ایجاد انگیزههای استراتژیک برای آمریکا شدهاند تا با ایران مقابله دائمی داشته باشد. از سوی دیگر انگیزه استراتژیک اصلی تقابل ایران و آمریکا آن است که ایران یک موقعیت محکم استراتژیک را در منطقه خلیجفارس برای روسیه احیاء شده و چین که روز به روز قویتر میشود، ایجاد کرده است.
*مقابله ایران با برداشتهایی که ایران را به این نتیجه میرساند که آمریکا یک تهدید است. بر کدام مبنا قرار گرفته است؟
** ایران خودش را به طور طبیعی قدرت مسلط در منطقه خلیجفارس میبیند و بر طبق توصیف مورگانتا دارای ویژگیهای اصلی یک قدرت نیز است. مقابله آمریکا با ایران در سال1979 آغاز گردید. زمانی که شاه ایران توسط مردم ایران به رهبری حضرت امام(ره) سرنگون گشت. از آن به بعد ایران پیوسته مورد محاصره نظامی، سیاسی و اقتصادی آمریکا قرار گرفته است. نگرانیهای استراتژیک آمریکا از ایران در مراحل اولیه شکلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران.«نظامی» نبود، بلکه«سیاسی» بود نگرانی آمریکا از اینبود که ایدئولوژی جدید«جمهوری اسلامی» پایگاه حمایتی قدیمی آمریکا در خلیج فارس را که توسط شیخنشینهای غنی از نفت ایجاد شده محاصره نماید.
علاوه بر دیگر اقدامات انجام شده توسط آمریکا برای سرنگون کردن نظام جمهوری اسلامی ایران، آمریکا در طول هشت سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بشدت عراق را مورد حمایت خود قرار داد.
امروزه فضای امنیتی برای ایران حتی مشکلسازتر و تهدید کنندهتر نیز شده است و این میتواند به علت موارد زیر باشد:
*با توجه به این رویارویی طویلالمدت در نهایت ارزیابی جنابعالی از روابط منطقه چیست؟
** هر تحلیلی از این نوع باید نتایجی در بر داشته باشد که طراحان سیاسی بتوانند درسهای ارزشمندی از آن بگیرند. نتایج اصلی تقابل ایران و آمریکا بیشتر جنبه ژئواستراتژیک و ژئوژپولیتیک دارد.
آمریکا به عنوان مؤلفه اصلی این تقابل، به رغم تسلط و تفوق بالایش، نتوانسته است جمهوری اسلامی را از میدان به در کند. در مقابل، ایران نیز نتوانسته است قدرت نظامی غیرهستهای خود را افزایش دهد.
در حالی که ایران توسط نیروهای نظامی آمریکا و ناتو در عراق و افغانستان محاصره شده، میتوان گفت آمریکا نمیتواند بدون همکاری و کمک ایران در این کشورها نظم ایجاد کند.
احتمالا برای آمریکا توجه به این مساله مهم است که آیا مقابله مستمر با ایران مثمرثمر خواهد بود یا نه؟ واقعیت استراتژیک غیرقابل اجتناب این است که اگر ایران از این پروسه خارج شد هیچ صلح و ثباتی نمیتواند در خاورمیانه حاصل شود، به لحاظ استراتژیکی، ایران محور اصلی امنیت خاورمیانه است.