معضل ناامنی در عراق

در پی انجام یک عملیات انتحاری در شهر کوفه عراق که در نزدیکی یک اتوبوس حامل زائران ایرانی به وقوع پیوست، نزدیک به 51 نفر قربانی این حادثه شدند. شرایط امنیتی که پس از تشکیل دولت ملی و با حضور توجیه‌ناپذیر کشورهای اشغالگر، شکل جدیدی به خود گرفته وضعیت دشواری را فراروی دولت عراق و کشورهای خارجی حاضر در این کشور قرار داده است.
در همین حال سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه شورای امنیت سازمان ملل را مسئول پاسخگویی به اوضاع عراق دانسته و این شورا موظف به یافتن راهی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی در عراق می‌داند.
دکتر سیدجلال ساداتیان، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفتگو با «جام جم» وضعیت امنیتی در عراق را بسیار پیچیده توصیف می‌‌کند و ناامنی‌ها در این کشور را ریشه در تفکرات گروههای منسوب به القاعده طرفداران حزب بعث و وهابیون می‌داند.
نگاه به برخی شواهد و قرائن حاکی از آن است که وقوع عملیات انتحاری در عراق منسوب به گروههای القاعده با تفکر وهابی است که به شدت علیه شیعیان در این کشور فعالیت می‌کنند. گروه زرقاوی و برخی از همسایگان عراق، از قدرت گرفتن شیعیان راضی نبوده و تلاش می‌کنند با توسل به شیوه‌های مختلف، مانع انسجام یافتن شیعیان در عراق شوند که انجام عملیات انتحاری یکی از این شیوه‌های ضد انسانی است.
بنابراین ریشه ناامنی‌هایی از این دست را باید در درون چنین ایدئولوژیک در تحلیل و هضم رفتاری برای طرفداران خود هستند تا از این طریق دشمنی با شیعه و کشتن آنان را یک امر مقدس، جلوه دهند و بهشت را در مقابل شیعه کشتن وعده می‌دهند. این تبلیغات مسموم به طور فزآینده در میان این گروهها در حال گسترش است.
گروه دیگری که علیه شیعیان وارد عمل شده‌اند، طرفداران حزب بعث در عراق هستند که البته نوع عملکرد آنها از راه دور و از طریق انفجار اتومبیل و سایر وسایلی است که امکان هدایت انفجار آن از راه دور وجود دارد و کمتر خود را در معرض کشته شدن قرار می‌دهند. گروههای وهابی، بعث و منسوبین به القاعده، از ابتدا برای عدم تحقق یک دولت شیعی فعالیت کردند و با تشکیل دولت نیز به گونه‌های مختلف. در صدد مختلف نشان دادن آن هستند.
* برای قطع ریشه‌های ناامنی در عراق چه راهکارهایی برای دولت عراق وجود دارد؟
** در جهت تقویت امنیت و قطع ریشه‌های ناامنی دولت عراق نگاه ویژه‌ای به نیروهای اطلاعاتی، انتظامی و امنیتی داشته است. بر این اساس آموزش و تجهیز این نیروها در صدر توجه دولت قرار گرفته است که موفقیت‌هایی را نیز به همراه داشته است. هر چند که به تدریج روند کاهش مؤلفه‌های امنیت‌زدا، شدت می‌گیرد. اما همچنان زیرساخت‌های امنیتی در عراق، نیاز به تقویت همه جانبه است. نقش همسایگان عراق در برقراری امنیت در این کشور نیز، از اهمیت زیادی برخوردار است.
* وزیر خارجه روسیه تأکید کرده که شورای امنیت مسئول اصلی پاسخگویی به اوضاع عراق است. اتخاذ مواضع این‌گونه از سوی یکی از مقامات روسیه به عنوان عضو دائم شورای امنیت، بیانگر چه نکاتی است؟
** سخنان آقای لاوروف وزیر خارجه روسیه کاملاً سیاسی است. به این معنا در شرایطی که شورای امنیت مجوز اقدام یکجانبه آمریکا علیه عراق را صادر می‌کند، حال باید در پی یافتن راه‌حلی برای خروج از این بن‌بست باشد.
طبیعی است که روسیه نیز با طرح چنین مواضعی، تنها سهم‌خواهی خود را مطرح می‌کند و تلاش دارد تا در پرتو چنین فضایی، آمریکا را تحقیر کند که البته این کار را از طریق اعتراض به رفتار شورای امنیت، صورت می‌دهد.
در زمان اعطای مجوز شورای امنیت به آمریکا، روسیه به شدت در حالت ضعف قرار گرفت و جایگاه این کشور نادیده گرفته شد. اظهارات لاوروف تأکیدی بر توجه شواری امنیت به جایگاه روسیه در معادلات بین‌المللی است.
باید گفت که وضعیت امنیتی در عراق بسیار پیچیده است و اصولاً برخی دولتها و گروههایی که سالها در عراق منتفع بوده‌اند. هم اکنون با روی کار آمدن یک دولت دموکراتیک شیعه، منافع خود را در خطر می‌بینند و به اختلافات قومی و قبیله‌ای دامن می‌زنند.