از وحدت دو آلمان تا تجربه میکونوس

چالش‌های روابط ایران و غرب و بررسی روابط ایران و آلمان کتابی است که تحت عنوان « از وحدت دو آلمان تا تجربه میکونوس » به قلم حسین موسویان سفیر اسبق ایران در آلمان منتشر شده است. موسویان که عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای و رئیس فعلی کمیسیون سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام است، کتاب 339 صفحه‌ای خود را توسط این مرکز منتشر کرده و پیشگفتاری از اکبر ‌هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت را در مقدمه خود دارد.
موسویان در کتاب خود، دوره پر فراز و نشیب روابط ایران و آلمان در سال‌های‌76 – 1379 را به تصویر می‌کشد، دوره‌ای که مقارن با ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی بود و وی سکان سفارت ایران در آلمان را به دست داشت. موسویان در کتاب خود که مورد توجه بی‌بی‌سی قرار گرفته و قسمت‌هایی از آن را منتشر کرده به واقعه رستوران میکونوس می‌پردازد، ماجرای قتل چهار تن از مخالفان سیاسی نظام در سال1371 که به حادثه رستوران میکونوس مشهور شد باعث به وجود آمدن بحرانی‌ترین دوره روابط ایران با آلمان و اروپا شد که به فراخوانی سفرای اروپایی از تهران انجامید.
سفیر ایران در آلمان درباره تبعات تخریبی رای دادگاه میکونوس می‌نویسد: در پی این تصمیم، گفت و گوهای انتقادی ( ایران و اروپا ) به حالت تعلیق در آمد، سفرای ایران به تهران و سفرای اتحادیه اروپا نیز متقابلا از تهران فراخوانده شدند. آلمان چهار دیپلمات ایرانی را اخراج و متعاقبا ایران نیز چهار دیپلمات آلمانی را اخراج کرد. موسویان سپس به دلایل گسترش روابط آلمان با ایران می‌پردازد و درباره چرایی آن به سیاست ایران، در دوره پس از جنگ هشت ساله با عراق و ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی اشاره می‌کند. دوره‌ای که تهران سیاست « نزدیکی با غرب منهای آمریکا‌» را در پیش گرفته بود. این سیاست با استراتژی آلمان برای ارتقای جایگاهش در جهان به خصوص در خاورمیانه همزمان شده بود.
از دید اولین سفیر ایران در آلمان متحد، سواحل وسیع ایران با خلیج فارس که با بزرگ‌ترین منابع نفتی جهان هم مرز است و حجم جمعیت این کشور در قیاس با دیگر کشورهای منطقه از جمله عواملی بود که توجه آلمان را بیشتر به خود جلب کرد. چنانکه به گفته موسویان وزیر خارجه آلمان به وی گفته بود که ایران پلی به سوی دنیای اسلام و آسیاست.
موسویان می‌نویسد که گسترش روابط ایران و آلمان به عنوان کشوری از اعضای ناتو ( پیمان نظامی آتلانتیک شمالی ) با مخالفت و نارضایتی ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و اسرائیل همراه بود. مخالفت‌های متعدد آلمان با درخواست‌های آمریکا برای تحریم ایران که در اجلاس گروه هفت، ناتو و سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه صورت می‌گرفت توجه سیاستمداران سراسر جهان را به خود معطوف ساخته و در سطح گسترده‌ای مطرح شد. موسویان با ذکر موانع توسعه روابط ایران و آلمان در دوره ماموریتش در این کشور می‌نویسد که به منظور برقراری و تداوم روابط پایدار و استوار بین ایران و آلمان و اتحادیه اروپا باید سطح تنش بین ایران و ایالات متحده کاهش یابد.
سفیر سابق ایران می‌نویسد که زمینه کاهش تشنج بین ایران و آمریکا بااستفاده از زمینه‌های منافع مشترک دو کشور شامل امنیت و همکاری دو جانبه در زمینه‌های خاص مورد علاقه و رفع نگرانی‌های متقابل فراهم می‌شود. مذاکره و برقراری رابطه بین ایران و آمریکا در شرایط فعلی واقع‌بینانه نیست اما کاهش تشنج قابل بررسی است. اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور پیشین ایران در پیشگفتاری در این کتاب با اشاره به وضعیت کشور در شروع اولین دوره ریاست جمهوری‌اش می‌نویسد که در آن مقطع رهبران ایران و آلمان به عنوان نمونه مناسبی برای روابط با اروپا نگریسته و به نقش این کشور در شکستن زنجیرهای حصر اقتصادی ایالات متحده آمریکا علیه ایران و تامین اعتبارات و فناوری پیشرفته برای بازسازی‌های پس از جنگ تحمیلی توجه خاصی داشتند.