ترور بی‌نظیر بوتو و آینده مشرف

ترور بی‌نظیر بوتو، تحولات سیاسی پرشتاب پاکستان را وارد مرحله‌ای تازه کرد که قطعاً تبعات آن، طی روزهای آینده بر شدت ابعاد بحران داخلی این کشور خواهد افزود.

بی‌نظیر بوتو، رهبر حزب مردم پاکستان، که بزرگترین حزب سیاسی این کشور محسوب می‌شود روز پنجشنبه گذشته در جریان یک سخنرانی انتخاباتی در میان طرفدارانش در راولپندی ترور شد.

بوتو که از زمان کودتای نظامی ژنرال مشرف در سال 1378 از پاکستان خارج شده بود پس از تحولات سیاسی ماههای اخیر در پاکستان، تصمیم به بازگشت به این کشور گرفت.

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که مشرف از سوی قدرتهای خارجی و برخی مراکز تصمیم‌گیر داخلی برای کناره‌گیری و یا دست کم تقسیم قدرت با دیگر رهبران سیاسی پاکستان تحت فشار گرفت. با اینحال، حوادثی که در طول دو ماه گذشته رخ داد و از جمله اعلام حالت فوق‌العاده توسط مشرف، نشان داد که وی به سادگی حاضر به محول نمودن قدرت به رقبای سیاسی خود نیست.

این در حالی است که فشارهای خارجی، همزمان با وخامت اوضاع داخلی موجب شد تا مشرف ترجیحاً مانع ورود بی‌نظیر بوتو و نواز شریف، دو رقیب قدرتمند سیاسی خود به داخل کشور نشود.

انفجار مرگباری که در جریان اولین ورود بی‌نظیر بوتو به پاکستان در چند ماه قبل رخ داد و منجر به کشته شدن دهها نفر گردید نشان داد که مشرف در عین اینکه نمی‌خواهد با مخالفت از ورود رهبران سیاسی در تبعید به کشور، خشم طرفهای داخلی و همچنین قدرتهای خارجی را برانگیزد ولی در عین حال نیز حاضر به تقبل و تأمین امنیت رقبای خود نیست.

با وجود این شرایط، بی‌نظیر بوتو و نواز شریف با پذیرش خطر بالقوه قتلشان، وارد کشور شدند که نتیجه این ریسک‌پذیری روز پنجشنبه به قیمت جان بوتو تمام شد و قطعاً شرایط برای نوازشریف نیز به همان اندازه خطرناک است.

در مورد عوامل قتل بوتو، اگر چه هنوز ابهامات زیادی وجود دارد و منابع مختلف، عوامل القاعده و مقامات دولتی را به دخالت در این قتل سیاسی متهم می‌کنند ولی با توجه به تحولات سیاسی جاری پاکستان می‌توان، این گمانه‌زنی را موثق‌تر از بقیه دانست که بخشی از بدنه اطلاعاتی پاکستان در قتل بوتو دست داشته‌اند. بوتو، حمله تروریستی چند ماه قبل و اجتماع طرفداران خود را، نیز به بخشی از عوامل اطلاعاتی پاکستان نسبت داد.

گر چه حادثه روز پنجشنبه، مشابه عملیات تروریستی پیشین گروه مذهبی افراطی در پاکستان بوده است ولی حتی اگر این گروه عامل حمله باشد، عقبه و سرنخ این گروه در اختیار مراکزی در بدنه اطلاعاتی نظامی پاکستان قرار دارد.

جریان مذهبی افراطی در پاکستان از چند سال قبل با حمایت‌ شبکه‌های متنفذی این کشور پدید آمد و رشد نمود که در برخی مقاطع این شبکه‌ها حتی از کنترل دولت نیز خارج بوده‌اند و در مقطع فعلی نیز همین مسائل جریان دارد.

این جریان افراطی، همان تشکیلاتی است که گروه طالبان را در افغانستان بنیان نهاد و پایگاه‌ اصلی فعالیت آن عمدتاً در استان وزیرستان است.

اکنون با حذف بوتو از صحنه سیاسی پاکستان، اگر چه یک رقیب قدرتمند از سر راه دولت نظامی و شخص مشرف برداشته شده است ولی این به معنی هموار بودن مسیر آینده برای مشرف نیست و چه بسا موقعیت وی را در آینده در مخاطره شدیدتری قرار دهد.

اکنون چشم‌انداز تیره‌ای بر پاکستان حاکم شده است که این فضا امکان مانور مشرف بسیار دشوار و محدود می‌کند دولت مشرف در روزهای آینده علاوه بر مشکلات گذشته، خشم و تنفر هواداران حزب مردم و به خصوص طرفداران بی‌نظیر بوتو در جامعه پاکستان را نیز در برابر خود دارد که امکان ادامه حیات سیاسی برای وی را به شدت دشوار می‌سازد.