نهضت آزادی ایران
والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا
1) مقدمه:
منظور از این بیانیه، گزارشی از عملکرد نهضت آزادی ایران در سال 1384 و پیشبینی فعالیتها و عملکرد آن در سال نو است. نخست فرا رسیدن نوروز خجسته و سال نو را به هموطنان عزیز تبریک میگوییم و از خداوند هدایت، یاری، امید، تلاش و توکل در راه حقیقت، آزادی و عدالت برای مردم شریف ایران درخواست میکنیم. همچنین، خداوند حکیم و رحیم را سپاسگزاریم که به ما توفیق داد تا در شرایط پیچیده و آشفتهی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی جامعه و فشارها، تضییقات، محرومیتها و محدودیتها، یک سال دیگر به تلاش و فعالیت در راه صلاح و آزادی ادامه دهیم.
وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم
که در طریق ما کافری است رنجیدن
پایهگذاران نهضت آزادی ایران در چهل و پنج سال پیش، بنا به پیشنهاد شادروان دکتر یدالله سحابی، آن را «حزب» نخواندند، بلکه نام جمعیت «نهضت» بر آن نهادند، نهضت به معنای حرکت، جنبش و ادامهی فرایند، فرآیندی که رو به سوی آزادی و کمال دارد. آنان نخواستند نهادی پدید آورند که هدفش کسب قدرت سیاسی و برنامههایش چهگونگی کسب چنین قدرتی باشد. آیات الهامبخشی را که به عنوان سرلوحهی تلاش و مجاهدتشان انتخاب کردند، به جای آن که قدرت را نشانهگیری کند، اصلاح و تعالی و ایفای نقش واسط و شاهد را هدف قرار میداد.
2) عملکرد سال 1384
نهضت آزادی ایران در سال 1384 نیز، همچون 43 سال پیش، در محیطی نامساعد و ناامن به تلاش و فعالیت ادامه داد. همانگونه که میدانید، نهضت آزادی ایران نه تنها پیش از انقلاب بلکه بیشتر، در 27 سال گذشته بارها مورد هجوم قرار گرفته است و اعضای آن بارها بازداشت شده، بدون رعایت موازین قانونی، محکوم به زندانهای طولانی گردیدهاند؛ محل فعالیت و دفتر کار آن بارها مورد حمله واقع شده وسایل، تجهیزات و اسناد و مدارک آن به یغما رفته و دفتر مرکزی آن لاک و مهر شده است، به طوری که اکنون نیز همچنان تعطیل است. در سال گذشته، احضارهای مکرر اعضا در تهران و شهرستانها تشدید شد و عضویت آنان در نهضت و همکاریشان با نهضت مورد بازخواست و تهدید قرار گرفت. در چنان شرایطی نهضت به تلاش و فعالیتش ادامه داده است و از این رو بررسی و ارزیابی عملکرد آن باید با توجه به شرایط محیطی حاکم بر آن صورت گیرد.
در سال 1384، نهضت آزادی پس از گذشت پنج سال از کنگرهی پیشین موفق به برگزاری دوازدهمین کنگرهی خود به نام کنگرهی شادروان دکتر یدالله سحابی شد و در پی آن، با انتشار حدوداً 50 اطلاعیه، اعلامیه و بیانیه تحلیلی و برگزاری مراسم و جلسات گفتوگو و انجام دادن بیش از صد مصاحبه با نمایندگان خبرگزاریها و رسانههای جمعی داخل و خارج کشور به وسیلهی دبیر کل، رییس دفتر سیاسی و اعضای ارشد نهضت و نیز با انتشار مقالات بسیار در مطبوعات کشور آرمانها، اهداف و مواضعش را که در قطعنامهی کنگرهی دوازدهم بر آنها تأکید کرده بود دنبال نمود. از آن جایی که رهنمودها، خطمشیها و مواضع اعلام شده به وسیلهی کنگره در اقدامات بعدی و عملکرد نهضت آثار اساسی دارد، در ابتدا به مهمترین مواضع و راهبردهای کنگرهی دوازدهم به طور مختصر اشاره میکنیم.
