در گزارش نیویورک تایمز بررسی شد
تاسیسات هستهیی سوریه دستاویز حمله اسرائیل
آرش فرحزاد
حمله ششم سپتامبر جنگندههای اسرائیلی تاسیساتی را در داخل خاک سوریه هدف قرار داد که به اعتقاد کارشناسان و داوران اطلاعاتی اسرائیل تاسیساتی هستهیی بود که به کمک کرهشمالی در حال آماده شدن بود. البته این تاسیسات هنوز مراحل ابتدایی ساخت را طی میکرد و پیشرفت چندانی نکرده بود. این نکته را ماموران اطلاعاتی آمریکا نیز تایید کردهاند.
جزئیات اطلاعاتی که در ابتدا تنها در اختیار نیروهای امنیتی اسرائیلی بود زمانی علنی شد که دولت چین به طرزی عجیب و سوالبرانگیز برنامه گفتوگوهای شش جانبه دیپلماتیک که از قبل تعیین شده و قرار بود در پکن برگزار شود را لغو کرد. در این مذاکرات قرار بود در مورد تعطیلی کامل فعالیتهای هستهیی کرهشمالی بحث و تبادلنظر شود تا تاریخ دقیقی برای پایان کامل فعالیتهای هستهیی این کشور مشخص شود.
پس از حمله جنگندههای اسرائیلی به داخل خاک سوریه دولت بوش واکنش جدی در مورد این حمله از خود نشان نداد و در مقابل دولتمردان آمریکایی به انتقاد از کرهشمالی پرداختند که به حمایت هستهیی از سوریه پرداخته بود.
مقامهای امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا میگویند قبل از آنکه جنگندههای اسرائیلی فرمان حمله را از طرف فرماندهان ارتش اسرائیل دریافت کنند دولت بوش را از احتمال وقوع چنین حملهیی آگاه کرده بودند و هیچ اقدامی را بدون اطلاع انجام ندادند؛ اما این نکته روشن نیست که مقامات کاخ سفید چه واکنشی نشان دادند؛ آیا موافق حمله هوایی به سوریه بودند یا اینکه با آن مخالفت کردهاند.
پس از حمله جنگندههای اسرائیل به سوریه مشاجرات و بحث و جدلهای فراوانی در واشنگتن و اسرائیل صورت گرفت. بسیاری از کارشناسان و دولتمردان آمریکایی و اسرائیلی هنوز در مورد صحت اطلاعاتی که حاکی از کمک هستهیی کرهشمالی به سوریه بود شک داشتند و تنها گروهی اندک بودند که اطمینان کاملی به این اطلاعات داشتند.
البته جزئیات کامل حمایت هستهیی کرهشمالی از سوریه در دسته اطلاعات طبقهبندی شده وکاملاً محرمانه ماموران اطلاعاتی اسرائیل دستهبندی شده است به طوری که شاید تنها تعداد اندکی از ماموران اطلاعاتی این کشور آن هم در ردههای بالا به جزئیات کامل این اطلاعات دسترسی کامل داشتند. البته روشن نیست که این اطلاعات آن هم در چنین سطحی در اختیار آژانسهای اطلاعاتی آمریکا قرار داشته و آنها در جریان جزئیات کامل حمله جنگندههای اسرائیلی بوده باشند.
از سویی دیگر برخی دولتمردان آمریکایی و اسرائیلی این نکته را مطرح کردهاند که آیا کشوری مثل سوریه از نظر مالی و نیز استعداد انسانی در حدی قرار دارد که بتواند مقدمات ساخت تاسیسات هستهیی را فراهم کند.
با این حال ماموران اطلاعاتی فعلی و سابق آمریکا و اسرائیل اعتقاد دارند حمله جنگندههای اسرائیلی به سوریه تاسیساتی را هدف قرار داده بود که تاسیسات هستهیی احتمالی سوریه در آن نقاط پایهریزی شده بود.
از همان ابتدا نیز تصمیم کرهشمالی برای خلعسلاح هستهیی خود اعتماد چندانی را برنیانگیخت و آمریکا و چند کشور دیگر در این مورد چندان اطمینان نداشتند که کرهشمالی قصد دارد تمام تاسیسات هستهیی خود را تعطیل کرده و سلاحها و سوخت هستهیی خود را نیز تحویل دهد.
