فرار گسترده پناهندگان نهرالبارد

حسن عبدی

گروه بین‌الملل: با برقراری آتش‌بس در اردوگاه نهرالبارد در شمال لبنان پس از سه روز درگیری میان ارتش لبنان و سازمان سلفی و اسلامگرای فتح‌الاسلام فرار ساکنان اردوگاه شتاب و گسترش بیشتری یافته است و این در حالی است که برخی گزارش‌ها از باقی‌ماندن ده‌ها تن از قربانیان بمباران‌ها زیر آوارها حکایت می‌کنند. به گزارش شبکه خبری الجزیره جمیل جبلاوی مسئول امور اورژانسی در جمعیت اسلامی پزشکی در اردوگاه در تماس با این شبکه یادآوری کرد که ده‌ها تن از کشته‌شدگان همچنان زیر آوارها باقی‌مانده‌اند و هشدار داد که این امر ممکن است به انتشار بیماری‌ها بینجامد. جبلاوی با اشاره به اینکه اردوگاه فاقد بیمارستان است، گفت: بیرون بردن زخمی‌ها از اردوگاه به دلیل ترس از احتمال نقض آتش‌بس با دشواری مواجه است. ارتش لبنان روز سه‌شنبه پس از میانجیگری مقام‌های فلسطینی و عربی با دولت فواد سنیوره نخست‌وزیر لبنان پایبندی خود را به آتش‌بس انسانی اعلام کرد.

همین آرامش نسبی فرصت داد هزاران تن از ساکنان اردوگاه آنجا را ترک کرده به اماکن نزدیک پناه برند که دارای امنیت بیشتری است. در همین حال درباره شمار کسانی که موفق شده‌اند با ترک نهرالبارد به اردوگاه البداوی و شهر المنیه پناهنده شوند، برآوردهای مختلفی وجود دارد. به طوری که جبلاوی گفت شمار آنها به ده‌هزار نفر بالغ می‌شود در حالی که ولید ابوحیط عضو هیات علمای فلسطین تصریح کرد که شمار آنها از سه هزار نفر تجاوز نمی‌کند. ابوحیط در تماس تلفنی با الجزیره با ذکر این مطلب هشدار داد: اطلاعات مربوط به خروج هزاران تن از ساکنان اردوگاه نباید عامل تشویق به هرگونه اقدام نظامی شود زیرا بسیاری از ساکنان تصمیم دارند در آنجا باقی بمانند. وی خواستار ادامه و ثبات آتش‌بس شد تا وضعیت زنان و سالمندان مورد بررسی قرار گیرد. این در حالی است که خبرگزاری الجزیره در محل گفت که ظرف 6 ساعت پس از آتش‌بس هزاران تن از ساکنان نهرالبارد با استفاده از کامیون یا با پای پیاده فرار کرده‌اند.

 به گفته این خبرنگار دولت لبنان از هیات کمک‌رسانی خواسته است به استقبال آوارگان رفته آنها را پناه دهند. همچنین به گزارش ایرنا از بیرون، آخرین اخبار از حوادث لبنان نشان می‌دهد که ارتش این کشور تدابیر امنیتی شدیدی را اطراف نهرالبارد اتخاذ کرده و مانع خروج عناصر فتح‌الاسلام می‌شود. ارتش لبنان همچنین یک مرکز خود در منطقه میان کوسایا و کفر زبد در استان بقاع در شرق کشور را فعال کرده که دو مرکز وابسته به جبهه خلق برای آزادی فلسطین – فرماندهی کل در آنها قرار دارد. ارتش لبنان هم‌اکنون نیروهای خود را در منطقه عین‌البیضه در بقاع که سه‌شنبه شب شاهد برخی تحرکات از سوی گروه‌های مسلح در اطراف پایگاه‌های فلسطینی بود، مستقر کرده است. این در حالی است که منابع امنیتی و نظامی لبنان از به دست آمدن برخی گزارش‌ها از دستگاهای اطلاعاتی خود خبر می‌دهند که نشان می‌دهد گروه فتح‌الاسلام سلطه خود بر برخی پایگاه‌های پیشین جنبش فتح – انتفاضه در مرزهای شرقی میان لبنان و سوریه را تقویت کرده است. از سوی دیگر یک کاروان کمک‌رسانی روز سه‌شنبه هنگام ورود به اردوگاه از یک منبع مجهول هدف گلوله قرار گرفت. هدی سمرا سخنگوی هیات امور پناهندگان سازمان ملل با این حال گفت که یکی از کاروان‌های کمک‌رسانی موفق شد مواد غذایی و دارو توزیع کند و خواهد کوشید روز چهارشنبه کمک‌های بیشتری ارائه کند. همچنین دو آمبولانس هلال احمر موفق شدند 8 کودک و 3 زن حامله را از اردوگاه خارج کنند.

