کشمکش در واشنگتن بر سر مقابله با حماس

30 آوریل گزارشی در نشریه اردنی المجد به چاپ رسید گه برگرفته از اسناد اطلاعاتی محرمانه آمریکا بود و در اسناد ترجمه شده دولت اردن قرار داشت که توسط یک مقام دولتی اردن به دست نشریه رسیده بود. این سند که به گفته نشریه اردنی یک سند رسمی است توسط احزاب آمریکایی و عرب تدوین شده بود و توسط رئیس سرویس اطلاعاتی اعراب به محمود عباس ارائه شده بود. اگر عباس با این طرح موافقت‌ کند که البته هنوز معلوم نیست چنین کاری بکند، در برنامه پیچیده‌ای گرفتار می‌شود که هدف آن نابودی دولت خودش است. مقامات دولت اردن در درک پیچیدگی‌های این سند دستور دادند که اداره انتشارات کشور اردن جلوی انتشار این مطالب را در رسانه‌ها بگیرد و نسخه‌های منتشر شده این سند در نشریات هم از کیوسک‌های روزنامه فروشی جمع‌آوری شود. سرویس‌های اطلاعاتی و امنیتی اردن که کار سانسور روزنامه‌های این کشور را به عهده دارند شبانه برای جلوگیری از انتشار بیشتر این سند دست به کار شدند.

در 11 اردیبهشت دولت اردن تصمیم خود را در این باره گرفت و وزارت انتشارات این کشور در بیانیه‌ای نشریه المجد را به انتشار اخبار و گزارش‌های محرمانه‌ای که به امنیت و منافع کشور لطمه وارد کرده متهم کرد. این بار این نشریه به توهین به «یک کشور دوست و برادر» هم متهم شد که منظور همان فلسطین است.

در روز 14 اردیبهشت در حالی که انتشار سند محرمانه برنامه اقدام برای ریاست جمهوری فلسطین هنوز به فراموشی سپرده نشده بود، روزنامه اسرائیلی‌ هاآرتص مقاله‌ای به چاپ رساند درباره دسترسی و نقل و انتقال. در این سند، به ضرب‌الاجل‌ها و شرایطی اشاره شده بود که از سوی آمریکا برای شروع بر چیدن موانع امنیتی و ایست‌های بازرسی اسرائیل در کرانه باختری تعیین شده است. هدف از این کار فراهم کردن امکان دسترسی بیشتر در مناطق اشغالی عنوان شده است. انتشار سند مربوط به این شرایط آن هم چند روز بعد از فاش شدن سند محرمانه‌ای در نشریه المجد اردن نشان از ارتباطی میان این دو دارد. ممکن است این طور به نظر برسد که سندی که در نشریه اردنی به چاپ رسیده بخشی از سندی باشد که در روزنامه اسرائیلی به چاپ رسیده است. اما حقیقت آن است که این دو طرح در رقابت با هم مطرح شده و بخشی از کشمکش و رقابت میان وزارت خارجه و کاخ سفید است. تعجبی ندارد که رسانه‌های آمریکا هیچ اشاره‌ای به هیچ کدام از این دو گزارش نکردند و وجود برنامه‌ای از سوی کاخ سفید برای تضعیف و تخریب دولت حماس را نادیده می‌گیرند.

اما با انتشار موضوع توقیف نشریه اردنی از طریق وب‌لاگ‌ها و روزنامه‌نگاران جهان این موضوع مورد توجه بسیاری قرار گرفت. حالا بسیاری در دنیا می‌دانند که دولت آمریکا یا حداقل عوامل و سیاست‌گذارانی درون این دولت قصد دارند با اجرای برنامه‌ای گام به گام دست به یک کودتای آرام علیه دولت وحدت ملی فلسطین بزنند. بعد از توافقنامه مکه در ماه فوریه میان حماس و فتح، مقامات کاخ سفید برنامه ضد حماس خود را بازبینی کردند. حاصل این بازبینی، برنامه‌ای شده به نام برنامه اقدام که موضوع آن اختصاص بودجه برای تقویت نیروهای امنیتی دولت عباس بود. این برنامه که به خود عباس تحویل داده شده، حاوی جزئیات و نکات ‌ریزی است از جمله این که حقوق و مزایا به بخش‌هایی از دولت فلسطین اختصاص می‌یابد که با فتح مرتبط هستند و از عباس حمایت می‌کنند. این برنامه ضربه سنگینی به حماس بود چون همه نیازهای اقتصادی مردم فلسطین را از طریق ریاست جمهوری و جنبش فتح بر طرف می‌کند.

