معصومه ستوده
هنگامی که چهل تن از نمایندگان مجلس ششم به دیدار هاشمی در مجمع تشخیص مصلحت نظام شتافتند تا مهمترین دغدغههای فکری و اجتماعی خود را با رئیسجمهور اسبق مطرح کنند دور از انتظار نبود که حجم بیشتر سخنان مطرح شده در جلسه مذکور فارغ از بحث انرژی هستهای و عملکرد اشتباه دولت در حوزه مدیریت و اقتصاد به بحث انتخابات اختصاص یابد؛ سخنانی که بیشتر از نگرانی گسترده اصلاحطلبان برای بازآفرینی حوادث مجلس هفتم حکایت داشت که البته این نگرانی با توجه به سخنان مطرح شده از سوی برخی نمایندگان اصولگرا که مجلس ششمیها خواب مجلس هشتم دیدهاند یا اینکه ضرورت دارد در بحث بررسی صلاحیتها انعطاف نداشته باشیم یا تاکید بر این مساله که غیر از مراجع رسمی چهارگانه به برخی از گزارشهای نهادهای غیررسمی نیز توجه میشود، چندان بیراهه نبود.
هر چند عباسعلی کدخدایی قائم مقام دبیر شورای نگهبان ابراز امیدواری کرد که ردصلاحیتها به حداقل برسد و به اصلاحطلبان ردصلاحیتشده مجلس هفتم این نوید را داد که به شرط اصلاحات در پرونده و رفع اشکالات مطرح شده در زمان کاندیداتوری برای مجلس هفتم میتوانند برای مجلس هشتم کاندیدا شوند اما این سخنان نیز نتوانست اندکی از این نگرانی بکاهد که مبادا جناح مخالف اصلاحات درصددند با زمینهچینی اجتماعی که با توسل به نهادهای قانونی که در اختیار دارند و با بهرهگیری از این ابراز فراقانونی بار دیگر مجلس هشتمی را خلق کنند که در آن هیچکس نتواند از فیلتر شورای نگهبان عبور کند مگر اینکه با منویات مورد نظر هماهنگی کامل داشته باشد. اما دیدار هاشمی با نمایندگان مجلس ششم درست زمانی صورت گرفت که موج تخریب جناح محافظهکار علیه نیروهای اصلاحطلب در آستانه انتخابات مجلس هشتم قوت گرفته است و این زمانی شدت گرفت که نیروهای اصلاحطلب برای تشتتها در ذهن اصلاحطلبان تصمیم گرفتند ائتلاف بزرگی را شکل دهند که آقای هاشمی، خاتمی و کروبی در آن نقش محوری داشته باشند.
اما این دیدار از آن جهت مورد توجه است که بهزاد نبوی نایب رئیس مجلس ششم به عنوان یکی از موثرترین چهرههای اصلاحطلب بانی برگزاری این جلسه بود و این دیدار در این مقطع زمانی از این مساله حکایت داشت که بزرگان اصلاحطلب در صددند برای مقابله با اقدامات فراقانونی جناح مقابل که منجر به محرومیت اصلاحطلبان از حضور در مجلس میشود چارهای بیندیشند تا کرسیهای پارلمان را از دست ندهند اما این جلسه فقط به نگرانیهای انتخاباتی اختصاص نداشت بلکه نمایندگان مجلس ششم در دفاع از آرمانهای ملت بار دیگر خود را متعهد دیدند نسبت به انحرافهایی که در بدنه مدیریتی دولت رخ میدهد، تذکر دهند؛ تذاکراتی که نه از سر گروکشیهای سیاسی بلکه به خاطر دفاع از آرمانهای انقلاب و دستاوردهای آن بود. دستاوردهایی که بیم آن میرود بر باد برود چرا که در لابهلای اقدامات سیاسی دولت گوش شنوایی برای ناصحان دلسوز وجود ندارد و اغلب با برچسبهای سیاسی از میدان به در میشوند.
نابسامانی مدیریتی
میرطاهر موسوی نماینده سابق کرج با تاکید بر این مساله که همواره رایزنیهای گسترده بین نمایندگان سابق و دلسوزان کشور وجود داشته است محور این جلسه را بیان دغدغهها ذکر کرد و گفت: در جلسات نمایندگان سابق مجلس همواره دغدغههای نظام و کشور مطرح شده است به خصوص در زمینه اقتصاد و مدیریت کشور و نابسامانی گسترده در ساختار مدیریتی کشور به چشم میخورد به گونهای که اگر لیستی از انحرافهای کشور از اصول برنامهای تهیه شود این وضعیت نگران کننده بیشتر نمود مییابد زیرا قانونگرایی به فراموشی سپرده شده و تصمیمات فردی جایگزین آن شده است و این وضعیت نابسامان موجب شده که مدیریت مبتنی بر کارشناسی به حاشیه رانده شود. به گونهای که وقتی اکثر اقتصاددانان به اجماع رسیدند که تداوم این سیاستها کشور را نابود میکند کسی به این توصیهها عمل نکرد.
