سیاستمداری که وعده نمی‌دهد

احسان نراقی
بعد از تصمیمی که حزب سوسیالیست فرانسه درباره انتخاب کاندیدای منحصر به فرد خود در انتخاب ریاست جمهوری گرفت برای عموم مسلم شد که خانم سگولن رویال با تایید 60 درصد از آرای اعضای حزب سوسیالیست از اعتماد اکثریت اعضای این حزب برخوردار است. رقبای ایشان دو کاندیدای دیگر یعنی لوران فایبوس (نخست‌وزیر سابق در دوران میتران) و استراوس کان (وزیر اقتصاد و دارایی در دوران لیونل ژسپن ژوستن) با همه انتقاداتی که درباره خانم رویال ارائه دادند پس از رأی‌گیری دو سوم اعضای حزب پذیرفتند که با تمام قوا در مبارزه انتخاباتی آینده از خانم رویال حمایت خواهند کرد. شهردار مقتدر سوسیالیست پاریس هم با وجود مخالفت‌های چند ماه گذشته‌اش با خانم رویال همین نظر را تایید کرد. حزب سبزها که همیشه با سوسیالیست‌ها جبهه واحدی دارند اعلام کردند که کاندیدای آنها خانم رویال است.
خانم رویال درباره برنامه‌هایش در تلویزیون فرانسه ظاهر شد و اعلام کرد که قصد دارد ملت فرانسه را مرکز اصلی مبارزه انتخابات ریاست جمهوری در ماه اردیبهشت و ماه آینده قرار داده و اصلاحات آینده را با مشارکت تمام‌عیار ملت پیش ببرد.
خانم رویال گفت مبارزه انتخاباتی او گرد چهار محور قرار دارد که عبارت است از اول آموزش و پرورش و دوم استقرار نظمی عادلانه در جامعه برای مبارزه علیه خشونت و ناامنی و فقر. در مرحله سوم او خواهد کوشید قدرت خرید مردم را افزایش دهد و در مرحله چهارم برای حفظ محیط‌ زیست و توسعه فرانسه با کشورهای دیگر همکاری خواهد کرد.
توسعه مشترک فرانسه با دیگر کشورها هدف جدیدی است که در برنامه‌های این کشور سابقه نداشته است و منظور رویال این است که پنج میلیون مهاجری که از کشورهای مسلمان نظیر الجزایر، تونس و مراکش و اصولا کل آفریقا به فرانسه مهاجرت کرده‌اند مورد توجه قرار گیرد. یعنی برنامه توسعه اقتصادی او کشورهای مهاجر فرست را هم در برخواهد گرفت. خلاصه آنکه نتیجه نهایی تصمیم اخیر سوسیالیست‌ها این خواهد بود که در انتخابات ریاست جمهوری رقابت میان خانم رویال کاندید جناح چپ و دیگری به احتمال قوی نیکلا سارکوزی از حزب گلیست خواهد بود. اشکال گلیست‌ها این است که در حال حاضر چنین به نظر می‌رسد که دوستداران و طرفداران جدی ژاک شیراک رئیس‌جمهور و دوویلپن نخست‌وزیر فعلی با سارکوزی توافق چندانی ندارند. طبق آخرین نظرسنجی‌ها خانم رویال 51 درصد آرا و آقای سارکوزی بیشتر از 49 درصد آرا را به دست نخواهند آورد.
در همین روزها نوک تیز جمله ژاک شیراک با آقای سارکوزی این بوده که طرح قانونی را که آقای سارکوزی به عنوان وزیر کشور برای مبارزه با جوانانی که شورش‌های حومه شهرهای فرانسه در سال گذشته را رهبری می‌کرده‌اند بیشتر مبتنی‌بر فشار و سرکوب و اعمال قدرت است. در حالی که خانم رویال به مراتب رویه‌ای انسانی‌تر و ملایم‌تری را پیشنهاد می‌کند.
دیگر آنکه گلیست‌ها می‌گویند ذات گلیسم حفظ استقلال دیپلماسی فرانسه در مقابل آمریکا است در حالی که آقای سارکوزی در مسافرت اخیری که به آمریکا داشت عملا در دیدار با بوش خواهان یک نوع نزدیکی فرانسه با آمریکا شد. دیگر آنکه در مورد اسرائیل و حمایت از فلسطین دو‌گل اولین مرد سیاسی اروپایی بود که40 سال پیش رسما رفتار دولت اسرائیل را نسبت به مردم فلسطین محکوم کرد. در حالی که در هر دو مورد روش خانم رویال ربطی به سیاست آمریکا ندارد.