1/2) برگزاری کنگرهی دوازدهم:
به یاری خداوند و تلاش اعضای سختکوش، نهضت آزادی ایران پس از پنج سال توفیق یافت که دوازدهمین کنگرهاش را برگزار کند و تحلیلها، مواضع و دیدگاههایش را در شرایط حساس کشور بیان نماید.
این کنگره در آستانهی برگزاری نهمین دورهی انتخاب ریاست جمهوری، در حالی که بسیاری از مردم نگران صحت و سلامت انتخابات بودن و نهضت نیز با مطرح ساختن پیش شرطهای لازم برای مشارکت گستردهی مردم وارد فرآیند انتخابات شده بود، تشکیل گردید. کنگرهی دوازدهم، نهمین دورهی انتخاب ریاست جمهوری را فرصت مناسبی دانست که گروهها و احزاب اصلاحطلب و آزادی خواه با ورود به فرآیند انتخابات اولاً؛ به مطرح ساختن مطالبات و خواستهای واقعی مردم بپردازند و ثانیاً؛ حاکمان را به تمکین از ارادهی ملت و محترم شمردن و تضمین حقوق اساسی مردم تشویق و وادار سازند. کنگره بر این امر تأکید ورزید که با حضور و مشارکت گسترده و فعال در فرآیند تحولات اجتماعی- سیاسی میتوان به توسعهی سیاسی دست یافت. کنگره ضمن اعلام آمادگی ورود نهضت به عرصهی انتخابات و با قصد توسعهی فرآیند دموکراسی اصیل در ایران، خواستار آزادی زندانیان سیاسی و دانشجویی، آزادی مطبوعات در ایران، خواستار آزادی زندانیان سیاسی و دانشجویی، آزادی مطبوعات توقیف شده به طور غیرقانونی و استعفای اعضای شورای نگهبان شد تا از این طریق خردورزی بر تعصب غلبه کند و اعتماد عمومی برای مشارکت گسترده در انتخابات جلب گردد. در همین راستا، نهضت برنامهی نامزد انتخاباتی خود را که در راستای پیشبُرد اصلاحات و حل مسایل اساسی کشور تنظیم کرده بود، با بسط، گسترش و تکمیل، به عنوان قطعنامهی کنگرهی دوازدهم به تصویب رساند.
قطعنامهی یاد شده بر تثبیت اقتدار قانونی رییس جمهوری که آزادانه از طرف مردم انتخاب شود تأکید ورزید و گسترش قدرت و فعالیت نهادهای انتصابی و تقابل فراقانونی آنها با رییس جمهوری را (که در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی شدت یافته بود) موجب کاهش شدید اقتدار ملی اعلام کرد و در این راستا، خواستار اعمال استقلال و آزادی رییس جمهوری در انتخاب و معرفی وزیران توانمند و با تجربه گردید. همچنین، پایان دادن به فعالیتهای اقتصادی و سیاسی نهادهای نظامی، انتظامی و امنیتی، متمرکز کردن درآمدها و هزینههای تمام نهادها در بودجهی کل کشور، کمینه کردن تصدی دولت، خارج ساختن مدیریت سازمان بزرگ و مؤثر صدا و سیما از انحصار یا نفوذ گروه یا گروههای خاص و تقویت شورای سرپرستی آن، ارایهی گزارش ادواری و شفاف در مورد مسایل جامعه به مردم، استفادهی آشکار و علنی از اخطار قانون اساسی، تهیه لایحهی قانونی برای اجرای صحیح اصل 110 قانون اساسی را از جمله مهمترین اقدامات لازم در راستای تثبیت اقتدار قانونی ریاست جمهوری اعلام کرد.
