مهجوریت عرب‌تبارهای اسرائیل

لاله سنگتراش

هزاران تن از اسرائیلی‌های عرب‌تبار با برگزاری‌ تظاهراتی نسبت به تصمیم دولت اسرائیل در مورد پیگرد قانونی تعدادی از ماموران پلیس که 13 اسرائیلی عرب‌تبار را در سال 2000 میلادی به قتل رسانده بودند، اعتراض کردند. این تظاهرات روز جمعه برگزار شد و محل آن شهر ساخنین در شمال اسرائیل بود.

خبرها حکایت از حضور 10 هزار نفر در این تجمع اعتراض‌آمیز داشت. معترضین 13 تابوت را به صورت نمادین با خود حمل کردند که روی آنها اسامی قربانیان آن حادثه نوشته شده بود.

این تظاهرات پس از آن صورت گرفت که مناحیم مازوز دادستان کل اسرائیل در هفته پیش چنین اعلام کرد که دلایل کافی برای محکوم کردن پلیس به دست نیامده است.

اما آن 13 اسرائیلی عرب‌تبار چگونه به دست پلیس کشته شدند؟ در اکتبر سال 2000 و در جریان تظاهرات هزاران تن از اسرائیلی‌های عرب‌تبار به عنوان همبستگی و اتفاق‌نظر با قیام فلسطینیان علیه اسرائیل در کرانه باختری رود اردن و نوار غزه کشته شدند.

در عین حال تحقیقات سال 2003 اسرائیل در خصوص آن حادثه نشان داده بود که نحوه برخورد دولت و پلیس با تظاهرات درست و صحیح نبوده است.

عرب اسرائیلی کیست؟

عرب اسرائیلی اصطلاحی است که در مورد فلسطینیان ساکن خاک اصلی اسرائیل به کار می‌رود، یعنی در سرزمین‌هایی که تحت حاکمیت دولت اسرائیل قرار دارد، هر فلسطینی که جایی غیر از کرانه باختری و نوار غزه زندگی می‌کند، عرب اسرائیلی نامیده می‌شود.

به این دسته از فلسطینیان، عرب‌های 48 نیز می‌گویند چون در سال 1948 که جنگ نخست اعراب و اسرائیل در گرفت، بخشی از فلسطینیانی که در کشور تازه تاسیس اسرائیل ساکن بودند از این کشور خارج شدند و به کشورهای عرب همسایه پناه بردند و آنهایی که ماندند، یا آنهایی که پیش از بسته شدن مرزها در پی این جنگ به اسرائیل بازگشتند، همین عرب‌های اسرائیلی کنونی‌اند.

با این حال دولت اسرائیل در آمار رسمی خود، عنوان عرب اسرائیلی را بر فلسطینیان ساکن شرق بیت‌المقدس همچنین ساکن بلندی‌های جولان نیز اطلاق می‌کند، هر چند این دسته از اعراب برخلاف عرب‌های معروف به عرب 48 تابعیت اسرائیلی ندارند و تنها از اجازه اقامت دائم در اسرائیل بهره‌مندند.

شرق بیت‌المقدس مورد اختلاف بین فلسطینیان و اسرائیل است و بلندی‌های جولان بخشی از خاک سوریه است که در جنگ 1967 به تصرف اسرائیل درآمد و هر چند سوری‌ها در جنگ 1973 توانستند بخشی از آن را از اسرائیلی‌ها بازپس بگیرند، بخش اعظم آن همچنان در تصرف اسرائیل قرار دارد.

ساکنان این دو منطقه کارت شناسایی آبی‌رنگی دارند که با آن می‌توانند بین سرزمین‌های اشغالی و اسرائیل رفت‌و‌آمد کنند اما گذرنامه اسرائیلی ندارند و بنابراین در صورتی که از اسرائیل خارج شوند ممکن است دیگر قادر به بازگشت به اسرائیل نباشند.

ساکنان کرانه باختری و نوار غزه که سرزمین‌های فلسطینی تحت اشغال اسرائیل به شمار می‌روند کارت اقامت سبز رنگی دارند که با آن به دشواری می‌توانند به سرزمین‌های اسرائیلی رفت‌و‌آمد کنند و باز هم در صورت سفر به خارج دیگر ممکن است حتی قادر به ورود به سرزمین‌های فلسطینی نیز نشوند.