آینده پاکستان پس از ترور بوتو

پاکستان در پی ترور بی‌نظیر بوتو، رهبر عمده مخالفان دولت و نخست‌وزیر پیشین، در آستانه ناآرامی‌های گسترده قرار دارد. تحلیلگران بر این باورند که پرویز مشرف، رییس‌جمهوری پاکستان، ناچار خواهد بود به مخالفانش، که او را در ناتوانی از حفاظت از حفظ جان خانم بوتو مقصر می‌دانند، نزدیک شود، یا خاتمه یافتن حکومت هشت ساله خود را به تماشا بنشیند. تا زمان برگزاری انتخابات، که به باور برخی تحلیگران گامی اساسی در راه استقرار دموکراسی تلقی می‌شود، کمتر از دو هفته باقی‌مانده است، اما آشوب ناشی از ترور خانم بوتو پاکستان را با بزرگترین چالش از زمانی که بنگلادش در بیش از 35 سال پیش از آن جدا شد، روبرو ساخته است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، حسن عسگری، رییس سابق دانشکده علوم سیاسی در دانشگاه ایالتی لاهور می‌گوید: پاکستان به سوی یک مرحله بسیار مبهم و نامعلوم سیاسی، که قادر است تمامی آن را به هرج‌ و مرج بکشاند، پیش می‌رود. اگر دولت مشرف همچنان از نزدیک شدن به تمام نیروهای سیاسی کشور، به منظور تهیه برنامه‌ای برای یک دگرگونی واقعی خودداری ورزد، پاکستان ممکن است در گرداب ابهام و هرج و مرج بزرگتری فرو رود. به نظر عسگری، بی‌اعتمادی بین پرویز مشرف و مخالفان دولت او چنان عمیق است که برخی از مخالفان هم‌اینک از او خواسته‌اند استعفا دهد و اگر بحران فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است آینده خود مشرف نیز به خطر بیفتد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، دولت پرویز مشرف، شبکه القاعده به رهبری اسامه‌ بن‌لادن را به نقش داشتن در ترور بوتو متهم کرده است، اما حزب مردم پاکستان و نیز دیگر شخصیت‌ها و گروه‌های مخالف، می‌گویند: مشرف نتوانست از او در برابر تهدیدها حفاظت کند، و برخی حتی سرویس‌های اطلاعاتی رییس‌جمهوری را به ترور خانم بوتو ارتباط می‌دهند. انتخابات پارلمانی پاکستان قرار است روز 8 ژانویه برگزار شود، وزیر کشور پاکستان گفته است که در هر حال انتخابات لغو نخواهد شد، اما تحلیلگران در این‌باره تردید دارند. رسول بخش رییس، استاد علوم سیاسی در دانشگاه لاهور، به خبرگزاری فرانسه می‌گوید: از اعتبار دولت برای عادی‌سازی وضع در کشور ساعت به ساعت کاسته می‌شود. این استاد دانشگاه وقایعی را که پس از ترور خانم بوتو روی داده، را عارضه یک خشم اجتماعی و استیصال سرکوفته در پاکستان توصیف می‌کند، و می‌افزاید: اگر دولت مشرف همچنان از نزدیک شدن به تمام نیروهای سیاسی کشور، به منظور تهیه برنامه‌ای برای یک دگرگونی واقعی خودداری ورزد، پاکستان ممکن است در گرداب ابهام و هرج و مرج بزرگتری فرو رود.

یک دیپلمات غربی در اسلام‌آباد به خبرگزاری فرانسه گفت: وضع هنوز فاجعه‌آمیز نشده است،‌ اما این حالت تا حدودی زیاد به توانایی حزب مردم در آرام ساختن اعضا و هوادارانش بستگی دارد. این دیپلمات بر این عقیده است که اگر حزب مردم و مشرف هرچه زودتر با طرح و برنامه‌ای موافقت نکنند، و با اعضای حزب که خیابان‌ها را پر کرده‌اند به گفت‌وگو ننشینند، آنگاه وضع بدتر خواهد شد. با این حال، برخی از تحلیلگران ابراز امیدواری کرده‌اند بی‌نظیر بوتو به شهیدی برای آرمان دموکراسی تبدیل شود. طلعت مسعود، تحلیلگر و ژنرال بازنشسته ارتش پاکستان، به خبرگزاری فرانسه گفت: خانم بوتو با مرگ خود ممکن است قادر شود به هدف زندگی‌اش برسد و کشور را در مسیر دموکراسی قرار دهد.