برای نهضت آزادی ایران، به عنوان یک سازمان و جنبش، تقویت اصلاحات و توسعهی سیاسی جامعه در سرلوحهی اهداف و فعالیتهای آن قرار دارد. نهضت بر این اعتقاد است که تا رابطهی قانونی، سالم و صحیح سیاسی بین مردم و دولت برقرار نشود، اصلاحات دیگر به سادگی میسر نخواهد گردید.
کنگرهی دوازدهم نهضت آزادی ایران، برای برون رفت کشور از بحران سیاسی، خواهان اقدامات بنیادین زیر برای آغاز یا تداوم اصلاحات و توسعهی سیاسی گردید:
- شکلگیری واقعی احزاب و جبههها و گسترش انجمنها و شوراها، به دور از نگرانی و دخالت گروههای صاحب نفوذ و قدرتمدار، تقویت همکاریهای سیاسی و فرهنگی میان شهروندان و تضمین آزادی احزاب و گروههای منتقد.
- اصلاح قوانین مربوطه برای تأمین و حفظ آزادی مطبوعات که از ارکان مهم توسعهی سیاسی و حقوق شهروندی و ابزار اصلی پیشگیری و مبارزه با فساد و رانتخواری هستند، به گونهای که مانع توقیف یا تعطیل آسان آنها گردد.
- حمایت از نهالهای نوپای شوراهای محلی و افزایش اختیارات آنها و بسط مشارکت مردم در امور مربوط به زندگی و سرنوشت خود.
- رفع تبعیض، که توسط مقام رهبری از مهمترین شرایط لازم برای اصلاحات قلمداد گردیده است، مستلزم تثبیت حقوق شهروندی و امکان برخورداری یکسان و برابر همهی شهروندان از حقوقشان، بدون هرگونه تحقیر و یا دستهبندی مردم به خودی و غیر خودی، یا براساس جنسیت، قومیت، نژاد، مذهب و دین است. در همین زمینه، موضوع ضرورت پاسخگو بودن مسؤولان مطرح میشود، بدین معنا که تمامی مسؤولان باید در برابر مردم پاسخگو باشند و مردم بتوانند بدون ترس از سرکوب و فشار و تنبیه، هر فرد یا مقام و نهاد را مورد نقد و پرسش قرار دهند.
- از آنجایی که نهضت آزادی ایران از سال 1381 سیاست وفاق ملی را به عنوان یکی از سیاستهای راهبردیش اعلام کرد، کنگرهی دوازدهم نیز آن را زیر عنوان ضرورت آشتی ملی مطرح ساخت و بر این موضوع تأکید کرد که کاهش تنشهای سیاسی بدون تن دادن همگان به اصل تنوع و تکثر افکار و اندیشهها و قبول حق حضور همهی آرا و عقاید متنوع میسر نیست و لذا با قبول یک برنامهی آشتی ملی میتوان و باید به تنشها و درگیریهای سیاسی پایان داد و راه را برای بازگشت ایرانیان خارج از کشور نیز هموار کرد.
- تحول نظام اداری، حاکم شدن شایسته سالاری، پایان دادن به فعالیتهای فراقانونی نهادها و مقامات و اصلاح منشور خانهی احزاب برای گسترش مشارکت احزاب و آحاد ملت از دیگر شرایط و خواستهای قطعنامهی کنگره در راستای اصلاح و توسعهی سیاسی جامعه به شمار آمده است.
- کنگرهی دوازدهم توسعهی اقتصادی عدالتمحور را نیازمند یک برنامه جامع علمی اقتصادی و رفع سوء مدیریت، فساد مالی، رانتخواری و سوءاستفاده از قدرت سیاسی در کسب منافع ملی دانسته، توسعهی بخش خصوصی، ارتقای رقابتپذیری صنایع، مبارزه با فساد مالی و اخلاقی، محدود کردن نقش اقتصادی دولت، اصلاح قانون کار، کاهش وابستگی به درآمد نفت و استفادهی سنجیده از درآمدهای نفتی و غیره، را به دولت و ملت توصیه کرد.
