بحران در نایروبی، سکوت در آفریقا!

نایروبی همچنان ناآرام است. هنوز درگیریهای پراکنده‌ای در این کشور آفریقایی در جریان است. کشته و زخمی شدن صدها تن از انسانهای بیگناه در کنیا اوضاع ناآرام سیاسی این کشور را تشدید نموده است. شدت خشونتهای اخیر کنیا به گونه‌ایست که کمتر کسی پیش‌بینی آن را می‌کرد. اما در این میان چند نکته قابل تامل وجود دارد که باید نسبت به آنها توجه شود.

نخست اینکه نقش اتحادیه آفریقا در حل بحران‌ نایروبی چیست؟ چرا تاکنون شاهد این نقش آفرینی نبوده‌ایم؟ البته در این راستا تلاشهایی از سوی اتحادیه آفریقا صورت گرفته است، اما این تلاشها در مقابل آنچه ایالات ‌متحده‌ آمریکا و انگلستان سعی دارند در نایروبی انجام دهند بسیار ناچیز است. واشنگتن، لندن، پاریس و برلین به عنوان چهار جریان اصلی مداخله‌گر غربی در معادلات آفریقا سعی کرده‌اند هدایت اوضاع سیاسی نایروبی پس از درگیریهای اخیر را بر عهده بگیرند. این مسئله می‌تواند در آینده سیاسی کنبا اثر نامطلوبی بگذارد.

رئیس اتحادیه آفریقا برای گفتگو درباره بحرانی که به دنبال انتخابات ریاست‌ جمهوری کنیا در این کشور به وجود آمده به نایروبی سفر کرد. اما این سفر وی نتیجه خاصی در بر نداشت.

در کنیا شاهد بروز حوادثی تلخ بوده‌ایم. به عنوان مثال در حمله به کلیسایی که مردم در آن پناه گرفته بودند، عده زیادی زنده زنده سوزانده شدند و با کشته شدن بیش از 50 نفر در آشوب‌های انتخاباتی شهر الدورت مجموع تلفات آشوب‌های انتخاباتی این کشور آفریقایی به حدود 300 نفر رسید.

مساله‌ای که در کنیا مطرح است این است که آیا سیاستمداران کنترل گروه‌های آشوب‌طلب را رها می‌کنند تا کشور به جنگ داخلی کشیده شود.؟

موای کیباکی، رئیس‌جمهوری کنیا که شتابان خبر پیروزی خود را اعلام کرد، خواهان دیدار با مخالفان سیاسی خود شد، که این نشانه آشکار نرم شدن موضع مردی است که قول داده بود گردن آشوبگران را خرد کند.

اما رایلا اودینگا نامزد مخالف ضمن رد پیشنهاد کیباکی گفته است، فقط در صورتی با او دیدار می‌کند که وی اعلام کند در انتخابات پیروز نشده است. اودینگا حکومت کیبیکی را عامل آشوب در کنیا می‌داند. البته اظهارات رئیس کمیسیون انتخابات کنیا در این مورد قابل تامل است.

ساموئل کی‌ویتو در این خصوص می‌گوید:

‌"من نمی‌دانم کیباکی در انتخابات پیروز شده باشد. من را تحت فشار گذاشتند تا نتایج را اعلام کنم!"

رئیس کمیته‌ انتخاباتی کنیا فاش کرده است که از سوی حزب حاکم مجبور به اعلام قطعی و فوری نتایج‌ انتخابات ‌ریاست‌جمهوری شده است و در صورتی که رئیس‌جمهور به انتقادهای مردم توجه می‌کرد مانع مبدل گشتن کنیا به قتلگاه خونین ناشی از خشونت‌ها و اعتراضات می‌شد.

بر اساس اظهارات کی‌ویتو، اعضای هیات ‌ناظر بر انتخابات خواستار تاخیر در اعلام نتایج قطعی انتخابات برای یک هفته شدند تا در این مدت به بررسی انتقادها و شکایت‌های موجود درباره نحوه ‌شمارش آراء و ادعای تقلب در نتایج پرداخته شود، اما حزب وحدت ملی حاکم به ریاست "موای کیباکی‌"، رئیس‌جمهور پیروز انتخابات برای دومین بار و نهضت دموکراتیک نارنجی به ‌ریاست "کالونزو موسیکا"، یکی دیگر از کاندیدای شکست خورده انتخابات این دور ریاست‌ جمهوری خواستار اعلام فوری نتایج انتخابات شدند.

کمیسیون انتخاباتی کنیا اعلام کرده است کیباکی 4 میلیون و 584 هزار و 721 رای به‌دست آورده است که 230 هزار رای بیش از سهم اودینگا است.

اما مخالفان این نتایج را رد کرده و آن را تقلب و ساختگی می‌دانند، ناظران غربی و به ویژه اروپایی‌ها هم می‌گویند که نتایج انتخابات در بعضی حوزه‌های رای‌گیری دست‌کاری شده است.