حالا که احتمال موفقیت خانم رویال در برابر نامزد مخالفش بیشتر به نظر می‌رسد مناسب است سوابق و شخصیت این بانوی53 ساله را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم. سگولن رویال بانوی53 ساله فرزند ژاک سرهنگ نیروی دریایی فرانسه است که او هم فرزند یک ژنرال ارتش فرانسه بوده است.
او به تمام معنا در یک خانواده سنتی شدیدا مذهبی (کاتولیک) با 7 برادر و خواهر دیگر خود زندگی کرده است. رویال در سپتامبر 1953 در داکار پایتخت سنگال امروزی به دنیا آمده و کودکی و نوجوانی خود را همراه پدر در مستعمرات فرانسه در آفریقا و هند و چین و الجزایر گذرانده است.
او می‌گوید من از راه ایدئولوژی (نظیر افراد چپ در فرانسه) در نوجوانی و جوانی با افکار چپ و افکار کارل مارکس آشنایی نداشته‌ام. اما مسافرت در مناطق عقب‌مانده دنیا مرا با واقعیت‌ها و وضع طبقات محروم آشنا کرده است یعنی حس عدالتخواهی و احساسات مذهبی و انسانی بیشتر از ایدئولوژی در او تاثیر گذاشته است کما اینکه وقتی مادرش با داشتن 8 اولاد، پدر مستبد الرای و سخنگیرش را ترک می‌کند او با تمام قواتاً آخرین روزهای عمر پدرش از مادرش در مقابله با او حمایت می‌کند.
سگولن 4 فرزندش را طبق قوانین کلیسای کاتولیک تربیت می‌کند او در دوران تحصیل با جدیت و ذکاوت کامل کنکورهای مشکل چه در مدرسه علوم اقتصادی و علوم سیاسی و هم مدرسه علوم اداری را با موفقیت می‌گذارند و در همین دوران با فرانسوا هولاند دانشجوی برجسته‌ای آشنا می‌شود و پس از آن با او زندگی می‌کند و با او هم در حزب سوسیالیست به مبارزه سیاسی می‌پردازد.
هر دو آنها به پارلمان هم راه می‌یابند. سگولن در زمان میتران در ابتدا به عنوان مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور و سپس به عنوان وزیر محیط‌زیست منصوب می‌شود. هلائد هم بعد از طی مقامات سیاسی و بعد از اینکه ژوسین به نخست‌وزیری می‌رسد، به سمت دبیر کلی حزب سوسیالیست انتخاب می‌شود که هنوز هم در این سمت باقی است. جالب اینکه در همان سالی که سگولن از مدرسه عالی علوم اداری فارغ‌التحصیل می‌شود دو همکلاس دیگرش یعنی فرانسوا هلائد ممتازترین دانشجو شناخته می‌شود که بعد از او دوویلپن نخست‌وزیر گلیست فعالی قرار داشته و سگولن هم در ردیف بعدی فارغ‌التحصیلان این مدرسه بوده است. سگولن در سال‌1992 میلادی در حالی که دولت میتران وزیر محیط‌زیست است، در کنفرانس سران راجع به آینده کره‌زمین و محیط‌زیست در برزیل شرکت می‌کند. او در آن زمان چهارمین فرزندش را در 8 ماهگی حامل بوده است. او متن سخنرانی‌اش را که وزارت خارجه قبلا تهیه کرده بود، ضعیف می‌شمارد و کنار می‌گذارد و با اعتماد به نفسی بی‌نظیر پشت تریبون کنفرانس قرار می‌گیرد و در حالی که دستش روی شکم باردارش بوده است نطقی را درباره آینده بشریت با تاکید بر آینده کودکان امروز بیان می‌کند که فوق‌العاده کنفرانس را تحت تاثیر قرار می‌دهد و شخصیت‌هایی نظیر فیدل کاسترو و کول صدراعظم آلمان و نخست‌وزیر چین هم سخنان او را از بهترین سخنان ایراد شده در این کنفرانس می‌خوانند.