ادامه واکنش‌ها به تحولات شمال لبنان

واکنش‌های گسترده به درگیری ارتش لبنان با جنبش فتح‌الاسلام که گفته می‌شود با القاعده مرتبط است همچنان ادامه دارد. به گزارش ایرنا خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس طی گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهوری و رئیس مجلس لبنان اوضاع این کشور و راه‌های خروج از بحران ایجاد شده در پی‌گیری ارتش لبنان با گروه سلفی‌ فتح‌‌الاسلام در اردوگاه نهرالبارد را با آنان بررسی کرد. برپایه این گزارش مشعل در این گفت‌وگو تاکید کرد که حماس متعهد است در امور داخلی لبنان دخالت نکند و هدف قرار دادن ارتش لبنان را محکوم می‌کند. وی در همین حال گفت شهروندان فلسطینی که از اوضاع انسانی دشواری رنج می‌برند باید از بحران دور نگه داشته شوند و به همین دلیل ما خواستار اعطای فرصت به طرف‌های فلسطینی به منظور سامان دادن به اوضاع هستیم.

امیل لحود رئیس‌جمهوری لبنان نیز به وی اطمینان داد که حل امور در چارچوب صحیح آن پیش می‌رود و کمک‌های ارسالی به پناهندگان فلسطینی وارد اردوگاه شده و شماری از بیماران و زخمی‌ها نیز از آن خارج شده‌اند. از سوی دیگر یک منبع دولتی لبنان برخی گزارش‌های مربوط به تقاضای کمک نظامی از آمریکا در جریان درگیری با جنبش فتح‌الاسلام در اردوگاه نهرالبارد را رد کرد. شان مک‌کورمک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واشنگتن به خبرنگاران گفته بود که دولت آمریکا تقاضای کمک از سوی دولت لبنان را در دست بررسی دارد. هنوز میزان احتمالی این کمک تعیین نشده است اما سخنگوی وزارت دفاع آمریکا از ذخایر، کامیون‌ها، تجهیزات بالگرد و خودرو به ارزش 30/4 میلیون دلار سخن گفت. کارین وین در همین حال اشاره کرد که این مبلغ مستلزم موافقت کنگره است که برای رد آن 15 روز فرصت دارد. همچنین کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا روز دوشنبه گفت، این حق لبنان است که از مردم خود حمایت و حق حاکمیت خود را اعمال کند. وی ضمن اعلام حمایت از آنچه که تلاش‌های دولت سنیوره می‌نامید، افزود: ما نگران لبنان هستیم زیرا دولت سنیوره با دشمن افراطی و درنده روبه‌رو است. در همین‌حال عباس زکی نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) در لبنان با نصرالله صفیر رهبر مسیحیان مارونی لبنان دیدار کرد و دو طرف اوضاع کنونی لبنان و آخرین تحولات درگیری میان ارتش و گروه فتح‌الاسلام را بررسی کردند. زکی گروه فتح‌الاسلام را از جمله گروه‌های فاقد هویت خواند که همانند وبا بر اردوگاه نهرالبارد سایه افکنده‌اند. در یک تحول دیگر نشست اضطراری شورای اتحادیه عرب در قاهره از اقدام برخی کشورهای عربی به ارسال کمک‌های نظامی برای ارتش و نیروهای امنیتی لبنان، ستایش و بر ضرورت ادامه این کمک‌ها تاکید کرد.

نمایندگان دائمی کشورهای عربی نزد اتحادیه عرب در بیانیه نشست فوق‌العاده روز سه‌شنبه که به بررسی اوضاع بحرانی لبنان اختصاص داشت، به حمایت از عملکرد دولت و ارتش لبنان در کنترل امنیت و ثبات این کشور برخاستند. این بیانیه بر تدوام هماهنگی دولت لبنان با سازمان آزادیبخش فلسطین و دیگر گروه‌های فلسطینی برای تامین جانی غیرنظامیان لبنانی و فلسطینی در داخل و خارج از اردوگاه در لبنان تاکید کرده است. اعضای اتحادیه عرب در بیانیه خود، رویارویی نظامی گروه «فتح‌اسلام» با دولت، نیروهای امنیتی و شهروندان لبنانی را اقدامی جنایتکارانه و تروریستی خواندند و تاکید کردند: این گروه هیچ ارتباطی با مساله فلسطین و اسلام ندارد. در بیانیه پایانی اجلاس از طرف‌های سیاسی لبنان خواسته شده است، برای حفظ امنیت و ثبات کشور خود و با در نظر گرفتن منافع عالی لبنان و جهان عرب، بر سر میز مذاکره بنشینند. در درگیری‌های سه روز گذشته بین ارتش لبنان و گروه سلفی «فتح‌الاسلام» که چهارشنبه نیز از سرگرفته شد، دست‌کم 18 نفر از عناصر فتح‌الاسلام، 32 نیروی نظامی لبنان و 21 فلسطینی ساکن اردوگاه نهرالبارد کشته شده‌اند.