فراز و فرودهای مناسبات چین و آمریکا

روابط اقتصادی چین و آمریکا به رغم فراز و فرودهای بسیار در دو دهه گذشته رشد داشته است، اما پکن و واشنگتن همچنان دارای اختلافاتی در زمینه تجاری و سیاسی می‌باشند.
آمار نشان می‌دهد چین و آمریکا به عنوان بزرگترین کشورهای در حال رشد و توسعه یافته جهان، در بسیاری زمینه‌های اقتصادی مکمل یکدیگر بوده و به رغم منازعات تجاری، براساس منافع متقابل روابط تجاری خود را در بیست سال گذشته گسترش داده‌اند.
در طول سفر اخیر«ووایی» معاون نخست‌وزیر چین به آمریکا، موسسات دو کشور قراردادهای تجاری به ارزش چهار میلیارد و 440 میلیون دلار امضا کردند و قرار است توافقنامه‌های همکاری به ارزش 15 میلیارد دلار به زودی میان دو طرف امضا شود.
آمار اداره گمرک چین نشان می‌دهد که آمریکا دومین شریک بزرگ تجاری چین در دو ماه اول سال جاری میلادی بوده است.
ارقام حاکی است که میزان تبادلات تجاری دو کشور در این مدت به 33 میلیارد و 290 میلیون دلار رسیده که 3/25 درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته میلادی بوده است.
آمار همچنین نشانگر آن است که ارزش تبادلات تجاری چین و آمریکا در سال گذشته میلادی به 211 میلیارد و 630 میلیون دلار رسید که 86 درصد بیشتر از سال 1979 میلادی است که در طرف روابط رسمی و دیپلماتیک برقرار کردند.
رشد سالانه روابط تجاری چین و آمریکا بین سال های 2001 تا2005 میلادی، 4/27 درصد بوده است. چین سومین شریک بزرگ تجاری و چهارمین بازار بزرگ صادراتی آمریکا می‌باشد و آمریکا دومین شریک بزرگ تجاری چین است.
آمریکا تاکنون نزدیک به 50 میلیارد دلار در 50 هزار طرح در چین سرمایه گذاری کرده است.
همچنین پیش بینی شده است به زودی قرارداد خرید 80جت بوئینگ مسافربری توسط چین از آمریکا نهایی شود. این هواپیماها از مدل بوئینگ 737 خواهد بود و ارزش قرارداد آن حدود چهار میلیارد و 600میلیون دلار برآورد شده است. چین برای نشان دادن کاهش اختلاف با آمریکا قرار است واردات گوشت گاو از آمریکا را نیز که از سال 2003 میلادی به دلیل شیوع موارد جنون گاوی ممنوع شده بود، از سر گیرد.
این توافق در جریان برگزاری هفدهمین کمیسیون مشترک تجاری دو کشور در آمریکا حاصل شده است و به نظر می‌رسد از هفته جاری اجرایی شود.
از اختلافات دیگر چین و آمریکا درباره حق مالکیت معنوی است. مقامات چین اتهامات آمریکا به پکن درباره اجرا نکردن قانون حق مالکیت معنوی را رد می‌کنند.
آمریکا طی سال جاری با فشار بر پکن در زمینه حق مالکیت معنوی، از این کشور خواسته است کسری تجاری بین واشنگتن با پکن را حل کند.
آمریکا معتقد است موارد تعرض به حق مالکیت معنوی از جمله چاپ و سرقت‌های ادبی و تولید کالا با مارک های مشهور جهان در چین سالیانه چند میلیارد دلار به موسسات آمریکایی ضرر وارد می‌کند.
مقامات چینی درآستانه سفر«هوجین تائو» رییس جمهوری این کشور به آمریکا و همزمان با برگزاری هفدهمین کمسیون مشترک اقتصادی و تجاری دو کشور در واشنگتن نسبت به این اتهامات آمریکا واکنش تندی نشان دادند.
