سیگنال کاخ الیزه به پوتین

سعید سبحانی

تصور روسیه بدون پوتین با توجه به پیروزی اخیر حزب روسیه واحد در انتخابات سراسری این کشور کمی مشکل است، هر چند که ناممکن نیست. آنچه مسلم است اینکه کاخ سفید و غرب با خط‌مشی پوتین در سیاست خارجی روسیه مخالف بوده و همواره سعی در مهار تحرکات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای کاخ کرملین دارند. مسلما حذف کامل پوتین از معادلات سیاسی مسکو اصلی‌ترین هدف آمریکا و اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. این رویکرد با توجه به احتمال حضور دمکراتها در کاخ سفید پررنگ‌تر شده است. بر این اساس جمهوریخواهان افراطی مطلع هستند که دموکراتها در صورت استیلا بر کاخ سفید همان فرمول سیاست خارجی زمان بیل کلینتون را در قبال مسکو پیاده خواهد کرد و همین مسئله سبب تسریع حرکت رو به رشد کاخ کرملین در نظام بین‌الملل خواهد شد. اما پیروزی اخیر طرفداران پوتین در روسیه سبب سردرگمی شدید آمریکا و اتحادیه اروپا شده است.

پیروزی مجدد حزب حاکم "روسیه واحد" در انتخابات دوما، به معنای تائید سیاست‌های رئیس‌جمهوری این کشور است. پوتین در صدر فهرست حزب "روسیه واحد" قرار داشت و در واقع محبوبیت وی باعث پیشتازی مطلق این حزب شد. پیروزی حزب حاکم روسیه واحد در نتیجه رشد اقتصادی، بالا رفتن شاخص‌های معیشتی و تقویت ثبات سیاسی و امنیتی روسیه و همچنین اتخاذ سیاست خارجی مستقل این کشور در برابر توسعه‌طلبی غرب، بویژه یکجانبه‌گرایی آمریکا بوده است. رویگردانی مردم روسیه از احزاب طرفدار غرب نیز به خاطر تجربه تلخ حاکمیت این احزاب در دهه 1990 است که نتیجه‌ای جزیی ثباتی سیاسی، نابسامانی اقتصادی و همچنین تحقیر و وابستگی روسیه به غرب نداشت. نتیجه انتخابات دوما، باعث تحکیم موقعیت حزب حاکم روسیه واحد و حفظ اقتدار پوتین حتی پس از ترک کرملین خواهد شد. دوره 8 ساله ریاست جمهوری پوتین در سال 2008 خاتمه خواهد یافت، اما گمان‌زنی‌ها در روسیه برای حفظ قدرت وی ادامه دارد. از سوی دیگر، انتخابات پارلمانی روسیه با انتقاد مخالفان پوتین مواجه شده است. حزب کمونیست و احزاب لیبرال طرفدار غرب ادعا کرده‌اند که حزب حاکم روسیه واحد، نسبت به آنها در انتخابات دوم دسامبر از مزایا و امکانات بیشتری  برخوردار بود. همچنین پنجمین دوره انتخابات دوما، تحت‌الشعاع اختلافات روسیه و غرب قرار گرفته است.

آمریکا از دولت روسیه خواسته است که اتهام‌های مبنی بر وقوع تخلفات انتخاباتی را مورد بررسی قرار دهد. همچنین آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان از روسیه به خاطر اعمال محدودیت‌ در پذیرش تعداد ناظران غربی انتقاد کرد. دولت روسیه این اتهامات را رد کرده است. این مسئله می‌تواند در روابط برلین و مسکو تاثیرگذار باشد. چندی پیش نیر آنگلا مرکل، صدر اعظم افراطی سرزمین ژرمنها موافقت خود را با استقرار سیستم دفاع ضدموشکی ایالات متحده آمریکا در خاک اروپا اعلام نموده است.

البته در این میان برخی از سیاستمداران اروپایی سعی کرده‌اند با استقبال از این پیروزی به طور غیرمستقیم پایان همکاری خود با آمریکا در خصوص مقابله با پوتین را اعلام نمایند. از جمله این سیاستمداران نیکولا سارکوزی رئیس‌جمهور فرانسه است که علی‌رغم قرابت خود با آمریکا دیگر قادر نیست کاخ الیزه را در مقابل کاخ کرملین تعریف نماید.

برخلاف موج منفی انتقادات وارد شده به انتخابات پارلمانی روسیه که در آن حزب "روسیه متحد" به ریاست ولادیمیر پوتین موفق به کسب اکثریت آرا شد، رئیس‌جمهور فرانسه در یک گفتگوی تلفنی پیام تبریک خود را تسلیم رئیس‌جمهور روسیه کرد.

 سارکوزی در حالی پیروزی پوتین را به وی تبریک گفت که این امر بر خلاف جهت‌گیری‌های وزارت امور خارجه فرانسه بوده است. پاسکال آندره آنی، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه قبلا خواسته بود که همه انتقادات وارد شده به انتخابات روسیه جدی گرفته شوند.

