2008؛ سال ناخشنودی بانک‌های آمریکایی

هیچ‌کس به درستی نمی‌داند رقم نهایی زیان بانک‌های آمریکایی چقدر خواهد بود. اما اکثر پیش‌بینی‌ها، میزان خسارات حاصل از سقوط بازار اعتبارات آمریکا را بین 200 تا 300 میلیارد دلار تخمین می‌زنند. با چنین حجم کلانی، بانک‌ها دچار دردسری واقعی شده‌اند.

به گزارش پایگاه اینترنتی اکونومیست، روز 20 دسامبر، بانک Bear Stearns با اعلام زیانی 9/1میلیارد دلاری در سه ماهۀ سوم سال 2007، آخرین بانک وال‌استریت بود که به گروه بانک‌های زیان‌دیده پیوست. مجموع زیان بانک‌های آمریکایی در سه ماهۀ سوم سال جاری به بیش از 40 میلیارد دلار رسید. بانک مورگان استنلی یک روز قبل از انتشار گزارش عملکرد نامطلوب خود، از یک زیان 4/9 میلیارد دلاری خبر داد. زیان سنگین بانک مریل لینچ منجر به استعفای استن اونیل، مدیر پرسابقۀ این بانک شد. مشکلات به وجود آمده موجب کاهش وام‌های بین بانکی و نیز افزایش نرخ‌های بهرۀ بین بانکی شد. این امر در نهایت به دخالت بانک‌های مرکزی آمریکا، کانادا، انگلستان، سوییس و ژاپن انجامید. این بانک‌ها برای کنترل دامنۀ بحران و رفع کمبود نقدینگی در آستانۀ تعطیلات کریسمس، میلیاردها دلار در اختیار بانک‌های تجاری قرار دادند. آخرین خبر مربوط به بانک مرکزی اروپا (ECB) بود. این بانک اعلام کرد که مبلعی معادل 350 میلیارد یورو (500 میلیارد دلار) در اختیار بانک‌های اروپایی قرار خواهد داد. با وجود اقدامات بانک‌های مرکزی، شرکت‌ها و موسسات مالی همچنان با نگرانی مراقب سرمایه‌های خود هستند. گفته می‌شود وضعیت بازار بین بانکی زمانی بهتر می‌شود که سرمایه‌گذاران بپذیرند بانک‌ها در شرایط کنونی قادر به ادامۀ فعالیت‌ هستند.

در این میان بعضی از بانک‌ها به منابع سرمایۀ جدید دست یافته‌اند. سیتی‌گروپ مبلغ 5/7 میلیارد دلار از صندوق سرمایه‌گذاری ابوظبی دریافت کرد و در ازای آن بخشی از سهام خود را به فروش رساند.

UBS  ۹/۷۵ میلیارد دلار از صندوق سرمایه‌گذاری سنگاپور دریافت کرد. مورگان استنلی برای کاهش میزان خسارت‌ها اعلام کرد که 9/9 درصد از سهام خود را در ازای مبلغ پنج میلیارد دلار به صندوق سرمایه‌گذاری دولتی چین فروخته است. هفتۀ گذشته، روزنامه‌ها اعلام کردند که احتمال دارد یکی دیگر از صندوق‌های سرمایه‌گذاری دولتی سنگاپور با پرداخت پنج میلیارد دلار بخشی از سهام مریل لینچ را خریداری کند.

آمریکا همیشه از سرمایه‌گذاری‌های خارجی استقبال نکرده است. در تابستان سال 2005، CNOOC (شرکت نفت دولتی چین) پیشنهاد خرید شرکت Unocal را پس گرفت. دلیل این امر مخالفت برخی سیاستمداران آمریکایی بود. یک سال بعد، شرکت DPworld دوبی تحت فشار همان سیاستمداران مجبور شد از مدیریت چند بندر بزرگ آمریکا چشم‌پوشی کند. سیاستمداران آمریکایی معتقد بودند که با ورود سرمایه‌های خارجی امنیت داخلی آمریکا به خطر می‌افتد.

با این حال، بحران بازارهای اعتبارات و مسکن و زیان شدید بانک‌های آمریکایی موجب تسهیل شرایط ورود سرمایه‌های خارجی به ویژه از چین و خاورمیانه شد. اما برخی همچنان با دیدۀ تردید به روند سرمایه‌گذاری خارجی در آمریکا می‌نگرند.

اما بحران وام‌های بازپرداخت نشده گسترش پیدا کند و روند استقراض (نه تنها در بخش مسکن بلکه در تمام بخش‌ها) سخت‌تر شود، ممکن است بازار پول با خروج سریع نقدینگی مواجه شود. به علاوه، بحران اقتصادی در آمریکا و اروپا می‌تواند بر دامنۀ مشکلات بانک‌ها بیفزاید. به گفتۀ برخی کارشناسان، ارزیابی نهایی وضعیت بانک‌ها می‌تواند زیان‌های بیش‌تری را آشکار کند.