چرا طرح کاهش نرخ سود بانکی تصویب شد؟

* انتقادات بسیاری از سوی دولت و برخی نمایندگان مجلس نسبت به طرح منطقی کردن نرخ سود بانکی عنوان شد دفاع شما به عنوان طراح این طرح در مقابل انتقادات مطروحه چیست؟
** طرح منطقی کردن نرخ سود بانکی هدیه سال نو به تمام تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران برای رونق اشتغال است از آنجا که نرخ سود بانکی در کشور ما بالاتر از این نرخ در عرصه جهانی است قدرت رقابت تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران ما در مقابل تولید کنندگان خارجی به شدت آسیب می‌بیند. علاوه بر این چون هزینه سرمایه دو سوم هزینه تمام شده را تشکیل می‌دهد. تولیدات داخلی به نسبت تولیدات خارجی گرانتر در می‌آید و در برابر تولیدات خارجی عقب می‌ماند. همین عارضه سبب می‌شود تولیدات خارجی ارزانتر شود و اشتغال و سرمایه‌گذاری و ارزان‌ترکردن فرایند تولید در مرکز پژوهش‌ها با همکاری جمعی از نمایندگان این طرح را ارائه دادیم. هدف مجلس از این طرح سخت‌گیری به سیستم بانکی برای افزایش کارایی است که بانک مرکزی هم آن را پذیرفت و به نظر می‌‌رسد که دولت نیز در اجری آن جدی باشد. در حال حاضر از نظر سیاستگذاران میان دولت و مجلس تفاهمی وجود دارد که دامنه اجرایی شدن این طرح را زیاد می‌کند.
* علی‌رغم پیش‌بینی شما نحوه خروج دکتر شیبانی از مجلس نشانگر رضایت خاطر دولت نبود.
** آقای شیبانی نداریم ولی معتقدیم که این مصوبه مجلس فشار قانونی لازم را وارد می‌آورد. نهایتاً این طرح به گونه‌ای تصویب شد که بانک مرکزی در تصمیم‌گیریهای جزئی خود کاملا مستقل است.
* جنبه‌های مثبت این طرح چیست؟
** در این طرح قراردادهای بانکی را به دو دسته تقسیم کردیم یکی قراردادهایی که سود ثابت مشخص دارند و یکسری قراردادها که مشارکت در صنعت هستند و بر اساس شرایط حاضر،‌ بانک وثیقه سنگینی برای مشارکت کنندگان در آن اخذ می‌کرد. براساس طرحی که مجلس تصویب کرد دریافت وثیقه خارج از بانک مردود شد و همچنین تعیین حداقل سود نیز ممنوع شد.
* از جمله انتقادات وارده به طرح شما امکان ضرر دهی بانکها بود. چه واکنشی نسبت به این انتقادات دارید؟
** در این زمینه اختلاف نظری میان بانک‌ها و مرکز پژوهش‌ها وجود دارد ما معتقدیم که ما به تفاوت سود تسهیلات و سپرده در ایران، دو سه برابر همین ما به تفاوت در خارج از کشور است. همین عارضه سبب ایجاد 5/2 تا 8 درصد اختلاف سطح میان ایران و جهان می‌شود. این اختلاف با افزایش بهره‌وری قابل کاهش است.
* ولی دولت چنین نظری نداشت؟
** اگر کسی مدعی باشد که سود بانکی بیش از این قابل افزودنی است و هزینه‌ها نیز قابل کاهش نمی‌باشد یعنی بر این باور است که سیستم بانکی ایران در بهترین حالت کار می‌کند. چنین ادعایی را هیچ کارشناسی نمی‌پذیرد چرا که نمی‌توان به ناکار آمدی سیستم اقتصادی معترف بود ولی سیستم بانکی را کارآمد دانست. بانک‌ها قلب تپنده سیستم اقتصادی هستند که عقلایی و منطقی کردن نرخ سود آنها منجر به کارآمدیشان خواهد شد.
* آقای شیبانی در انتقاد از طرح شما به عدم تناسب میان نرخ سود بانکی و نرخ تورم اشاره کردند، پاسخ شما به این انتقاد چیست؟ به نظر شما با تصویب این طرح از میزان سپرده‌گذاری مردم در بانک‌ها کم نخواهد شد؟
** براساس نظریه رایج اقتصاد سرمایه‌گذاری، نرخ سود بانکی باید بیشتر از تورم باشد چرا که در غیر این صورت سپرده‌گذار ضرر می‌کند و برای اجتناب از آن اصلا سپرده‌گذاری نمی‌کند. جواب من به طرفداران این نظریه آن است که پس‌انداز ملی تحت تاثیر موارد متعددی از جمله نرخ سود بانکی است. در تمام 27 سال گذشته جز 2 سال که 5/3 درصد نرخ بهره واقعی مثبت شد، در تمام سال‌ها این نرخ منفی بود. ولی سپرده‌ها نه تنها کمتر نشد بلکه با نرخی بیش از نقدینگی رشد کرد. پس نرخ سود بانکی یا هیچ تاثیری بر میزان سپرده‌گذاری ندارد و یا تاثیر بسیاری نمی‌گذارد.
* در حال حاضر مجلس نسبت به مواجهه دولت با مصوباتش انتقاداتی دارد. فکر می‌کنید همین مصوبه نیز با مخالفت دولت در اعلام مواضع و اجرا مواجه شود؟
** معتقد نیستم که تنازعی میان مجلس و دولت وجود دارد، طبیعی است که دولت لایحه‌ای ارائه دهد که مجلس با آن مخالف باشد و یا مجلس طرحی دهد که دولت نظری غیر از آن داشته باشد. این ذات دموکراسی است که فضا برای ابراز مخالفت‌ها باز باشد، مخالفت مجلس با لوایح دولت نیز در ذات نظام پارلمانی است. از این رو مخالفت دولت با طرحهای مجلس نیز به ذات دموکراسی برمی‌گردد.