کیباکی بلافاصله بعد از اعلام نتایج انتخابات سوگند ریاست جمهوری یاد کرد، طرفداران اودینگا هم قصد داشتند مراسمی مشابه برای او به عنوان نامزد پیروز انتخابات در مرکز شهر نایروبی برگزار کنند که با ممانعت پلیس این مراسم برگزار نشد. با وجود انتقاد ناظران اروپایی از شرایط‌ برگزاری انتخابات در کنیا، آمریکا به طور غیر‌مستقیم از کیباکی، هم‌پیمان خود حمایت می‌کند. یک روز بعد از اعلام نتایج انتخابات، واشنگتن برای کیباکی پیام تبریک فرستاد اما سخنگوی وزارت‌ خارجه‌ آمریکا در روزهای بعد در پاسخ به خبرنگاران از تکرار این پیام تبریک خودداری کرد. سفیر آمریکا در کنیا نیز گفته بود در بعضی حوزه‌های رای‌گیری مشکلاتی وجود داشته اما آنقدر جدی نبوده که به معنای تقلب در انتخابات باشد و بتوان آن را کاملا رد کرد!

کیباکی 76 ساله با پیروزی در انتخابات 2002 به حکومت 24 ساله دانیل آراب مویی خاتمه داد. اودینگا 62 ساله قهرمان مردم بی‌بضاعت کنیا به شمار می‌رود و در 15 سال گذشته نماینده پارلمان بوده است. در هر صورت اظهارات رئیس کمیسیون انتخابات کنیا نشاندهنده احتمال تقلب در انتخابات این کشور است. انتخاباتی که می‌توان آن را یکی از جنجال‌برانگیز‌ترین انتخابات آفریقا در طول تاریخ قاره سیاه نامید.

همانگونه که اشاره شد در فقدان حضور نیروهای ناظر سیاسی قوی و میانجیگران کارآمد در درون آفریقا، کشورهای غربی به خود جرات می‌دهند تا به صورت گستاخانه عنان و مهار برخی دولتهای آفریقایی را در دست گیرند. در جریان بحران سودان نیز شاهد مانور بی‌حد ‌و حصر ایالات ‌متحده‌ آمریکا و کشورهای اروپایی هستیم. آنچه مسلم است اینکه واشنگتن و کشورهای اروپایی به هیچ عنوان خواهان ایجاد ثبات سیاسی در کنیا و دیگر کشورهای آفریقایی نیستند، زیرا این ثبات‌ سیاسی مانع از تحقق اهداف توسعه‌طلبانه مظاهر استعمار فرانو خواهد شد.

تحلیل روزنامه اشتاندارد، چاپ اتریش از شرایط فعلی کنیا بسیار جالب توجه است. نویسنده این تحلیل می‌گوید:

"اموای کیباکی که قبلا نیز در اولین انتخاباتش در سال 2002 به عنوان مبارز در خط مقدم برای روی کار آوردن دموکراسی وارد عرصه‌ی انتخابات شد، با پیروز شدن در انتخابات جدید کنیا نشان داد که وی به گروه موسوم به "مافیای کوهستان کنیا" صداقت و وفاداری بیشتری نشان داده است تا به شهروندان کنیا. "همه پرسی‌های قبل از انتخابات حاکی از نتایج دیگری برای انتخابات بوده است. انتقادهای آشکار در مورد کیباکی نیز نشان از خودآگاهی جدیدی در کشوری با رشد اقتصادی پنج درصدی و دارنده‌ی مطبوعات آزاد است.

چیزی که اکنون وجهه‌ی کیباکی را بیشتر خدشه‌دار کرده، آن است که وی اکنون اجازه‌ی توقف و تعطیلی رسانه‌ها را صادر کرده و می‌کند و حتی عملا به پلیس اجازه شلیک به مخالفان نتایج انتخابات را داده است. مسلما این اقدام کیباکی به هیچ عنوان قابل توجیه نیست.

در نهایت اینکه هنوز اصلی‌ترین سوال در خصوص انتخابات کنیا بدون پاسخ باقی‌مانده است: اینکه چه کسی باید بحران کنیا را حل کند؟ مسلما پاسخ این سوال ایالات ‌متحده ‌آمریکا یا اتحادیه اروپا نخواهد بود. آنچه مسلم است اینکه ایجاد تحولی بنیادین در اتحادیه آفریقا کاملا ضروری است. هر چند ایالات ‌متحده و اروپا در راه ایجاد آفریقای مستقل تلاشهای زیادی خواهند نمود، اما در صورت تقویت مولفه‌های اقتدار و کارآمدی در اتحادیه آفریقا این تلاشهای مذموم نتیجه‌ای برای غرب به همراه نخواهد داشت. بحران کنیا بار دیگر اثبات نموده است که بر حانهای سیاسی و اجتماعی درون‌ آفریقا باید توسط خود آفریقاییها حل شود. قاعده‌ای که هنوز در آفریقا شکل اجرایی پیدا ننموده است.