ویژگی نمایندگان مدرسگونه
نسرین وزیری
مقدمه:
رکگویی، استقلالطلبی، دفاع از حقوق و منافع ملی، ایستادگی در برابر مخالفان ملت و حضور در موضع اقلیت، عمدهترین ویژگیهای شهید سیدحسن مدرس از نگاه محمدمهدی پورفاطمی به عنوان یک نماینده روحانی و عضو فراکسیون اقلیت مجلس هفتم است. نماینده مردم دشتی و تنگستان در دو مجلس ششم و هفتم در عین حال که معتقد است در هر دوره از ادوار هفتگانه مجلس، نمایندگانی همچون مدرس بودهاند که بر حق ملت بسیار پای فشردهاند؛ این مجالس را مدرسی نمیداند. او با تاکید بسیار بر تفاوت فضای امروز کشور و مجلس با مجلسی که مدرس در آن حضور داشت؛ از قیاس مشی و منش نمایندگان مجالس هفتگانه پس از انقلاب با مشی و مسلک مدرس طفره میرود و ترجیح میدهد که قضاوت را به آیندگان و تاریخ بسپارد. آنچه که در پی میآید مشروح گفتوگو با او در سالگرد شهادت مدرس است:
*از نگاه شما بارزترین شاخصههای مرحوم مدرس به عنوان یکی از نمایندگان ملت در مجلس چه بود؟
**مرحوم مدرس در دفاع از حقوق مردم رکگو بود و در تمام شرایط استقلال خود را حفظ کرده و مدافع حقوق ملت بود. اگرچه مدرس در موضع اقلیت مجالس آن دوره بود ولی تا آخرین لحظهای که در مجلس بود به دفاع از حقوق ملت مشغول بود. ویژگی دیگر مدرس آن بود که در برابر مخالفینی که حقوق مردم را تضییع میکردند، ایستادگی میکرد. اساسا ایستادگی در برابر ظلم و ستم و در برابر کسانی که در حق مردم اجحاف میکردند؛ خصلت آباء و اجدادی مدرس بود. دینداری مدرس هم از جمله خصلتهای اوست که همواره مورد تاکید موافقان و مخالفانش بوده است. مدرس با وجود مظلومیت و مهجوریتش در آن مجالس همواره نقطهنظراتش را بیان میکرد و در مواجهه با اینکه حتی رای خودش را هم از صندوقها حذف کرده بودند باز هم به وظیفه دینی خود یعنی دفاع از حقوق ملت پایبند بود و به آن عمل میکرد.
*به نظر شما استقلال مجلس و حضورش در راس امور طی دورههای هفتگانه مجلس چقدر حفظ شده است؟
**اینکه امام فرمودند مجلس در راس امور است مربوط به کل مجالس از دوره اول تاکنون و حتی از این پس بوده است. منظور از این مساله آن است که رهنمودها و مصوبات مجلس باید در راس امور و مقدم در اجرا باشد. به عبارت دیگر هر آنچه را که مجلس صلاح دیده، به تصویب میرساند و تایید شورای نگهبان را نیز بر آن میگیرد باید از سوی دولت مورد تمکین و اجرا قرار گیرد، نه اینکه چون برخی با آنها مخالفند، به جای اجرا در مقابل آن ایستادگی کنند. تمامی مجالس از دوره اول تاکنون یکسری خدماتی داشتهاند و البته گاهی نیز دچار غفلتهایی شدهاند که نمیخواهم وارد آن شوم ولی اجمالا میگویم که برای حفظ استقلال مجلس، دولتها باید خود را ناگزیر از اجرای مصوبات آن بدانند. چون نگاه مجلس به همه مسائل؛ به علت حضور نمایندگان ملت از اقصی نقاط کشور، نگاهی جامع و ملی است و نه نگاه منطقهای. البته باید این نکته را هم از مجلس انتظار داشت تا در جریان بحثهای کارشناسی خود منافع و مصالح ملی را فدای مسائل حزبی و جناحی نکند. همچنانکه چنین انتظاری فارغ از مجلس از دیگر دستگاهها هم میرود.
*در تبیین خصلتهای مرحوم مدرس به ایستادگی وی در برابر مخالفان اشاره کردید. فکر میکنید مجالس هفتگانه ما چقدر در برابر مخالفانشان ایستادگی کردهاند؟
**منظورم از ایستادگی مدرس در برابر مخالفان، ایستادگی وی در برابر مخالفان ملت بود. مدرس حتی اگر تنها هم میماند، باز هم از حقوق مردم دفاع میکرد. این ریشه در دینداری او داشت. همچنانکه امام خمینی(ره) هم میفرمودند که هیچگاه در زندگیاش نترسیده است و این به خاطر اتکاء به مردم و به خاطر ملت بود. علاقه به مردم است که ترس را از انسان جدا میکند و به انسان قدرت میبخشد.
