هو الیس به صبح‌القریب

صادق خرازی

سوم خرداد نقطه عطف تجلی حماسه دفاع مقدس ایران در برقراری پیوندهای واقعی با همه باورهای اجتماعی، فرهنگی، اعتقادی، سیاسی تعریف می‌شود. گذر زمان از حقیقت این تجربه مهم تاریخی هرگز نخواهد کاست واقعه‌ای که در وجودش صلابت و ثبات و امنیت را به همراه داشت و پشتوانه‌ای شد برای ماندگاری و پیشرفت ایران. اگر مردمی حماسه‌‌های خود را فراموش کنند هویت تاریخی خود را از دست داده‌اند و دچار بی‌ریشگی خواهند شد. آنچه حماسه ملت‌ها را در تاریخ ماندگار می‌کند معنای ایمان و باوری است که در نزد نسل‌هایی است که به آن دوره تعلق دارند. فتح خرمشهر یک پدیده بوده. به یاد آوریم که پیامبر بزرگ اسلام همواره زمزمه می‌کردند «اللهم ارنا الاشیاء کماهی» خداوندا پدیده‌ها را همان‌گونه که هستند با ما نشان ده. پدیده‌ای که در آن رمز و راز مردانگی، پایداری و گنجینه درخشان و گوهر ماندگاری از عظمت وحدت و یکپارچگی و تجلی اتحاد و همبستگی بود. باید بپذیریم که جنگ‌ها و ستیزها همزاد انسان و جهانند. تقریباً تمامی تحولات در تمدن‌های بشری با جنگ، دفاع و حماسه همراه بوده و غالباً نقطه عطف در مسیر فرود و فراز تمدن‌های بشری محسوب می‌شوند. همان فرضیه‌ تاریخی که جنگ‌های سرنوشت‌ساز، مسیر تاریخ انسان و جهان را مشخص کرده‌اند. حماسه دفاع مقدس نمونه‌ای از تقابل مرسوم بین هویت و ماهیت سلطه و فرهنگ و نظام نوبنیاد مردم ایران تعریف می‌شود.

 آزادی خرمشهر چه از حیث معادلات سیاسی و چه از نظرگاه تاکتیک و تکنیک نظامی پدیده‌ای نو بنیاد در تاریخ حماسه دفاع مقدس و همچنین در نحوه کیفیت حضور ایران در صحنه‌های ملی - منطقه‌ای و بین‌المللی تعریف می‌شود. اگر به تاریخ آن روزگار بازگردیم به آگاهی‌ها و دانایی‌های خود افزون خواهیم کرد که فرزندان همین سرزمین چگونه با تلاش‌ها و ایثارها توانستند سرچشمه وحدت و محبت و همدلی شوند و آن فضیلت‌ها و افتخارها را در تاریخ خود ثبت نمایند. علاوه بر ایمان و اخلاق و ایثار می‌توان گفت تکنیک و کیفیت عملیات رزمندگان اسلام به هنگام آزادی خرمشهر، همه را غافلگیر و مبهوت کرد. آزادی خرمشهر و نتایج ناشی از آن در بعد ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی قابل بررسی است. سلسله عملیات‌های فتح‌المبین، طریق‌القدوس و ثامن‌الائمه نه تنها ماشین نظامی رژیم عراق را از کار انداخت بلکه معادله جدیدی در مناسبات منطقه و جهان به همراه آورد. 60 ساعت نبرد جانانه و مردانه، گرفتن بیش از 19 هزار اسیر از دشمن، کشته و زخمی ‌شدن 16500 نفر از عراقی‌ها، آزادسازی بندر استراتژیک خرمشهر، انهدام روحیه، نظامی عراق، آزادسازی دو جاده استراتژیک اهواز و خرمشهر و آزادسازی 5400 کیلومتر از سرزمین‌های مقدس ایران دستاورد این واقعه بزرگ بود. به یاد داریم در همان ایام، مردم ایران تنها و مظلوم بودند و گرفتار در تحریم کشورهای غربی و دو قطب جهان قدرت در جنگ سرد. همین اعراب هم در تقابل با نظام نوبنیاد جمهوری اسلامی از هیچ‌ کمکی به صدام و غربیان دریغ نکردند. آزادی خرمشهر، امید دشمنان ایران را به یاس تبدیل کرد و در مقابل تواضع و کرنش در برابر اقتدار جمهوری اسلامی را به همراه آورد. وسعت جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی، باز شدن راه‌های هموار، حضور مقتدرانه جمهوری اسلامی در سطح بین‌المللی و ثبات و امنیت ایران و تغییر توازن سیاسی – نظامی به سود ایران و پیدایش موقعیت جدید از نتایج این پیروزی بود. این پیروزی در ارتقای سطح بینش و آگاهی عمومی در باور به فرهنگ ایثار و گذشت بی‌نهایت موثر بود. احیای مجدد توان نظامی ایران اعم از سپاه پاسداران و ارتش و برتری استراتژی و تاکتیک ایران در عراق از دستاوردهای دیگر آزادی خرمشهری است.

در واقع عنصر اصلی و تعیین‌کننده در این مرحله که منجر به تغییر ماهیت جنگ نیز شد تجلی حضور آگاهانه مردم و کارآمدی تکنیکی رزمندگان اسلام بود. اگرچه آرزوی دشمنان در شکست ملت ایران به تغییر تاکتیک آنان در برقراری صلح و آتش‌بس رویکرد دیگری شد، اما با در نظر گرفتن واقعیت‌ها در آن مقطع و توجه به منافع و حقوق حقه جمهوری اسلامی خود دارای بحث دیگری است که به داوری تاریخ باید سپرده شود. و اما مسوولیت و رسالت نسل امروز چیست. نباید فضلیت‌های ملی و تاریخی این مردم فراموش شود. اگر دنیای اسلام به تکاپوی تجدید حیات و احراز هویت خود گراییده است نتیجه همین ایثار و گذشت‌هاست. اگر ایران امروز، اندیشه تکوین تمدن و فرهنگ شگرف اسلام را در سر می‌پروراند برای تحقق آینده‌ای که اینگونه مشحون از امیدها و آروزها باشد تعریف می‌شود. بی‌گمان باید مسیری مملو از سختی‌ها و دشواری‌ها را پیمود. همان راهی که نیاکان‌مان بیش از یک قرن برای تحقق آزادی، عدالت و توسعه مجاهدت کردند. یاد شهیدان و ایثارگران و آزادگان و همه پیشگامان استقلال ایران را گرامی می‌داریم. به میراث ماندگار و فضلیت‌های درخشان آنان افتخار و اذعان می‌کنیم که آن همه ایثار فراموش نخواهد شد و با صدای بلند می‌گوییم شما حق هستید. دفاع از حق یعنی تجلی و تشخص حماسه و پیوند انسان – تاریخ – حماسه با حق در همین جهاد و تلاش و ایثار معنی می‌یابد.