اروپایی سرگردان

مرتضی مکی
پس از گذشت یک سال از آغاز مذاکرات عضویت ترکیه در اتحادیه اروپایی سایه بحران تقسیم جزیره قبرس بر این مذاکرات سنگینی می‌کند. تهدید اتحادیه اروپایی به تعلیق مذاکرات با آنکارا نشان می‌دهد که این مذاکرات تا چه میزان سست و شکننده است.
اولی‌رن، کمیسر توسعه اتحادیه اروپایی قرار است روز هشتم نوامبر گزارشی از روند مذاکرات یک ساله با اتحادیه اروپایی را منتشر کند. طی چند هفته باقیمانده به انتشار این گزارش پیام‌های منفی، چالش برانگیز و ناامیدکننده‌ای از مقامات اتحادیه اروپایی و برخی کشورهای اروپایی به آنکارا مخابره شده است. قبرس همچنان به ظاهر چالش اصلی در مذاکرات ترکیه با اتحادیه اروپایی است. خودداری دولت اردوغان از بازکردن بنادر و فرودگاه‌های ترکیه به روی کشتی‌ها و هواپیماهای بخش یونانی‌نشین قبرس، موجب افزایش تنش در مورد بحران تقسیم جزیره قبرس شده است.
اتحادیه اروپایی با اشاره به پیمان اتحادیه گمرکی ترکیه با این اتحادیه خواستار رفت و آمد آزاد کشتی‌ها و هواپیماهای بخش یونانی‌نشین قبرس در بنادر و فرودگاه‌های ترکیه است. آنکارا نیز متقابلا خواستار لغو تحریم‌های بین‌المللی بخش ترک‌نشین قبرس شده است. فنلاند رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپایی طرحی را برای حل این اختلاف مطرح کرده است. براساس این طرح در صورتی که ترکیه بنادر و فرودگاه‌های خود را به روی یونانی‌تبارهای قبرس باز کند اتحادیه اروپایی نیز محدودیت‌‌‌‌های بخش شمالی قبرس را کاهش خواهد داد.
اتحادیه اروپایی می‌کوشد با تهدید به تعلیق مذاکرات عضویت ترکیه در اتحادیه اروپایی، دولت اردوغان را به پذیرش این طرح وادار کند اما قبرس مشکل اصلی ترکیه نیست که با حل آن راه ورود این کشور به اتحادیه اروپایی هموار شود. در کنار موضوع قبرس، اولی‌رن، کمیسر توسعه اتحادیه اروپایی موضع کندی اصلاحات سیاسی را مطرح کرده است. اتحادیه اروپایی خواهان حذف ماده 301 قانون کیفری ترکیه است که به اعتقاد اروپایی‌ها آزادی بیان را در این کشور محدود می‌کند.
خوزه مانوئل جاروسو، رئیس کمیسیون اروپا همین مساله را بهانه قرار داده و اعلام کرده ترکیه نباید انتظار داشته باشد که طی 15 تا 20 سال آینده عضویت اتحادیه اروپایی درآید. با وجود تمام تلاشی که دولت ترکیه در جهت تامین خواسته‌های اروپایی‌ها می‌کند. کشورهای اروپایی، ترکیه را به دلایل جغرافیایی، جمعیتی و مذهبی کشوری اروپایی و همگون نمی‌دانند. در همین چارچوب سعی می‌شود به جای کاهش اختلافات با ترکیه چالشهای خود را با این کشور زیاد کنند. آخرین مورد از این اقدامات موضوع به رسمیت شناخته شدن قتل عام ارامنه در مجمع ملی فرانسه است؛ اقدامی که خشم ترکها را برانگیخت و ژاک شیراک را وادار به تماس تلفنی با اردوغان و ابراز تاسف از مصوبه پارلمان فرانسه کرد.
موضوع عضویت ترکیه در اتحادیه اروپایی در اکثر اعضای قدیمی این اتحادیه یک موضوع کاملا سیاسی و تبلیغاتی شده است. راستگراهای میانه‌رو و افراطی، مخالف عضویت ترکیه در اتحادیه اروپایی هستند. نیکلاس سارکوزی، نامزد ریاست جمهوری فرانسه از برقراری روابط ویژه با ترکیه به جای عضویت کامل حمایت می‌کند.
اتحادیه اروپایی به ترکیه به مانند نامزدهای دیگر داوطلب عضویت در این اتحادیه نگاه نمی‌کند. همین موضوع باعث شده است که ترکها پس از چهار دهه انتظار، همچنان در شک و تردید به پذیرششان در اتحادیه اروپایی باقی بمانند.