آمریکا در کمین تاجیکستان

با خروج کامل روس‌ها از مرزهای تاجیکستان و واگذاری کامل مرزبانی تاجیکستان به مرزبانان تاجیک در سال گذشته ، آمریکا تلاش می‌کند جایگزین روسیه در مرزبانی تاجیکستان شود.
تاجیکستان در مجموع چهار هزار و 183 کیلومتر مرز مشترک با کشورهای افغانستان، چین، ازبکستان و قرقیزستان دارد که حدود 1400 کیلومتر آن با افغانستان تحت نفوذ ناتو و آمریکاست.
مرزبانی تاجیکستان تا اواسط سال 2005 میلادی در اختیار مرزبانی روسیه بود و تابستان امسال مرزبانان روسی به طور رسمی بر اساس یک قرارداد، مرزهای تاجیکستان به ویژه مرز افغانستان را تحویل مرزبانان تاجیک دادند.
در پی این تغییر و تحول در مرزبانی تاجیکستان، آمریکا و همپیمانانش کمک به مرزبانی تاجیکستان را گسترش داده‌اند.
واگذاری مرزبانی تاجیکستان از سوی روس‌ها به تاجیک‌ها در واقع خواست تاجیک‌ها بود، زیرا بعد از استقلال تاجیکستان این موضوع از نظر سیاسی بازتاب منفی داشت، چرا که در مرزهای کشور مستقل تاجیکستان هنوز پرچم روسیه به خاطر حضور مرزبانان روس بر افراشته بود.
برنامه‌ریزان آمریکا از آنجا که از نگاه منفی تاجیک‌ها نسبت به آمریکایی‌ها مطلع هستند، برای نفوذ خود در بین تاجیک‌ها نخست از طریق کشورهای غربی و حتی ژاپن پیشنهاد کمک مالی و تجهیز مرزبانی‌های تاجیک را به تاجیکستان ارایه کردند.
به عقیده کارشناسان منطقه، آمریکایی‌ها برای نفوذ سیاسی و نظامی در بیشتر کشورهای آسیای مرکزی به ویژه تاجیکستان، از دروازه و راههای هموار غربی‌ها و ژاپنی‌ها وارد می‌شوند.
رویکر آمریکا و هم‌پیمانانش به تلاش برای نفوذ در مرزهای تاجیکستان زمانی شدت گرفت که آمریکا از حضور رسمی نظامی در کشورهای آسیای مرکزی از جمله ازبکستان و تاجیکستان و گرفتن پایگاه بر غم رایزنی‌های مقامات نظامی این کشور ناامید شد.
یکی از عمده‌ترین گذرگاههای مرزی تاجیکستان با ازبکستان چند ماه پیش از سوی سفارت آمریکا در 80 کیلومتری غرب شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
آمریکا از دو سال پیش طرح چند میلیون دلاری کمک‌های خود برای نیرو‌های مرزبانی تاجیکستان را آغاز کرده است و تاکنون وسایل و تجهیزات فنی زیادی از جمله امکانات مخابراتی برای تقویت و کنترل مرزهای تاجیکستان در این مرزها مستقر کرده است.
تاجیکستان برای تقویت مرزهایش در دو سال گذشته کمک‌هایی را از کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله فرانسه و آلمان دریافت کرده است.
آمریکا در دومین روز از سال 2006 میلادی چند محموله مواد غذایی و امکانات مرزبانی را با پنج هواپیمای باری از فرودگاه بگرام افغانستان برای مرزبانان تاجیکستان وارد فرودگاه دوشنبه پایتخت این کشور کرد.
تاجیکستان در جریان ائتلاف مبارزه با تروریست در افغانستان، بخشی از فرودگاه شهر دوشنبه پایتخت این کشور را به منظور پشتیبانی نیروهای ائتلاف در اختیار نیروهای فرانسوی قرار داد.
نیروهای مرزبانی تاجیک معتقدند برای مبارزه با تروریسم و قاچاقچیان مواد مخدر و همچنین کنترل مرزها به ویژه مرز 1400 کیلومتری تاجیکستان با افغانستان، باید از کمک‌های کشورهای غربی بویژه آمریکا بهره گیرند.
با این حال برخی از محافل مطبوعاتی و حتی سیاسی و نظامی تاجیکستان تلاش آمریکا برای نفوذ بیشتر در مرزبانی تاجیکستان را با نگرانی دنبال می‌کنند.
سفارت آمریکا در تاجیکستان ماه گذشته اعلام کرد: برای نخستین بار نیروهای ویژه دریایی آمریکا 70 نفر از مرزبانان و نظامیان تاجیکستان را برای مقابله با تروریسم و قاچاقچیان مواد مخدر آموزش می‌دهند.