پیام تبریک رئیس‌جمهور فرانسه به پوتین خشم اتحادیه اروپا را بر انگیخته است چرا که عملکرد متفاوت سارکوزی در این مورد، موضع واحد اتحادیه اروپا در قبال روسیه را خدشه‌دار کرده است.

 دیپلمات‌های اتحادیه اروپا با شکایت از این اقدام سارکوزی، پیام تبریک وی را سدی بر سر راه تصدیق جعلی بودن انتخابات روسیه دانستند. لازم به ذکر است که دیپلماتهای اتحادیه اروپا انتخابات روسیه را جعلی دانسته‌اند.

از زمان ریاست جمهوری سارکوزی وی موضعی متفاوتی را در مقایسه با ژاک شیراک، رئیس‌جمعور سابق این کشور و در برابر روسیه اعمال کرده است. همین امر انتقادات گروه‌های مخالف در فرانسه را بر انگیخته است. لازم به ذکر است که این واکنش سارکوزی به انتخابات روسیه نارضایتی شدید مقامات آلمانی شده است.

اخیرا کمیسیون اروپا از مسکو خواسته است تا به اتهامات وارد شده علیه انتخابات پارلمانی این کشور پاسخ دهد. ناظران اروپایی در این خصوص اعلام کردند که انتخابات روسیه مطابق با استاندارهای بین‌المللی نبوده و کرملین را به دلیل حمایت از حزب پیروز انتخابات "روسیه واحد"، به سوء‌استفاده از قدرت متهم کردند. در این میان آلمان سرسخت‌ترین منتقد انتخابات روسیه بود. این در حالی است که پیروزی قاطع حزب روسیه واحد در انتخابات پارلمانی این کشور جای هیچ شک و شبهه‌ای را در خصوص پیروزی پوتین باقی نمی‌گذارد.

در این میان ناظران بین‌المللی از چند سازمان بین‌المللی از جمله از سازمان امنیت و همکاری اروپا، مجمع پارلمانی شورای اروپا، مجمع پارلمانی جامه همسود، "سازمان شمال" و کمیسیونهای انتخاباتی چند کشور اروپایی بر جریان برگزاری انتخابات دومای روسیه نظارت داشتند.

کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه نیز ادعای منتقدین مبنی بر عدم مطابقت انتخابات اخیر دومای روسیه با معیارهای انتخابات آزاد و دموکراتیک را بی‌اساس دانست.

در هر صورت سیگنال اخیر فرانسه به روسیه ضمن اینکه موجب ایجاد تنش در میان دیپلماتهای اروپایی مخالف مسکو شده است، سبب ایجاد بحران در روابط دوجانبه فرانسه و آلمان شده است. این در حالی است که تاکنون کارشناسان مسائل سیاسی پیش‌بینی کرده بودند که با وجود قرار داشتن دو رهبر افراطی به نامهای سارکوزی و آنگلا مرکل خللی در مناسبات دوجانبه برلین و پاریس به وجود نخواهد آمد.

پیروزی حزب روسیه واحد در انتخابات روسیه سبب تحکیم موقعیت پوتین در راس معادلات سیاسی مسکو شده است. حتی طبق نظرسنجی انجام شده، در صورتی که پوتین قانون را نقص کرده و برای سومین دور پیایی در انتخابات ریاست جمهوری ماه مارس شرکت کند، نظر بسیاری از مردم روسیه راجع به وی بدتر نخواهد شد.

رئیس‌جمهور روسیه که در بین 70 درصد مردم روسیه از محبوبیت خاصی برخوردار است، قول داده از قوانین این کشور که به او اجازه نخواهد داد برای سومین دور پیایی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند، پیروی خواهد کرد. اما از طرف دیگر این محبوبیت وی باعث شده همپیمانان سیاسی‌اش مکررا از وی بخواهند تا نظرش را در این مورد تغییر دهد.

طبق این نظرسنجی که توسط مرکز مستقل تحقیقاتی لوادا انجام شد، 55 در صد مردم، در صورت شرکت پوتین در انتخابات ریاست جمهوری برای سومین بار پیایی، نظرشان در مورد او عوض شده نخواهد شد. این در حالی است که حتی 22 درصد نیز گفته‌اند که این اقدام احتمالی پوتین باعث خواهد شد که نظرشان راجع به وی بهتر شود.

پوتین از قبل اعلام کرده است که قصد دارد پس از ترک کرملین نفوذ سیاسی خود را حفظ کند اما هنوز در مورد چگونگی تحقق این هدف توضیحی نداده است آنچه مسلم است اینکه حتی در صورت عدم شرکت پوتین در انتخابات روسیه، او همچنان به عنوان مقتدرترین و اصلی‌ترین فرد سیاسی روسیه در کاخ کرملین نفوذی بلا انکار خواهد داشت. این همان مسئله‌ای است که ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا را به شدت نگران و مشوش ساخته است.