- کنگرهی دوازدهم، مسایل فرهنگی و اخلاقی جامعه را از عوامل مؤثر و اساسی رشد، توسعه و تعالی جامعه دانسته، بازیابی ارزشها و اصول اخلاقی، توجه به اهمیت و نقش محوری خانواده، ارزشهای اخلاقی و اسلامی (به جای فقط ظواهر)، ضرورت احساس امنیت و آرامش فکری و روحی همهی قشرهای جامعه، به ویژه نسل جوان، اصلاح و کارآمد ساختن دستگاههای فرهنگی، توسعهی فرهنگ مردمسالاری و مشارکت واقعی (در برابر فرهنگ استبدادی) و رفع عوامل فرار مغزها را برای بازسازی فرهنگی کشور ضروری اعلام کرد.
- کنگرهی دوازدهم، ضرورت تنشزدایی و بهبود روابط بین کشورها و مذاهب اسلامی و توجه ویژه و جدی به مسایل جوانان، زنان، حقوق اقوام ایرانی، حقوق کارگران و سه مسألهی مهم روز، یعنی فنآوری هستهای، وفاق ملی، جبههی فراگیر دموکراسی خواهی و حقوق بشر را نیز مورد توجه و تأکید قرار داد.
- کنگره به طور جدی خواهان اجرای اصلاحات اساسی در قوهی قضاییه و امور قضایی کشور از طریق مقام رهبری شد و اصلاحات مورد نظرش را به تفصیل مشخص کرد.
- با توجه به رهنمودهای کنگره، نهضت آزادی ایران در سال 1384، همچون سالهای گذشته، تلاشش را در جهت تحقق اهداف و مواضع اعلام شده به کار برده است و در این راستا، از طریق آگاه ساختن جامعه، نقد عملکرد دولت، دادن توصیهها و تذکرات لازم، دعوت به وفاق و همکاری گستردهی گروههای اجتماعی، دعوت از مردم برای حضور گسترده در فرایندهای انتخاباتی و ... کوشش کرده است و اقدامات زیر را به عمل آورد:
2/2 – اقدامات سال 1384:
با توجه به سیاست کلی نهضت آزادی ایران که «انتخابات» آزاد را از مهمترین نمودهای سیاسی دموکراسی میداند و آن را مناسبتترین فرصت برای مشارکت سیاسی و حاکمیت مردم به شمار میآورد، نهضت آزادی به طور نسبی بیشترین تعداد بیانیههایش را به ضرورت آزادی انتخابات، شرایط انتخاب آزاد، شرایط مشارکت گستردهی مردم در انتخابات، آگاه ساختن مردم از موانع، نارساییها و انحرافات در فرآیند انتخابات، اعتراض به شورای نگهبان و مسؤولان سلامت و آزادی انتخابات، پس از رد صلاحیت غیر قانونی آقای دکتر ابراهیم یزدی به منظور پیگیری استراتژی توضیح داده شده، تقویت فرآیند دموکراسی و همکاری با گروهها و احزاب اصلاحطلب از نامزد ریاست جمهوری (دکتر مصطفی معین) به طور مشروط حمایت کرد و از مردم برای مشارکت در انتخاب رییس جمهوری دعوت نمود. همچنین، پس از انتخاب آقای احمدینژاد به سمت ریاست جمهوری، نقد خود از جریان غیرآزاد و پیچیده انتخابات و نیز ارزیابی عملکرد شش ماههی رییس جمهور را منتشر ساخت و در آن، سادهسازی مسایل پیچیدهی جامعهی کنونی ایران و جهان، وابسته ساختن بیشتر اقتصاد و زندی مردم به درآمدهای نفتی و به کار گرفتن ابزاری احساسات مردم در راستای اهداف سیاسی را مورد نقد قرار داد و ادامهی این سیاست را به لحاظ داخلی و خارجی پر ابهام، تیره و خطرناک ارزیابی کرد.