همزمان، تحریم‌ بین‌المللی حماس باقی خواهد ماند و برنامه‌هایی که به نوعی به حماس مربوط می‌شود همگی با قطع بودجه روبه‌رو می‌شود. مقامات ارشد فتح که با این برنامه مخالفند، گزارش نشریه اردنی المجد را تایید کرده می‌گویند که در این برنامه اقدام پیشنهادی آمریکا درباره دولت فلسطین، نسبت به تضعیف دولت عباس ابراز نگرانی شده و آمده است، هر روز تعدادی بیشتری از کشورها از جمله اتحادیه اروپا و کشورهای گروه هشت به دنبال شریکی در فلسطین هستند که قدرت و نفوذ و توان حاکمیتی بیشتری داشته باشد. این به معنای تقویت موضع حماس در حاکمیت فلسطین و تضعیف بیشتر فتح است. به همین دلیل دولت آمریکا تصمیم دارد بخش امنیتی و نیروهای مسلح فتح را تقویت کند. این کار به بودجه‌ای 59 میلیون دلاری نیاز دارد که باید مستقیماً به تصویب کنگره برسد. دولت آمریکا در این راه البته به حمایت اتحادیه اروپا و بانک جهانی هم چشم دوخته است. در این سند آمده است، محمود عباس باید با مشورت با بانک جهانی و اتحادیه اروپا برنامه‌ای را پیشنهاد کند که در آن بخش‌ها و طرح‌های نیازمند کمک مالی مشخص شود به طوری که کمک مالی به این نهادها طی شش الی نه ماه نتیجه محسوس خود را بر جای بگذارد.

به این ترتیب این برنامه تقویت ملی تا پیش از انتخابات جواب می‌دهد و محبوبیت عباس افزوده خواهد شد. در بخش دیگر این برنامه از اسرائیل خواسته شده با برچیدن موانع امنیتی و ایست‌های بازرسی در کرانه باختری امکان رفت و آمد و دسترسی مردم در این منطقه و از این منطقه با غزه را بیشتر کند و با این کار بر اعتبار عباس بیافزاید. جالب‌ترین بخش این طرح آن است که نویسندگان آن خواسته‌اند این حقیقت که این سند توسط آمریکا و متحدان عربش در اردن و مصر نوشته شده پنهان شود و طوری وانمود شود که گویی این طرح را خود فلسطینی‌ها تهیه کرده‌اند و حالا به دنبال جلب حمایت آمریکا و اعراب از آن هستند. به این ترتیب اروپایی‌ها هم گمان می‌کنند که عباس قدرت را به دست دارد و آمریکا هم از اتهام تلاش برای سرنگونی دولت وحدت ملی فلسطین مبرا خواهد ماند.

در روز 14 اردیبهشت روزنامه هاآرتص برنامه امنیتی آمریکا برای کرانه باختری و غزه را منتشر کرد که به گفته این روزنامه یک هفته قبل آن را از مقامات دولت اسرائیل به دست آورده بود. تهیه این سند که توسط ژنرال کیت دیتون از فرماندهان نظامی آمریکا، دیک جونز سفیر آمریکا در اسرائیل و ژاکوب والز دبیر کنسول آمریکا در بیت‌المقدس نوشته شده بیش از یک ماه به طول انجامید. کار تهیه این برنامه در نیمه ماه مارس و بلافاصله بعد از اعلام تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین شروع شد. تدوین این طرح همزمان شد با تهیه سندی که در روزنامه هاآرتص نوشته شد. این همزمانی نشان‌دهنده کشمکشی است که در واشنگتن بر سر این موضوع وجود دارد که چه کسی سیاست‌گذاری خاورمیانه را به عهده بگیرد.

این برنامه دو محور اساسی دارد؛ اول این که اسرائیل انتقال سلاح و مهمات و تجهیزات به نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان به رهبری محمد دحلان را به دستور ژنرال دیتون آمریکایی تایید و حمایت می‌کند. در مقابل، نیروهای امنیتی فلسطین هم باید مسیر شلیک موشک‌های قسام را به اسرائیل مسدود کنند.

بر اساس این برنامه دحلان باید تا قبل از 21 ماه ژوئن برنامه خود برای بر چیدن این موشک‌ها را اعلام کند. محمود عباس این شرایط را پذیرفته اما حماس آن را رد کرده است. خالد مشعل رهبر حماس در دمشق این پیشنهادات را کذب و غیرعملی خوانده و آن را به زیان فلسطینیان توصیف کرده است.