گروه بینالملل، محمدعلی فیروزآبادی: نوازشریف 58 ساله از نظر سیاسی پسر معنوی ژنرال ضیاءالحق به شمار میآمد، یعنی همان کسی که دستور اعدام بوتوی پدر نخستوزیر و اولین رئیسجمهور منتخب پاکستان را صادر کرد. شریف در دهه 90 و پیش از کودتای مشرف دو بار به مقام نخستوزیری پاکستان رسید. در دوران نخستوزیری وی بود که پاکستان اولین آزمایش اتمی خود را انجام داد.
* - بینظیر بوتو رهبر حزب مردم پاکستان در گذشت. شما هنگامی که به جسد وی در بیمارستان راولپندی نگاه میکردید، اشکهایتان جاری بود. شما که با خانم بوتو دوستی صمیمانهیی نداشتید؟
** در اینکه ما رقیب سیاسی یکدیگر بودیم تردیدی نیست اما مشترکاتی هم داشتیم. ما هر دو سالها در تبعید زندگی کردیم. خانم بوتو هم مثل من دو بار به نخستوزیری پاکستان انتخاب شد. در دوران تبعید بود که موفق شدیم آن گذشته تلخ را یک بار برای همیشه به فراموشی بسپاریم. ما مشترکاً علیه دیکتاتوری ژنرال پرویز مشرف اعلام مبارزه کردیم و از آن زمان در ارتباط دائم با یکدیگر بودیم. پنجشنبه پیش هر دو ما برای مبارزات انتخاباتی در راولپندی حضور داشتیم. هنگامی که خبر مجروح شدن خانم بوتو را شنیدم، برنامههایم را لغو کردم و به بیمارستان رفتم اما دیگر خیلی دیر شده بود و او در گذشته بود.
* - احتمال میدهید چه کسی در این قتل دست داشته باشد؟
** این را باید از جناب مشرف بپرسید. حزب من یعنی مسلم لیگ او را به عنوان رئیسجمهور به رسمیت نمیشناسد. ما مدتها است که خواهان کنارهگیری مشرف از مسندی شدهایم که از طریق غیرقانونی و کودتا به دست آورده است. شخص مشرف مسئول اتفاقاتی است که در پاکستان میافتد. نگاهی به ناآرامیهایی که پنجشنبه و پس از ترور روی داد بیندازید؛ سراسر پاکستان مشرف را مسئول بحران فعلی میداند. سیاستهای او منجر به قتل بوتو شد.
* - میخواهید بگویید مشرف از ترور بوتو ناراضی نیست؟ اما او که همین چندی پیش تحت فشارهای واشنگتن اتهامات فساد را که متوجه خانم بوتو بود، لغو کرد و به صراحت گفت حاضر است که در صورتی که رئیسجمهور بماند، بوتو را به عنوان نخستوزیر آینده بپذیرد.
** من همچنان بر این عقیده هستم که قتل بوتو پیامد مستقیم سیاست مشرف است. در جریان مراسم انتخاباتی من در پنجشنبه گذشته هم تیراندازی شد و چهار نفر جان باختند.
* - القاعده ادعا میکند این ترور را طراحی کرده است. اسلامگرایان افراطی هم مثل همیشه با طالبان مشترکاً در مناطق مرزی افغانستان فعال هستند. آنها مخالف استقرار دموکراسی در پاکستان هستند، به خصوص اگر دولت در دست یک زن مورد حمایت آمریکا باشد.
** نمیخواهم در این مورد که چه کسی پشت این حمله تروریستی بوده است، گمانهزنی کنم. تحقیق و بررسی در مورد این قتل باید توسط یک کمیسیون مستقل انجام گیرد. چنین کمیسیونی هم باید از سوی دولتی منتخب و دموکراتیک تشکیل شد. اگر مشرف این کار را بکند هیچکس حتی یک کلمه از حرفهای آن کمیسیون را هم باور نخواهد کرد.
* - رابطه شما و بوتو پس از بازگشتتان به پاکستان به هدف آغاز مبارزات انتخاباتی چگونه بود؟
** خانم بوتو مثل همیشه مهربان و دوست داشتنی بود. من او را مثل خواهر خودم میدانستم. دو روز قبل از ترور یعنی در 25 دسامبر که روز تولدم هم بود با او صحبت کردم. با وجود آنکه در سفر بودم برایم دسته گل فرستاد و تلفنی تولدم را تبریک گفت. ما میخواستیم در آینده نزدیک با هم ملاقات کنیم.
* - و در حالی این اتفاقات میافتاد که خانم بوتو در تلاش برای رسیدن به توافق با مشرف بود؟
** من در این مورد تردید ندارم که بوتو هم برای احیای دموکراسی مبارزه میکرد. او به عنوان یک انسان دموکرات واقعی هرگز به دیکتاتوری مانند مشرف کمک نمیکرد. البته قبول دارم که بوتو تصمیمهای جدیدی برای خودش گرفته بود اما من همیشه به او اعتماد داشتم.
* - پس از مرگ بوتو شما تنها کاندیدای قابل تصور برای پست نخستوزیری هستید. اگر از این موقعیت استفاده کنید همزمان انتظارات از شما هم به نحو چشمگیری افزایش مییاید.
** فعلا نمیخواهم به این چیزها فکر کنم. در حال حاضر تنها جو سوگواری حاکم است و این مساله حتی در مورد اعضای حزب من هم صدق میکند. مردم سراسر کشور افسرده هستند. قتل بوتو مثل یک فاجعه و یک تراژدی باور نکردنی است. من با کادر رهبری حزب بوتو در ارتباط تنگاتنگ هستم و همراه با آنها مبارزه با دیکتاتوری را ادامه خواهم داد. البته حزب من انتخابات پارلمانی را تحریم خواهد کرد.
* - آیا مبارزه مداوم علیه تروریستهایی که کشور شما را در سراسر جهان بدنام کردهاند به این اهمیت نیست؟
** بعداً به این کار خواهیم پرداخت. در وهله اول باید به دموکراسی بپردازیم. مشرف به خوبی میدانست من و بوتو پس از آنکه مبارزات انتخاباتی را شروع کردیم مورد تهدید قرار گرفتیم. او می توانست بوتو را از حضور در راولپندی باز دارد یا حداقل به تعداد کافی محافظ در اختیارش بگذارد اما این کار را نکرد. مشرف کاملا شکست خورده است.