همچنین، نهضت آزادی ایران در طی سالی که گذشت با بررسی جریانها و رویدادهای سیاسی در سطح ملی و جهانی به نقد و اظهارنظر دربارهی آنها پرداخت؛ از جمله به بازداشت و ادامهی زندگی کردن فعالان سیاسی، روزنامهنگاران و دانشجویان اعتراض کرد و خواستار آزادی آنان گردید؛ به وقایع ناشی از اقدامات نسنجیده در کردستان، در شرایط حاد موجود، نیز اعتراض نمود؛ فیلتر کردن سایتهای اینترنتی گروههای اجتماعی و احزاب سیاسی و ... را در عصر ارتباطات شنا کردن در خلاف جهت آب و نادرست و غیر مؤثر و در راستای محدود ساختن و بستن جامعه دانست و به آن اعتراض کرد؛ نقش و مأموریت جدید مجمع تشخیص مصلحت را باعث تضعیف قوای سهگانه و نهادهای دموکراتیک و در جهت تمرکز بیشتر امور در حکومت و خلاف مردمسالاری و مصلحت ملی اعلام کرد و دستگاه حاکمیت را به توجه بیشتر و حرکت به سوی مردم و تأمین آزادیهای اساسی مصرح در قانونی اساسی دعوت کرد، همچنین، تشدید فشار بر سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و بازداشت جمعی از اعضای آن سندیکا و اعمال فشار بر خانوادهی بعضی از اعضای بازداشت شده را محکوم نمود و خواستار حمایت و دفاع از حقوق شهروندی و صنفی کارگران زحمتکش شرکت واحد، آزادی همهی بازداشتشدگان و رسیدگی قانونی به مسایل و خواستههای آنان شد و از طرفی کارگران معترض را نیز دعوت به خویشتنداری، آرامش، پایداری و پرهیز از ایجاد تشنج و توصیه به اقدام از مجاری قانونی کرد.
نهضت آزادی ایران، در راستای سیاست راهبردی وفاق ملی، احترام متقابل، گفتوگو، همکاری، ائتلاف و اتحاد بین گروههای اجتماعی و سیاسی و توسعهی سازمانهای مدنی را پیوسته تشویق و حمایت میکند. به همین دلیل در سال گذشته از تشکیل جبههها دموکراسیخواهی و حقوق بشر حمایت کرد و در راستای ایجاد تفاهم بین گروههای مختلف و تشکیل اصولی این جبهه همکاری و تلاش نموده است. در همین زمینه، تشکیل حزب اعتماد ملی را گامی در جهت توسعهی سیاسی جامعه دانسته، به دبیر کل آن تبریک گفت. علاوه بر این، مسؤولان و اعضای نهضت با بسیاری از شخصیتهای سیاسی، مذهبی و نهادهای دانشجویی ملاقات و گفتوگو کرده، با مطرح ساختن راههای عملی همکاری بسط آزادیها، وفاق و وحدت ملی، آنان را به تلاش و همکاری در این جهت تشویق و ترغیب نمود.
با توجه به اهمیت فنآوری هستهای برای ایران و حساسیت جهانی دربارهی آن، نهضت آزادی ایران سوابق موضوع و رویدادهای اخیر را مطالعه کرد و ضمن آن که استفاده از فنآوری هستهای برای مقاصد صلحآمیز و غیرنظامی را حق ایران اعلام نمود، دربارهی ضرورت عملکرد سنجیدهی دولت ایران برای جلوگیری از آسیبها و زیانهای احتمالی ناشی از تهدیدات خارجی به حاکمیت تذکر داد و خروج سالم از این بحران را برای رشد و توسعهی کشور حیاتی دانست.
به طور خلاصه، در سال 1384، نهضت در ارتباط با موضوع انتخابات و عملکرد ریاست جمهوری در حدود 20 بیانیه و اعلامیه در مورد رویدادهای عمومی در جامعه مانند سقوط هواپیماها، انفجارها و همچنین سالگردهای وقایع مهم در حدود 15 اطلاعیه و در مورد مسایل سیاسی و اجتماعی نیز در حدود 15 نشریهی تحلیلی یا خبری منتشر ساخته است.