از سوی دیگر اسرائیل متوجه تحرکاتی برای سنگاندازی و روند صلح خاورمیانه شده بود. آنها از مدتها پیش به آمریکا هشدار داده بودند که ممکن است تلاشهای جدید برای از سرگیری مذاکرات صلح با شکست مواجه شود. دولت آمریکا که ماه نوامبر در واشنگتن میزبان کنفرانس صلح خاورمیانه است هنوز در مورد دعوت از سوریه برای شرکت در این اجلاس به نتیجه نرسیده است و حال بروز درگیریها و اختلافات میان دو کشور اسرائیل و سوریه بر تردیدهای آمریکا برای دعوت از سوریه برای شرکت در این اجلاس خواهد افزود.
حمله جنگندههای اسرائیلی در روز ششم سپتامبر چند روز پس از آن صورت گرفت که یک کشتی باری ارسالی از سوی کرهشمالی که در یک بندر سوریه لنگر انداخته بود توجه و شک نیروهای اطلاعاتی اسرائیل را برانگیخت. این کشتی دقیقاً محموله خود را در بندری تحویل داد که چند روز بعد مورد حمله جنگندههای اسرائیلی قرار گرفت. البته هنوز مشخص نشده یا رسماً عنوان نشده که محموله این کشتی باری چه بوده است. یکی از ماموران امنیتی و اطلاعاتی آمریکا میگوید اسرائیلیها از چند روز قبل از ورود کشتی باری کرهشمالی به این بندر به طور کامل در جریان اتفاقاتی که در این شهر بندری میافتاد بودند.
سوالی که هنوز بدون پاسخ مانده این است که چرا چین ساعاتی پس از حمله هوایی اسرائیل به سوریه تصمیم به لغو اجلاس دیپلماتیک برای حل مساله هستهیی کرهشمالی در پکن گرفته است. شاید مقامات چینی از ترس رویارویی و درگیری میان دیپلماتهای کرهشمالی و آمریکا چنین تصمیمی گرفته باشند.
رابطه کرهشمالی و سوریه تنها به سالهای اخیر ختم نمیشود. این دو کشور رابطه دیرینهیی با هم دارند و یکی از اصلیترین کالاهایی که میان دو کشور رد و بدل میشود ادوات نظامی و تکنولوژی ساخت موشک است. اما کمک کرهشمالی برای ساخت تاسیسات هستهیی در کشوری مثل سوریه، شاید برای نخستین بار است که مطرح میشود. رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا در هیچکدام از مصاحبههای خود تایید نکرد که هواپیماهای اسرائیلی به تاسیساتی در سوریه حمله کردند که قرار بود با کمک کرهشمالی سایتهای هستهیی در آن ساخته شود. او در مقابل پافشاری و اصرار خبرنگاران گفت: «اگر کشوری برای یک کشور عربی کمک هستهیی ارسال کند باعث نگرانی شدید جامعه بینالملل خواهد شد. رئیسجمهور حساسیت زیادی روی کرهشمالی دارد و در صورتی که این کشور به شیطنتهای هستهیی خود ادامه دهد باید در انتظار عواقب سنگین آن هم باشد. از سوی دیگر نباید به کشوری مانند سوریه اجازه داد تا جاهطلبیهای هستهیی خود را به مرحله عمل برساند.»
پس از اظهارات وزیر دفاع آمریکا یکی از دولتمردان کرهشمالی به خبرنگاران گفت: «اینگونه جوسازیها بر ضد کرهشمالی چیز تازهیی نیست.»
البته گزینههای خوشبینانهیی هم پیشرو قرار دارد. میتوان تصور کرد کشتی باری کرهشمالی که در یکی از بنادر سوریه لنگر انداخته بود هیچ محموله هستهیی در آن کشتی باری این محموله برای معادن اورانیوم سوریه و غنیسازی اورانیوم مورد استفاده قرار میگرفت. اگر این تئوری صحیح باشد آن وقت باید گفت سوریه مراحل مقدماتی و ابتدایی هستهیی شدن را سپری میکند و نمیتوان در حال حاضر با قاطعیت گفت که این کشور به دنبال ساخت سلاح هستهیی است، اما با شناختی که از رهبران آن کشور وجود دارد بعید است که آنها به دنبال صنایع هستهیی نباشند.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