«نورعمرف» مسئول مطبوعاتی سفارت آمریکا در تاجیکستان با تایید این خبر گفت: نظامیان آمریکا قرار است در قالب یک رزمایش از 28 ژانویه در منطقه فخر آباد 35 کیلومتری جنوب شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان کار آموزش مرزبانان تاجیک را آغاز کنند.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران آموزش چگونگی عبور از رودخانه‌ و عملیات ساحل به دریا برای مقابله با قاچاقچیان و گروه‌های مسلحی که از قلمرو افغانستان وارد تاجیکستان می‌شوند. می‌تواند از اهداف آمریکا در آموزش به تاجیکها باشد.
تاجیکستان تاکنون با نظامیان روسیه، فرانسه، چین، هند و قزاقستان رزمایش مشترک برگزار کرده است و این برای نخستین بار است که نیروهای آمریکایی و تاجیک در یک رزمایش آموزشی مشترک شرکت می‌کنند.
نظامیان تاجیک تا‌کنون تنها در مانورهای مشترک کشورهای آسیای مرکزی و آمریکا که در چارچوب برنامه حمایت از صلح پیمان ناتو در هفت سال پیش در قلمرو قزاقستان برگزار شد، شرکت کرده‌اند.
مرز طولانی تاجیکستان با افغانستان باعث شده که این کشور از بی ثباتی کشور همسایه خود به خاطر تاثیرگذاری بر ثبات و امنیت تاجیکستان همیشه نگران باشد.
تاجیکستان در گذشته با سایر کشورها نیز رزمایش و تمرینات نظامی برگزار کرده است ولی این برای نخستین بار است که به طور مشتر با آمریکا تمرین نظامی می‌کند.
طبق توافقات به دست آمده بین تاجیک‌ها آمریکاییها، آمریکا برای مرزبانان تاجیک بیش از 16 میلیون دلار اختصاص داده که در چهار سال گذشته حدود 8 میلیون دلار از این مبلغ در اختیار تاجیکستان قرار گرفته است. با این حال بسیار از کارشناسان سیاسی و نظامی منطقه، خروج روسیه از مرزهای تاجیک بویژه نوار مرزی افغانستان را امری طبیعی دانسته‌اند و معتقدند که روسیه از شریکان راهبردی تاجیکستان است و در زمان حاضر 350 مستشار نظامی روسیه در واحدهای مرزبانی تاجیکستان ماموریت خود را دنبال می‌کنند.
با این حال برخی کاشناسان معتقدند که آمریکا به خاطر ترس از انجام عملیات تخریبی علیه نیروهایش در داخل افغانستان تلاش می‌کند نوار مرزی 1400 کیلومتری تاجیکستان و افغانستان را تجهیز کند و نیروهای مرزبانی تاجیکستان را آموزش ضد تروریست بدهد.
این نظریه را بسیاری از کارشناسان رد می‌کنند زیرا به عقیده آنان آمریکا برای توجیه علت تجهیز مرزهای تاجیکستان این نظریه را شایع می‌کند.
به عقیده همین کارشناسان هدف آمریکا از تجهیز و کمک به نیروهای مرزی تاجیکستان، نفوذ غیرمستقیم نظامی در یکی از کشورهای آسیای مرکزی آن هم تاجیکستان است.
هم مرز بودن تاجیکستان با چین و پل ارتباطی این کشور با روسیه می‌تواند برای اهداف آینده آمریکا کارساز باشد.
نوع برنامه‌ریزی آمریکا در نفوذ در مرزهای تاجیکستان نیز به نظر حساب شده می‌آید، زیرا از یک سو بیشتر کشورهای اروپایی و هم‌پیمانانش برای تجهیز مرزهای تاجیکستان همراه خود کرده است و از سوی دیگر محور کار خود را بر کمک مالی آموزش و تجهیز مرزهای تاجیکستان متمرکز نموده است.
این روش از نوع حضور روسها در مرزبانی تاجیکستان که نیروهای مرزبانی خود را مستقر کرده بودند برای تاجیکها توجیه پذیرتر است، زیرا علی‌الظاهر به استقلال تاجیکستان به خاطر نبود نیروی نظامی بیگانه لطمه نمی‌خورد. همچنین در این روش آمریکا ژست همکاری و کمک بشر دوستانه برای نیروهای مرزبانی تاجیکستان می‌گیرد که هدف آن مقابله با تهدیدهایی است که علیه تاجیکستان و کشورهای منطقه به وجود می‌آید.
با این حال کارشناسان معتقدند که اهداف آمریکا در این برنامه بلند مدت است که مهمترین آن نوعی سپر و تدابیرامنیتی برای کنترل تحرکات چین، روسیه و کشورهای منطقه خواهند بود.