در راستای تحقق اهداف آگاهیبخشی و نقد و اصلاح امور، علاوه بر انتشار اعلامیهها و بیانیهها به وسیلهی نهضت، مسؤولان (به ویژه دبیر کل و رییس دفتر سیاسی) نهضت آزادی ایران با بیش از صد مصاحبه با نمایندگان خبرگزاریها و رسانههای عمومی، دهها سخنرانی در دانشگاهها یا دفاتر و مراکز انجمنها و احزاب مختلف، درج دهها مقاله و تحلیل در مطبوعات کشور، شرکت در مراسم سالانهی بزرگداشت شادروانان مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی و آیتالله طالقانی و پخش فیلم زندگینانهی مرحوم مهندس بازرگان ا ز طریق یکی از شبکههای تلویزیونی مجاز، تلاش و کوشش کردهاند.
نهضت آزادی ایران وقایع عراق را زیر نظر داشته، ضمن تحلیل اوضاع آن کشور در سال گذشته از فرآیند دموکراتیک و رهبری و تصمیمگیری سنجیدهی آیتالله سیستانی در جهت آرام نگه داشتن و خویشتنداری شیعیان در برابر تجاوزات، انفجارها و کشتارهای وحشتانگیز، حمایت کرد و تصویب قانون اساسی جدید عراق را به ملت و رهبران عراق تبریک گفت.
همچنین، نهضت آزادی ایران فرآیند برگزاری انتخابات آزاد در فلسطین و پیروزی حماس در آن را مورد بررسی قرار داد و آن را پیروزی مردم فلسطین و رویدادی بسیار مهم و ارزشمند برای آنان و جهان اسلام و موجب تحدید سیاستها و برنامههای اسراییل دانست و خروج اسراییل ار غرب رودخانهی اردن، برداشتن دیوار حایل، برچیدن شهرکهای یهودینشین و به رسمیت شناختن دولت مستقل فلسطین با پایتختی بیتالمقدس شرقی را محتملتر از سابق پیشبینی کرد. نهضت آزادی ایران، ضمن تبریک به ملت فلسطین و جنبش حماس و آرزوی موفقیت برای آنان، حماس را به جلب همکاری سایر گروههای فلسطینی، پرهیز از انحصار طلبی و تشکیل یک دولت قوی و واقعنگر– که با احترام به قوانین بینالمللی، راه را بر سوءاستفادهی دولت غاصب اسراییل خواهد بست و آن را مجبور به عقبنشینی از مناطق اشغالی خواهد کرد دعوت نمود.
همچنین، نمایندگان نهضت، بنا به دعوت حزب سوسیالیست فرانسه و به منظور آشنایی بیشتر با شیوهی کار احزاب پیشرفته، در کنگرهی مقارن یکصدمین سالگرد حزب مذکور، که با حضور نمایندگان احزاب جهانی تشکیل شده بود، شرکت کردند.
نهضت آزادی ایران در طی سال 1384 موفق شد ویرایش دوم اسناد 44 سالهی خود را شامل کلیهی اطلاعیهها، بیانیهها، تحلیلها و نشریات با امکان جستوجوی پیشرفته تهیه و در سایت خود وارد کند و به طور جداگانه نیز به صورت لوح فشرده برای استفادهی علاقهمندان توزیع نماید، به علاوه در سال 84 سایت خبری میازن نیوز را نیز دایر کرد تا اخبار و اطلاعات مفید در اختیار علاقهمندان قرار گیرد.