*نگفتید که مجالس ما در برابر مخالفان ملت چگونه ایستادگی میکنند؟
**باید اجازه دهید که تاریخ در این راستا قضاوت کند. آیندگان باید در این رابطه به قضاوت بنشینند. قطعا در هر دوره خدماتی شده است اما نمیتوان در حال حاضر قضاوت بیطرفانهای نسبت به آن داشت. به ویژه آنکه هرچه گفته شود، هم بیطرفانه شنیده نمیشود. اما بهطور کلی و در مجموع میتوان گفت که اکثر مجالس ایران در تمامی 7 دوره در برابر مخالفان ملت ایستادهاند. چون درباره مصوبات مجلس بیش از جاهای دیگر ـ حتی بیش از کمیسیونهای دولت ـ کار کارشناسی میشود تا منافع مردم در آن لحاظ شود و در گیر و دار بررسیهای کارشناسی و نظرات موافق و مخالف تمامی مضرات آن برای مردم سنجیده شده، از آن پرهیز میشود. حتی امکان اصلاح قوانینی که در اجرا برای مردم مشکلآفرین شدهاند نیز تنها در مجلس ممکن و مهیا است.
از سوی دیگر نمایندگان بیش از دیگر مسوولان در دسترس مردم هستند. شاید مردم به راحتی نتوانند بخشدار منطقه خود را ببیند ولی نمایندهشان را راحت میبینند و مدام با دفتر یا حتی خود نماینده در تماساند. این نشاندهنده نزدیکی نمایندگان با ملت و آشنایی آنها با خواست و مطالبات و نیازهایشان است. اساسا ورود و خروج نمایندگان به مجلس تنها با آرای مردم امکانپذیر است و به همین دلیل هم که شده نمایندگان میکوشند تا نظر موافق مردم را همواره جلب کنند.
*گفتید که یکی دیگر از ویژگیهای مدرس، دینداری او بوده است که موجب شده دفاع از حق ملت را وظیفه شرعی و دینی خود بداند. این مقوله را در مجالس مختلف ما چگونه ارزیابی میکنید؟
**کسانی که دیندار بودهاند هیچگاه خیانت نکردهاند. به ویژه روحانیت. در هیچ دورهای خیانت نکرده و خلاف میل مردم حرکتی نکرده است. ممکن است برخی اشتباهاتی کرده باشند ولی هر جا که روحانیای در راس آن بوده اجازه خیانت داده نشده است. همچنانکه با رهبریت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری، توطئههای دشمنان علیه ایران هرگز به نتیجه نرسیده است. مجلس هم با مصوباتی که داشته بر همین مبنا عمل کرده است.
*برخی مجالس با دولتهای همدوره خود همگرا هستند مثل همگرایی مجلس ششم با دولت اصلاحات و یا همگرایی مجلس هفتم با دولت اصولگرا. به نظر شما این همگراییها منجر به نقض استقلال مجلس نبوده است؟
**نه به نظر من استقلال مجلس در هر دو دوره ششم و هفتم حفظ شده است. در مجلس ششم علیرغم همگرایی اکثریت مجلس با آقای خاتمی، گاه رودرروی ایشان ایستاد و حتی وزیرش را استیضاح کرد. مجلس هفتم هم علیرغم همگرایی با دولت نهم ولی به 4 تن از وزرای آن رای اعتماد نداد. مجلس و دولت حتی اگر همگرا هم باشند ولی در عملکرد مجلس همواره از دولت مستقل بوده و مستقل عمل کرده است.
*گفتید که مدرس در اقلیت مجالس آن دوره بوده است. شما هم در حال حاضر عضو فراکسیون اقلیت مجلس هستید. چه نسبتی میان این دو موضع اقلیت وجود دارد؟
**نسبتی وجود ندارد. اقلیت ما با آن اقلیت فرق میکند. الان همه ما اعم از اقلیت و اکثریت در نظامیکه قبولش داریم زندگی میکنیم. یعنی اگرچه هرکداممان یک جور فکر میکنیم اما در یک موضوع که اصل نظام است، اختلافی نداریم. پس اصلا این مجلس با مجلس دوران مدرس فرق میکند و نباید با آن مقایسه شود.
ما اقلیت درون یک نظام هستیم و در کمیسیونها، صحن علنی و فراکسیونها گاهی تا 80ـ90 رای داریم ولی مدرس حتی یک رای خودش را هم نداشت و آن را از او دریغ میکردند. اما یک نکته میان تمامی اقلیتها در تمامی مجالس مشترک است و آن اینکه اقلیت برای دستیابی به حق و نظرش باید خیلی بیشتر کار کند و با تعامل و نقد حقوقی بکوشد تا به جایگاه واقعیاش دست یابد. اما چون موضع اقلیت در برابر موضع اکثریت همواره ضعیفتر است، گاهی میتواند بر مشکلات فائق آید ولی گاهی هیچ کاری از آن بر نمیآید.
اما در مقایسه با دو مجلس ششم و هفتم میتوان گفت که حق اقلیت در مجلس ششم بیشتر از مجلس هفتم رعایت میشد. چرا که هیاترئیسه مجلس ششم بیش از این هیات در مجلس هفتم به حقوق و دیدگاه اقلیت در مجلس احترام میگذاشت.
