تحولات هسته‌ای پس از نوروز

محمدعلی احمدنیا
آغاز سال نو با رویدادهای مختلفی چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین‌الملل همراه بود. از جمله و مهمترین رویدادها و تحولات که به موضوع اصلی ایران یعنی استفاده از فناوری هسته‌ای بسیار مرتبط است. نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره موضوع هسته‌ای ایران و بیانیه سیاسی و غیر الزام‌آور آن و نشست برلین بود.
در هفته دوم ماه فروردین چهارشنبه شب شورای امنیت سازمان ملل پس از حدود 3 هفته رایزنی درباره پرونده هسته‌ای ایران به ادعای خود توانست پس از 3 هفته کشمکش درباره موضوع هسته‌ ایران اتفاقی و نه اجماعی کسب کند که خروجی آن بیانیه ریاستی شورای امنیت بود. مهمترین مطالب این بیانیه سیاسی و غیر الزام، فرصت 30 روزه به ایران برای اعتمادسازی و به البرادعی برای ارائه گزارش و تعلیق همه فعالیت‌های ایران در زمینه غنی‌سازی اورانیوم بود.
بازتاب چنین بیانیه در داخل جالب است. برخی آن را پیروزی برای کشور قلمداد کردند، بعضی از آن به عنوان آتشی زیر خاکستر که تداعی‌کننده سلطه پیشین استعمارگران بر ایران با روندی جدید و تلاش آمریکا برای اعمال فشارهای مضاعف و پله‌ای همراه با جنگ روانی دامنه‌دار یاد می‌کنند و برخی نیز لزوم تلاش بیشتر بازیگران دستگاه دیپلماسی همراه با سیاستهای پله‌ای غرب را مورد تاکید قرار داده‌اند.
فارغ از این بحثها در متن این بیانیه که به صراحت بر تعلیق دوباره همه فعالیتهای هسته‌ای ایران تاکید دارد و بند شاخص این بیانیه نیز همین موضوع است فرصتی 30 روزه را برای مقامات دستگاه دیپلماسی کشورمان فراهم آورده است که با اتخاذ تدابیری پیش از پیش هوشیارانه منافع ملی را در این زمینه حفظ کنند. در تحولی دیگر و فردای همان روز که بیانیه ریاستی شورای امنیت مورد توافق اعضای شورای قرار گرفت که در آن هم نیز اختلافات مستتر در بین اعضا دیده می‌شود نشست وزیران امور خارجه 5 کشور عضو دائم شورای امنیت همراه وزیر امور خارجه آلمان در برلین تشکیل شد.
آمریکایی‌ها مدعی‌اند این نشست برای اتحاد و تعامل برای چگونگی مواجه با موضوع هسته‌ای ایران تشکیل شده است و نتایج مثبتی نیز دربر داشته است که به زعم آنها اجماع بین‌المللی درباره موضوع هسته‌ای ایران خروجی آن بود.
ولی در همین نشست اختلاف مستتر اعضا به خوبی مشهود بود چرا که از یک سو آمریکا و انگلیس و فرانسه بر اعمال فشار بر ایران تاکید داشتند و از دیگر سو چین و روسیه با مخالفت با هر گونه اعمال فشار بر حل و فصل موضوع هسته ایران در چارچوب مقررات آژانس و ادامه مذاکره تاکید داشتند. در این حال علی‌اصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی با ابراز تاسف از بیانیه سیاسی و عجولانه شورای امنیت سازمان ملل درباره مو‌ضوع هسته‌ای ایران گفت: شورای امنیت هر چه بیشتر درباره موضوع هسته‌ای ایران دخالت کند اوضاع وخیم‌تر خواهد شد و این موضوع باید در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بررسی شود.
محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور نیز تاکید کرد: مسیر جمهوری اسلامی ایران در دستیابی به فناوری هسته‌ای، مسیری روشن، مطابق قوانین و زیرنظر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.
در ادامه این روند قرار است بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای انجام بازرسی‌های معمول خود از فعالیت‌های هسته‌ای ایران، هفته آینده به ایران می‌آیند و احتمال دارد از تاسیسات نطنز نیز بازدید کنند.
در هر حال اگر چه بیانیه شورای امنیت ناقض تعهدات متقابل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت به اعضاست و حقوق مسلم ایران را با توجه به ان‌پی‌تی و فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران نادیده می‌گیرد ولی نکاتی در این بیانیه بیش از پیش رخ می‌نماید.
آمریکا در این مرحله نتوانست به هیچ توافقی که ایران را ناقض صلح و امنیت جهانی معرفی کند با روسیه و چین دست یابد. حال این تلاش به علت منافع ملی این دو کشور و یا مراودات تجاری، بی‌ثمر بوده است ولی از صورت مساله چیزی را تغییر نمی‌دهد روسیه و چین به شدت با اعمال زور علیه ایران مخالفند و تاکید داشتند موضوع هسته‌ای ایران در چارچوب آژانس بین‌المللی انرژی حل و فصل شود مهلت 30 روز به البرادعی برای ارائه گزارش از همکاری‌های ایران را می‌توان در همین راستا ارزیابی کرد.
از سوی دیگر دستپاچگی آمریکا و انگلیس و فرانسه نیز مبنی بر ضرب‌الاجل 2 هفته‌ای نتیجه‌ای نداد آمریکا و انگلیس و فرانسه به شدت سعی می‌کردند که مهلتی دو هفته را برای توقف فعالیت‌های ایران به تصویب برسانند که در این زمینه نیز موفق نبودند.
با وجود این باید توجه داشت که اگر چه موضوع تحریم‌ها در این مرحله مطرح نشده است اما آمریکا می‌کوشد تا سیاست فشارهای مضاعف و مستمر خود را با جنگ روانی دامنه‌دار و ترفند مذاکرات پنهانی با چین و روسیه ادامه دهد.
در این میان سیاستهای مداخله‌جویانه آمریکا در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران در روزهای اخیر ابعاد گسترده‌ای گرفته است و رسانه‌های غربی در تلاش جدیدی می‌کوشند برای مرتبط کردن مساله هسته‌ای ایران با آرامش فناوری‌های موشکی ایران در رزمایش پیامبراعظم فضاسازی کنند.