سیاست انرژی هستهای جدید دولت انگلیس
دکتر شهیدی مودب
قاره اروپا از دیرباز با مشکل تامین مواد خام مواجه بوده است و یکی از انگیزههای استعمارگری این قاره علاوه بر یافتن بازارهای جدید برای مصنوعات خود تامین مواد اولیه ارزان کارخانههای آن بوده است از فردای انقلاب صنعتی در اروپا بحث فراهم کردن سوخت صنعتی پر اولویتترین مساله، ابتدا در انگلستان و سپس در دیگر ممالک صنعتی اروپا بوده است.
جزیره انگلیس با داشتن منابع عظیم ذغالسنگ تا مدتها از نظر تامین سوخت خودکفا بود لیکن با گسترش امپراطوری انگلیس و با پیدایش منابع نفتی، انگلیسیها به سرعت نفت را در کنار ذغالسنگ بعنوان دومین منبع تامین انرژی قرار دادند.
با وقوع جنگ جهانی دوم و انفجار دو بمب نیرومند هستهای بر فراز هیروشیما و ناکازاکی انرژی عظیم آزاد شده از قلب هسته اتم دانشمندان را به این فکر انداخت که بتوانند از این انرژی در جهت تامین برق استفاده کنند. پس از آمریکاییها که موفق شدند نخستین راکتور اتمی برای استفاده از نیروی اتم در جهت تامین برق را بسازند، انگلیسیها دومین کشور غربی بودند که در 15 ماه فوریه سال 1956 اولین راکتور اتمی خود را بکار انداختند. نوع راکتور اتمی که انگلیسیها در آن سال ساختند مدل پایهای شد برای 24 راکتور اتمی موجود در جزیره انگلیس که در حال حاضر تقریبا یک پنجم برق مورد نیاز انگلیس را تامین میکند.
آمریکاییها تا مدتها در غنیسازی پیشگام بودند علاوه بر ساختن راکتورهای مورد نیاز خود از طریق دو شرکت بزرگ جنرال الکتریک و ستینگهاوس برای دیگر کشورها راکتورسازی کردند. فرانسه، ژاپن، آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر مدل آمریکاییها را انتخاب کردند و از راکتورهای معروف به PWR و BWR استفاده کردند. لیکن انگلیسیها مدل خاص خود را که اصطلاحا «گرافیت- گاز» نام داشت حفظ کردند.
کشورهایی است که به فنآوری بازیافتی مجهز شده است با این حال هم اکنون صدها تن مواد معروف به زباله اتمی در اختیار دارد که نمیداند با آنها چه کند و اگر قرار باشد 24 راکتور موجود برچیده شوند حجم و وزن این زبالهها برابر میشود. اتفاقا کسانی که با بهرهگیری از انرژی اتمی در قاره کوچک اروپا که نه صحرا و بیابان وسیع در اختیار دارد و نه از وسعت سرزمینی برخوردار است همین زبالههای اتمی است که طی چندین قرن سلامت انسانها را تهدید خواهد کرد.
در حال حاضر مشکل تامین منابع انرژی در اروپای صنعتی بشدت، کشورهای عضو را درگیر کرده است و علیرغم خطرات نهفته در دل راکتورهای هستهای از 27 عضو در اتحادیه اروپا 15 کشور دارای راکتور اتمی میباشند و 36 راکتور اتمی در این قاره در حال ساخت است.
طرفداران محیط زیست گرچه قدرتی را که در سالهای 1975 به بعد دارا بودند از دست دادهاند و نفت بشکهای یکصد دلار منطق مبارزه آنها با انرژی اتمی را سست کرده است پیدا شدن پدیده گلخانهای و بحث اثر مشتقات کربن بر پدیده ازن و گرم شدن زمین و نگرانیهای امنیت ملی که به تامین انرژی از نفت و گاز بر میگردد جایی برای مخالفت طرفداران حفظ محیط زیست باقی نگذارده است و به همین دلیل است که انگلیسیهای حسابگر نه تنها در آستانه به پایان رسیدن عمر راکتورهای موجودشان به طرد انرژی اتمی نگرائیدهاند بلکه تصمیم گرفتهاند درصدی بیشتری از انرژی خود را از انرژی هستهای تامین کنند بخصوص که با فراگیر شدن بهرهگیری از مدلهای راکتور آمریکایی، انگلیسیها تلاش کردند در ساخت و بازسازی راکتورهای گرافیت گاز خود بازنگری کنند و در این راه به پیشرفتهایی نیز نائل شدند لیکن فرانسویان و آلمانها با بکارگیری مدلهای آمریکائی توانستند بخش مهمی از انرژی مورد نیاز خود را بمراتب بالاتر از درصدی که انگلیسیها بدان دست یازیدهاند حاصل کنند.