«بوشی لای» وزیر بازرگانی چین نیز این مساله را که حق مالکیت معنوی اصلی‌ترین عامل کسری تجاری آمریکا درقبال چین است را رد کرد و گفت آمریکا صادرات فناوری‌های پیشرفته را به چین محدود کرده و هر سال میزان صادرات این کالاها از آمریکا به چین کاهش می‌یابد و این سیاست آمریکا اصلی‌ترین عامل تاثیرگذار برای عدم تعادل تجاری بین دو کشور است.
وی گفت: چین براساس توسعه کشور از قانون حق مالکیت معنوی حراست می‌کند و فعالیت در این زمینه به علت فشارهای خارجی نیست.
درباره اختلافات تجاری چین و آمریکا، مقامات پکن انتقادهای واشنگتن نسبت به عدم تعادل در مبادلات تجاری دو کشور را رد کرده و معتقدند سیاست های محدود کننده آمریکا عامل این عدم تعادل است.
مقامات اقتصادی و بازرگانی چین تاکید دارند در آمریکا برخی تصور می‌کنند مساله حق مالکیت معنوی در چین منافع این کشور را در زمینه بازرگانی با مخاطره مواجه کرده است، در حالی که این مبالغه است.
«بوشی لای» وزیر بازرگانی چین نیز معتقد است بر اثر محدودیت های صادراتی آمریکا بر روی فرآورده‌های آن کشور به چین در چند سال گذشته، صادرات این نوع فرآورده‌های آمریکایی به چین سال به سال کاهش یافته و این نشان می‌دهد محدودیت‌های یادشده عامل عمده تاثیرگذاری منفی بر تعادل بازرگانی چین و آمریکاست.
مازاد تجاری چین در برابر آمریکا سال گذشته میلادی به 114 میلیارد دلار رسید و میزان کسری تجاری آمریکا با چین نیز201 میلیارد و 600 میلیون دلار بود. از دیگر اختلافات چین و آمریکا درباره مساله تایوان است و واشنگتن این جزیره را در مقابل چین مجهز به تسلیحات می‌کند.
مقامات چین تاکید دارند مخالفت قاطعانه با استقلال تایوان و برخورد درست با این مساله کلید توسعه با ثبات روابط چین و آمریکا محسوب می‌شود. مقامات بلندپایه چین انتظار دارند آمریکا مشخصا مخاطرات و لطمات ناشی از استقلال تایوان را درک کندو با استقلال تایوان و تمامی فعالیت‌های تجزیه طلبانه در آن جزیره مخالفت نماید.
یکی دیگر از اختلافات چین و آمریکا در سیاست‌های دو کشور در مقابل مساله هسته ای ایران نهفته است و مقامات پکن و واشنگتن اعلام کرده‌اند رییسان جمهوری دو کشور در این باره بحث و تبادل نظر خواهند کرد.
«یانگ جیه چی» معاون وزیر خارجه چین اعلام کرد،«هوجین تائو» رییس جمهوری این کشور در سفر به واشنگتن با«جرج بوش» رییس جمهوری آمریکا درباره مساله هسته ای ایران گفت‌وگو خواهد کرد.
رعایت پیمان منع تکثیر سلاح های هسته‌ای از محورهای مذاکرات رهبران چین و آمریکا اعلام شده است.
چین اعتقاد دارد برای حل مساله هسته‌ای ایران، نباید تهران تحت فشار اقتصادی و یا نظامی قرارگیرد و باید مساله هسته‌ای ایران از راه مذاکره و به شیوه مسالمت‌آمیز حل شود.
مقامات چین تاکید دارند آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بهترین محل برای حل مساله هسته ای ایران است.
این درحالی است که مقامات واشنگتن بحث‌هایی درباره تحریم اقتصادی و یا برخورد نظامی را در مقابل برنامه صلح آمیز هسته ای ایران مطرح می‌کنند و واشنگتن تاکنون با مقابله روسیه و چین نتوانسته است در مجامع عمومی آرای لازم را برای دیدگاه خود به دست آورد و همیشه با شکست مواجه شده است.