نیروی تاثیرگذار
نمایندگان مجلس ششم که به دیدار هاشمی شتافتند زمانی که در برابر این پرسش قرار گرفتند که آقای هاشمی با وجود اینکه پست اجرایی ندارد چقدر میتواند تاثیرگذار باشد هاشمی را یکی از نیروهای تاثیرگذار انقلاب معرفی کردند که میتواند در اوضاع سیاسی ایران تعیینکننده باشد و بیان این نظرات میتواند اندکی در حل مشکل کارساز باشد.
محمد کیانوشراد نماینده سابق مردم اهواز با بیان اینکه هاشمی یک نیروی تاثیرگذار است، گفت: در این جلسه نمایندگان شرکتکننده با آقای هاشمی دغدغههای خود را مطرح کردند و به ضرورت برگزاری یک انتخابات سالم و رقابتی تاکید کردند که افزایش ضریب امنیت کشور در شرایط حساس کنونی را به دنبال خواهد داشت و از آنجایی که آقای هاشمی خود را فراتر از یک جناح میدانند پس از جریانات اخیر (انتخابات ریاست جمهوری) لازم دیدند نسبت به قضایا با حساسیت بیشتری برخورد کنند زیرا نگرانی گستردهای را نسبت به وضعیت کنونی کشور و عدم تحقق چشمانداز 20 ساله حس کردند بنابراین حضور هاشمی در شرایط فعلی حمایتی است. از سوی دیگر چون آقای هاشمی به حزب کارگزاران نزدیکی بیشتری دارد این نزدیکی میتواند در تقریب دیدگاهها بین اصلاحطلبان موثر باشد و ائتلاف گستردهای را شکل دهد.
جلیل سازگارنژاد نماینده مجلس ششم نیز با تاکید بر این مساله که آقای هاشمی چه مسئولیت اجرایی داشته باشند چه مسئولیت نداشته باشند به عنوان یکی از ارکان نظام موثر هستند، تصریح کرد: حضور آقای هاشمی در تحولات سیاسی بسیار موثر است و ایشان همواره شخصیتی سازنده و موثر هستند و بنابراین آقای هاشمی تاکید کردند که اصلاحطلبان به رغم تلخیهای گذشته باید در صحنه باقی بمانند و به کشور خدمت کنند گرچه بداخلاقیهای وجود داشته است.
علیمحمد نمازی نماینده مردم لنجان در مجلس ششم نیز با موثر خواندن نقش هاشمی تصریح کرد: آقای هاشمی قرار شد که با شورای نگهبان صحبت کند و حساسیت موضوع را بیان کند هر چند ایشان تاکید کردند که نگرانی گستردهای برای رد صلاحیت ندارند و بعید میدانند که ردصلاحیت گستردهای انجام شود و تصریح کردند از تمام ابزارهای قانونی بهره میگیرند به رغم اینکه لازم است تعداد زیادی کاندیدای مجلس هشتم شوند و کلیه افرادی که واجد شرایط هستند باید ثبتنام کنند حتی کسانی که ردصلاحیت شدهاند.
دغدغه انتخابات
بحث داغ انتخابات مجلس هشتم و نگرانی گسترده اصلاحطلبان از تکرار روند ردصلاحیتها از جمله مسائلی بود که موجب شد به عنوان دغدغه مشترک از سوی نمایندگان مجلس ششم در دیدار با هاشمی مطرح شود؛ دغدغهای که نگرانی گستردهای را در جناح اصلاحطلب به وجود آورده است. بیان این دغدغهها از سوی جناح اصلاحطلب که اکثریت قریب به اتفاق آنها قربانی نظارت استصوابی مجلس هفتم شده بودند، آن زمانی بیشتر قوت گرفت که زمزمههایی برای ردصلاحیت گسترده و از پیش تعیین شده برای مجلس هشتم از سوی جناح مخالف اصلاحات بیان شده بود.