با فرسوده شدن و به پایان عمر نزدیک شدن راکتورهای انگلیسی این بحث در انگلیس شروع شد که آیا میبایست راکتورهای فرسوده شده را با راکتورهای مدل آمریکائی جایگزین کنند یا از انرژیهای دیگر استفاده کنند.
افزایش نردبانی قیمت نفت از یکسو و یافته نشدن منابع جدید انرژی که از نظر هزینه کیلووات ساعت بتواند قابل رقابت با انرژی اتمی باشد نهایتا انگلیسیها را به این نتیجه رساند که انرژی اتمی جایگزینناپذیر است و در این خصوص اگر قرار باشد راکتورهای جدید ساخته شود بهتر است از راکتورهای مدل آمریکائی استفاده شود.
حزب کارگر انگلیس در زمان به قدرت رسیدن خود در سال 1997 اعلام کرده بود که برای ساختن راکتورهای جدید به توجه خاصی نرسیده است با این حال افزایش سریع قیمت نفت در نهایت این حزب را وادار کرد که روز پنجشنبه اعلام کنند تصمیم گرفته است از راکتورهای PWR «مدل اروپائی» استفاده و به ساختن راکتورهای نسل جدید بپردازد.
یکی از مشکلات موجود دولت انگلیس سروسامان دادن به 24 راکتور قدیمی است که برای جمعآوری آنها مبلغ 14 میلیارد دلار آمریکا بودجه لازم دارد. نکته قابل توجه در مورد راکتورهای اتمی این است که گرچه در ابتدا برای ساختن آنها سرمایهگذاری عظیمی لازم هست وقتی عمر حقیقی آنها به پایان برسد یک منبع خطر پرتوزائی هستند که نه تنها دهها بلکه صدها سال خطر پرتوزائی آنها باقی میماند و کشور انگلیس با اینکه از منابع گرانبهای نفت دریای شمال عمر چندان بلندی را ندارند و یا اینکه انگلیس صاحب یکی از بزرگترین شرکتهای نفتی جهان است با این حال لندن در سالهای آینده به ساختن راکتورهای اتمی از نسل جدید روی خواهد آورد.
یکی از منتقدان این سیاست اعلام شده حزب کارگر طرفداران انرژیهای نو از قبیل انرژی باد، امواج دریا، آبهای گرمازای زمین میباشد که اعلام کردهاند روی آوردن مجدد به انرژی هستهای بودجههای تحقیقاتی بهرهگیری از انرژیهای نو را کاهش خواهد داد. لندن اعلام کرده است که در نظر دارد تا سال 2015 میزان بهرهگیری از این انرژیها را به 15 درصد برساند و چنانچه امکان داشته باشد این سقف را بالا خواهد برد.
در خانواده اروپای متحد سوئدیها که 12 راکتور اتمی دارند در پایان هزاره دوم تصمیم گرفتند که با انرژی هستهای وداع کنند لیکن تا امروز تنها دو عدد راکتور خود را از رده خارج کردهاند و ایتالیاییها نیز چندان شور و حالی برای استفاده از انرژی هستهای نشان ندادهاند. و بالاخره با توجه به احتمال وقوع حادثه در راکتورهای هستهای، انگلیسیها هنوز حادثه 1957 را که برای یکی از راکتورهای آنها در «ویندسکیل» رخ داد و مواد رادیواکتیو به خارج نفوذ کرد را به یاد دارند. اما آیا حوادث روزمرهای که برای هواپیماها رخ میدهد ایرباس و بوئینگ به ساختن هواپیما پایان دادهاند یا درصدد ساختن طیارههای غول پیکرترند.
به هر حال اشتهای سیریناپذیر بشر در تولید و مصرف از یکسو و محدودیت منابع سوخت فسیلی از دیگر سو و بسته بودن راههای دیگر تامین انرژی کار را به جائی رسانده که استفاده از انرژی هستهای حتی برای دارندگان منابع عظیم نفت و گاز مانند روسیه و آمریکا اجتنابناپذیر کرده است و انگلیس که به وقوع انقلاب صنعتی در سرزمین خود افتخار میکنند استثنائی بر این قاعده خواهد بود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
