دموکراسی کویت لایه‌های پنهان یک چالش

مجید یونسیان
در انتخابات زود هنگام پارلمان کویت، اصلاح‌طلبان و اسلام‌گرایان، اصلی‌ترین مخالفان دولت پیروز شدند. در انتخابات روز جمعه 9 تیر ماه، از 34 هزار و 248 کویتی که حق رای داشتند زنان با داشتن 28 نامزد انتخاباتی، به رغم مشارکت فعال در انتخابات، نتوانستند از میان 50 عضو پارلمان نماینده‌ای داشته باشند. این اتفاق که دولتمردان کویت را غافلگیر کرده است یکی از علل اصلی پیروزی مخالفان است.
اولین انتخابات پارلمانی کویت دو سال پس از استقلال این کشور در سال 1963 برگزار شد.
در سه دهه اخیر، چهار بار امیر کویت به دلیل مخالفت نمایندگان پارلمان با طرحها و برنامه‌های دولت، پارلمان را منحل و انتخابات مجدد برگزار کرد. اما هیچگاه مخالفت اکثریت پارلمان با طرحها و برنامه‌های دولت کاهش نیافته است. در سالهای اخیر امیر کویت سعی کرده است با اصلاحات اقتصادی و اجتماعی، فضای این کشور را با روندهای اصلاحی در منطقه همسو و هماهنگ سازد. شاید مهمترین موفقیت دولت کویت واداشتن مجلس این کشور به پذیرش اعطای حقوق سیاسی به زنان این کشور است. دولت کویت انتظار داشت زنان با حمایت از نامزدهای مستقل که طیف حامی دولت به حساب می‌آیند بتوانند بر دو جریان اصلی مخالفان سنتی خود که اسلام‌گرایان سلفی و اصلاح‌طلبان هستند فائق آیند.
زنان که 2/57 درصد صاحبان حق رای در انتخابات اخیر به حساب می‌آمدند تحت تاثیر بافت فرهنگی و قبیله‌ای همچنان به کسانی رای دادند که خانواده آل صباح را به فقدان مدیریت صحیح و مداخله و نفوذ در امور مختلف کشور متهم می‌سازند. اصلا‌ح‌طلبان خواهان کاهش نفوذ خانواده آل صباح و گسترش مشارکت در امر حکومتی هستند و معتقدند که این نفوذ موجب بروز فسادهای اداری و اقتصادی و عقب ماندگی کویت در مقایسه با دیگر کشورهای عرب، در منطقه شده است. یکی از راه‌حل‌های قانونی مخالفان برای کاهش نفوذ دولت، تقلیل حوزه‌های رای‌گیری از 25 حوزه به 5 حوزه است که با مخالفت دولت روبه‌رو شده است. دولت کویت در آخرین لایحه‌ای که به مجلس قبلی کویت فرستاد تلاش کرد که حوزه‌های انتخاباتی را به 15 حوزه تقلیل داده و با این اقدام روال سنتی انتخابات را حفظ کند. این اقدام که خود منجر به انحلال پارلمان و تجدید انتخابات شد نتوانست مشکلات دولت را حل کند و با پیروزی مخالفان که 35 کرسی از 50 کرسی مجلس را در اختیار گرفته‌اند چالش فرا روی دولت را افزایش داد. احمد السعدون، رهبر مخالفان دولت در پارلمان گفته است اولین اقدام مجلس جدید کاهش حوزه‌های انتخاباتی به 5 حوزه است که زمینه را برای جلوگیری از مداخله دولت و خانواده آل صباح در انتخابات آتی کاهش می‌دهد و این امر می‌تواند فرصتی پیش روی مخالفان باشد تا با ترغیب جامعه کویت به تغییر ساخت قدرت، زمینه را برای مشارکت سیاسی و حکومتی فراهم کنند؛ روندی که برای امیر کویت مشکل‌زا و چالش‌آفرین است و همین امر احتمال انحلال مجدد مجلس را فراهم کرده است.