در سال‌1993 سگولن به عنوان نماینده مردم شارانت انتخاب می‌شود و در دفاع از منافع مولدین کوچک و متوسط از خود صلابت فوق‌العاده‌ای مخصوصا در مقابله با مولدین گندم و سرمایه‌داران عمده نشان می‌دهند. همین پیگیری او از طبقات محروم موجب می‌شود که در انتخابات سال 2004 به عنوان رئیس شورای این استان برگزیده شود. با کتاب‌هایی که سگولن در این سال‌ها راجع به "نقش پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها" و "کشاورزی و کشاورزان" و همچنین درباره "خانواده" نوشته است و مواضعی که در پارلمان گرفته نمی‌توان رنگ سیاسی مشخصی به او داد، چنانکه در دفاع از طبقات محروم و کشورهای جهان سوم او با سرمایه‌داران قدرتمند طرف است ولی در مسائل خانوادگی و دفاع از نقش خانواده، با محافظه‌کاران و مذهبی‌ها همراه است. او اغلب گفته است اگر او کاندیدای حزب سوسیالیست برای ریاست‌جمهوری است ولی در مقام ریاست‌جمهور او لزوما خط‌مشی سوسیالیست‌ها را دنبال نخواهد کرد. می‌توان به جرات گفت یکی از علل محبوبیت خانم سگولن این است که او به عکس دیگر رهبران سوسیالیست اصولا جنبه حزبی ندارد. او معتقد است که مردم فرانسه از این سیاست‌بازی‌ها خسته شده‌اند و به صداقت و صراحت لهجه رهبران سیاسی احتیاج دارند.
مطلب مهم دیگری از خانم سگولن دنبال می‌کند مساله برابری مرد و زن است او معتقد است یکی از علل مشکلات دنیا که به صورت امر سیاسی جلوه می‌کند نابرابری زن و مرد است. اگر او مردان را به زن‌ستیزی متهم می‌کند یقینا تا حدی ناشی از خاطره‌ای است که از خشونت پدرش نسبت به مادرش به یاد دارد. به این جهت اغلب از اهمیت انسجام و حقوق خانواده حرف می‌زند و این دفاع او ارتباطی با فمینیست‌ها و افکار مدرنیست‌های چپ رو امروزی ندارد بلکه بیشتر به حفظ ارتباط نسل‌ها و احترام به مجموعه زندگی خانوادگی اهمیت می‌دهد او به دنبال آزادی مورد نظر فمینیست‌ها نیست. مسلک و مرام او بیشتر به سوسیالیست‌های اسپانیایی و تا حدی به تونی بلر نزدیک است نتیجه آنکه او مسائل را از زاویه مصلحت خانواده و جامعه در نظر می‌گیرد و نه از نظر ایدئولوژی سیاسی.
رقبای او در حزب می‌گویند او درباره سیاست خارجی، فاقد تجربه کافی است اما سگولن می‌گوید منبع الهام‌بخش من اول ملت فرانسه و نیات عدالت‌خواهی و صلح دوستانه این ملت است. طرفداران او می‌گویند در 60 سال پس از جنگ جهانی شاید فرانسه عامل اقدامات و تصمیمات مهمی در مجموعه سازمان‌های بین‌المللی بوده است و تقریبا همان اصول و روش است و کافی است دولت‌ها با جدیت این اصول را اجرا کنند. آنها می‌گویند ما اطمینان داریم خانم رویال اصولی عمل خواهد کرد.
از این گذشته خانم آنجلا مرکل صدراعظم آلمان که بدون هیچ‌گونه تجربه عملی در سیاست خارجی مقام سیاسی اول را در آلمان احراز کرد نشان داد که قابلیت و صلاحیت او در این زمینه کمتر از رهبران دیگر نبوده است و مثال دیگر نیز آقای خوزه لوئیس زاپارتو نخست‌وزیر سوسیالیست فعلی اسپانیا است که ضمنا از همفکران بسیار نزدیک خانم سگولن هم است. او هم نشان داده که بدون تجربه خاصی در زمینه سیاست خارجی در دوره مسوولیت خودش مرد توانا و موفقی بوده است. به علاوه طرفداران خانم سگولن می‌گویند بگذارید یک بار هم فرانسه که در سیاری از امور در دنیای امروز پیشقدم بوده است در این مورد یعنی سپردن امور به دست یک بانوی موفق هم پیشقدم شود و آن را تجربه کند.