3) برنامهی کلی سال 1385:
اصلاحات و توسعهی سیاسی یکی از اهداف اصلی و ثابت نهضت آزادی ایران است که به طور مستقیم یا غیرمستقیم پیوسته به وسیلهی برنامههای نهضت دنبال میشود. هر چند که در سال 1385 نیز اصلاحات سیاسی در رأس اهداف سیاسی نهضت قرار میگیرد، از آن جایی که بخشهای سیاسی، اقتصادی، اخلاقی و عملی جامعه اجزای به هم پیوستهی نظام اجتماعی را تشکیل میدهند، نهضت معتقد است که تنها اصلاح هماهنگ و همزمان آنها فرآیند توسعه و تعالی جامعه را به طور مطلوب تأمین خواهد کرد. در صورتی که ابعاد اخلاقی، اقتصادی و علمی جامعه دچار رکود و عقبماندگی گردند، مسلماً اصلاحات و توسعهی سیاسی نیز آسیب خواهد دید. نمیتوان توسعهی هر یک از این بخشها را فدای توسعهی بخش دیگری کرد. بنابراین، نهضت آزادی ایران، به عنوان یک سازمان و حرکت سیاسی، با آن که اصلاحات و توسعهی سیاسی جامعه را هدف اصلی خود میداند، از اهمیت توسعهی فرهنگی، اقتصادی و علمی جامعه، به عنوان پیششرطهای لازم برای توسعهی سیاسی مسلوب غافل نیست و از اینرو ضمن اشاره به کلیات برنامهی سیاسی قابل پیشبینی برای سال 1385، که رئوس آن در پی خواهد آمد، توسعهی سایر ابعاد اجتماع را نیز مدنظر خواهد داشت.
1) آن چه دوران کنونی را از دورههای پیش متمایز میسازد پیچیدگی امور است، که خود ناشی از انقلاب اطلاعات، جهانی شدن و بروز بحرانهای اخلاقی و فرهنگی است. رفع آن بحرانها مستلزم سرمایهگذاری در مطالعات و تحقیقات برای حل مسایل اجتماعی میباشد. از اینرو یکی از برنامههای مورد تاکید نهضت، تحقیق دربارهی مسایل اساسی کشور و بالا بردن قابلیتهای حل مسایل دوران گذار و پاسخگویی به نیازهای فکری و اعتقادی جامعه است.
2) در راستای استراتژی «وفاق ملی»، نهضت آزادی ایران تشکیل جبههی دموکراسیخواهی و حقوق بشر را که متکی به گفتوگو، احترام متقابل و همکاری احزاب و گروههای سیاسی و اجتماعی است با جدیت و علاقه دنبال خواهد کرد.
3) همچنین، براساس سیاست همیشگی نهضت در زمینهی نقد حاکمیت و عمل کردن به فریضهی امر به معروف و نهی از منکر، نهضت عملکرد حاکمیت را، در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... تحت بررسی مستمر خواهد داشت و در فرصتهای مناسب، آن را نقد خواهد کرد و به رغم هزینههای احتمالی، تذکرات لازم را به منظور اصلاح امور عرضه خواهد داشت.
4) نهضت آزادی ایران، برای احقاق حق خود به عنوان یک حزب سیاسی قانونی با سابقهی 45 ساله، موضوع کسب پروانهی فعالیتش را از راههای قانونی دنبال خواهد کرد. نهضت اعتقاد دارد که مصلحت کشور و حق ایجاب میکند که حکومت نه تنها فعالیت احزاب قانونی، مانند نهضت آزادی ایران را (طبق اصل 26 قانون اساسی) تحمل کند، بلکه با رسمی شناختن آنها و صدور پروانه، از فعالیت آنها استقبال نماید و اجازه دهد که فعالیت سیاسی در جامعهی ایران مسیرش را به سوی سلامت و تعادل طی کند.
5) با توجه به اهمیت توسعهی فرهنگی و اخلاقی جامعه، نهضت آزادی ایران در سال 1385 نیز در حد توان خود، از حرکتهای اصیل دینی، اخلاقی و فرهنگی حمایت خواهد کرد و برای رشد و توسعهی آنها خواهد کوشید.