جمع چهل نفری نمایندگان مجلس ششم که از سال 80 جمعی دوستانه را ترتیب داده بودند و به نقد عملکردهای دولت و بیان راهکارها برای اعتلای کشور پرداخته بودند این بار در جمع سران نظام، در حالی که فاقد ابراز قانونی برای رسیدن به اهداف خود بودند، به بیان این نگرانی پرداختند اما هاشمی به صراحت تاکید کرد که هیچ کس نباید عقبنشینی و صحنه را ترک کند بلکه باید همگی وارد انتخابات و زمینهساز مشارکت حداکثری شوند. هاشمی ضمن اینکه مشارکت در انتخابات را به اصلاحطلبان توصیه میکرد قول داد تلاش کند انتخابات آزاد، سالم و رقابتی با مشارکت حداکثری برگزار شود. علیمحمد نمازی با تاکید بر نگرانی گسترده اصلاحطلبان گفت: این نگرانی وجود دارد که ردصلاحیت گسترده صورت بگیرد یا اینکه انتخابات به گونهای برگزار شود که مشارکت حداکثری را تامین نکند. این دغدغهها بهانه دیدار با هاشمی شد اما اصلاحطلبان به رغم بیان این نگرانی اصرار داشتند به هیچوجه نباید بهانه به دست مخالفان بیفتد یا اینکه زمینهای فراهم شود که نگرانی گستردهای به جامعه تزریق شود. به هر حال این دیدارها باز هم تکرار میشود و دیدارهایی با هاشمی و کروبی صورت خواهد گرفت زیرا برگزاری یک انتخابات هدایت شده و انقباضی به هیچوجه به صلاح کشور نیست و حضور اقشار مختلف در انتخابات به نفع کشور است و همه عوامل دخیل در انتخابات باید به فراهم شدن فضای رقابتی کمک کنند.
محسن ترکاشوند نماینده مجلس ششم با غیرقانونی خواندن نظرات شورای نگهبان در مورد نظرخواهی از مراجع غیررسمی در تایید صلاحیت کاندیداها گفت: بنابر نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد تایید صلاحیتها ملاک تایید صلاحیت باید چهار مرجع قانونی باشد اما شورای نگهبان قصد دارد تایید صلاحیت را به بررسی تمام زوایای زندگی افراد گسترش دهد و حتی گزارشهای غیررسمی و بینام و نشان را نیز ملاک بررسی قرار دهد اما آقای هاشمی که خود طعم این اقدامات را چشیده است تصریح کردند که پیگیر تایید صلاحیتها خواهند شد اما هنوز معلوم نیست این رایزنیها چقدر نتیجه میدهد چون آقای هاشمی نیز اختیار زیادی در این زمینه ندارند اما تلاش میکنند از طریق لابی و رایزنی جلوی این رویه نامطلوب را بگیرند.
جلیل سازگارنژاد با تاکید بر این مساله که ردصلاحیتها هیچ مبنای منطقی عقلی و شرعی ندارد تاکید کرد: ردصلاحیت اصلاحطلبان حذف واقعیت اجتماعی است زیرا اصلاحطلبان از نیروهای خدوم جامعه هستند و حذف پیشاپیش آنها مبنای عقلی ندارد و اعلام آگهی برای ردصلاحیت اصلاحطلبان به صلاح کشور نیست و این مساله با مصلحت کشور در تعارض است.
میرطاهر موسوی نماینده سابق کرج با اشاره به این مساله که اگر قرار باشد وضعیت کشور بهبود یابد باید اصلاحطلبان تایید صلاحیت شوند، اظهار داشت: در صورت حضور پررنگ اصلاحطلبان در انتخابات کشور وضعیت کشور بهبود مییابد. حتی آقای هاشمی تاکید داشتند که در انتخابات شوراها نیز از فرصتهای موجود بهره کافی گرفته نشد و اگر تعداد بیشتری از اصلاحطلبان در انتخابات حضور مییافتند بهتر بود بنابراین باید تایید صلاحیتها با سعهصدر بیشتری بررسی شود زیرا راهکار تقویت اتحاد ملی حضور تمام طیفهای سیاسی است.
هر چند با توجه به مصالح کشور و وضعیت بینالمللی، ایشان خوشبین بودند که ردصلاحیتها به حداقل برسد و توصیه نهایی ایشان این بود که اصلاحطلبان باید علاوه بر حضور حداکثری از رایزنیها و لابیهای گسترده سیاسی بهره بگیرند.
انتظار واقعبینانه
محمد کیانوشراد با تاکید بر اینکه نباید از این دیدارها این انتظار را داشت که بلافاصله نگرانیها رفع شود، گفت: این انتظار چندان واقعگرایانه نیست و نباید تصور کرد که این مشکلات به طور کامل حل خواهد شد بلکه باید به تمام کانالهای رایزنی در این راستا توجه و تلاش مضاعفی را برای حضور گسترده در انتخابات آینده آغاز کرد.
علیمحمد نمازی نماینده لنجان در مجلس ششم با اشاره به این مساله که آیا نتایج این دیدار امیدوارکننده است، گفت: بحث ما بیشتر در مورد عملکرد شورای نگهبان بود قرار شد که مذاکراتی صورت بگیرد و نتیجه آن هنوز معلوم نیست اما تلاش مضاعفی صورت خواهد گرفت که تجربه مجلس هفتم تکرار نشود.