*شما آنچنان در خلال صحبتهایتان از سبقه فعالیت هفت دوره مجلس به نیکی یاد کردید، که گویی تمامی این مجالس کاملا مدرسی بودهاند.
**نه منظورم این نبوده که این مجالس مدرسی بودهاند. مدرس یک نماینده در مجلس بود. نمایندهای که خوب کار کرد و در دفاع از حقوق ملت از هیچ کوششی فروگذار نکرد. ما هم در هر دوره از مجلس، چهرهها و نمایندگان خوبی داشتهایم که چنین کردهاند. مهم این است که بنای پارلمان بر مبنای کار اصولی و کارشناسی است. این مهم هم چه در زمان حیات امام که سر مجلس اول برپا شد و چه پس از رحلت ایشان که 4 دوره دیگر مجلس تشکیل شده است؛ رعایت شده است. البته ممکن است گاهی مشکلات مردم منجر به فشارهایی به نمایندگان شود و این فشارها از بار کارشناسی مصوبات بکاهد. ولی این هرگز بدان معنا نبوده که نمایندگان برخلاف خواست ملت عمل کرده باشند.
*فضای عمومی مجلس در ادوار هفتگانه چطور، این فضا مدرسی بوده است؟
**نیازی نبوده که فضای عمومی مجلس مدرسی باشد. چون مردم در نظامیبه سر میبرند که هم دولتش را قبول دارند و هم نظام جمهوری اسلامی را. پس اصلا فضای عمومی این مجالس با مجلسی که مدرس در آن حضور داشت، قابل قیاس نیست. در آن زمان مردم اساسا حکومت را قبول نداشتند و مدرس در اقلیت محض به سر میبرد ولی امروزه نمایندگان اقلیت مجال بیشتری دارند و میتوانند حرف بزنند. این همه به بهای آن است که نظام جمهوری اسلامی قدرت زیادی را به پارلمان داده است.
*یعنی به نظر شما امروز مجلس در همان جایگاهی است که مدرس میخواست؟
**قانون اساسی به نمایندگان اجازه داده که در تمام مسائل داخلی و خارجی و اقتصادی و سیاسی و هر چیزی اظهارنظر کنند. در مجلس اول یک نماینده عدم کفایت رئیسجمهور را مطرح کرد. در دیگر مجالس هم نمایندگان به رئیسجمهور که شخص دوم مملکت است تذکر دادهاند و به استیضاح وزرا پرداختهاند. تمامی اینها گویای آن است که نمایندگان میتوانند از ابزارهای نظارتی خود در مجالس مختلف استفاده کرده و بکنند.
*به نظر شما تمامی مجالس گذشته به تمامی وظایف خود چه در بعد قانونگذاری و چه در بعد نظارت عمل کردهاند؟
**فکر میکنم آنچه را که در توانشان بوده انجام دادهاند. البته گاهی ممکن است کمکاریهایی شده باشد. به نظر من هیاترئیسهها باید کمک کنند که مجالس قدرتمندتر شوند. بهطور اخص رئیس مجلس باید از حقوق تکتک نمایندگان دفاع کند، نه اینکه اگر مشکلی برای یک نماینده پیش آمد، آن را رها کند. بهطور کلی هر نمایندهای متعلق به هر دورهای از مجلس که باشد آن دوره را بهترین دوره میداند و به تعریف و تمجید از آنان میپردازد.
*فارغ از مقایسه میان مجالس و دولتها؛ ضعف عملکرد خود مجالس را در چه مواردی میدانید؟
**به نظر من باید ضعف و قوتها را توامان دید. مثلا در مجلس ششم، راه سرمایهگذاری خارجی در ایران گشوده شد. این اقدام بسیار مثبت و ارزندهای بود و حتی منافع و امنیت ملی ما را هم تقویت میکرد. چون هر سرمایهگذار خارجی برای تامین امنیت سرمایهگذاری خودش هم که شده برای تامین امنیت ما هم میکوشید. ولی همان مجلس ششم در مواردی بسیار تند عمل کرد و به یکسری چیزهای کماهمیت، بهای زیادی داد. در مجلس هفتم هم علیرغم تاکید مجلس بر رفع دغدغههای معیشتی مردم که تاکید بجا و خوبی است، برخی مصوبات غیرکارشناسانه در خلاف این جهت دیده میشود. مثل برداشتهای پیاپی از صندوق ذخیره ارزی که تورمزاست و اثرات سویی در آینده کشور خواهد داشت.
*چه توصیهای به نمایندگان دارید تا بیشتر به مشی و منش مدرس نزدیک شوند؟
*توصیه میکنم که بر مبنای اصول و اندیشه عمل کنند نه به خاطر مسائل حزبی و جناحی و خوشامد دولت. چون هر گامی که در راستای نفع ملک و ملت نباشد، برای خود نمایندگان، مجلس، دولت و نظام پشیمانی به بار خواهد آورد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
