نگاه ایرانی به داووس

کشورهای در حال توسعه باید هرچه سریعتر برای هماهنگ شدن با اقتصاد جهانی وضعیت اقتصادی خویش را بهبود بخشند. لازمه این امر حضور موثر و تاثیرگذار در اجلاس‌های بین‌المللی و نشست‌های جهانی است. "اجلاس مجمع جهانی اقتصاد" یکی از این‌گونه مجامع است. نزدیک به سه دهه است که بحث جهانی شدن مطرح و تأثیرات آن به صورت جدی کشورهای جهان را دربر گرفته است. در واقع اینک جهانی شدن به واقعیت گریزناپذیری تبدیل شده که هرگونه کوتاهی و غفلت در رابطه با آن تبعات غیرقابل جبرانی را به همراه خواهد داشت. یکی از این موارد و یا به عبارتی مهمترین بعد تاثیرگذار روند جهانی شدن را می‌توان در اقتصاد مشاهده کرد.

در واقع فرایند جهانی شدن در مفهوم خاص اقتصادی آن به صورت گسترش نظام سرمایه‌داری از نیمه قرن بیستم به بعد بویژه بعد از فروپاشی شوروی و گذار بسیاری از کشورهای اروپایی شرقی به نظام بازار و گذار کشورهای سابقاً کمونیستی شرق آسیا به نظام شبه‌بازاری و نیز گذار بسیاری از کشورهای کمتر توسعه‌یافته به اقتصاد بازار ظاهر گشته است، گرچه نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که مراکز عمده اقتصاد جهانی در سه منطقه آمریکای شمالی، اروپا و شرق و جنوب‌شرقی آسیا قرار دارند و فرایند جهانی شدن اقتصاد بیشتر به نفع این سه منطقه بوده است.

لذا بسیاری از کشورهای کمتر توسعه‌یافته آسیایی و آفریقایی و آمریکایی که دارای بازارهای پولی و مالی کارآمد، ساختار اقتصادی توسعه‌یافته و سرمایه‌های انسانی کافی نیستند از فرایند جهانی شدن اقتصاد بهره زیادی نبرده‌اند و در حقیقت فرایند جهانی شدن اقتصاد به‌نفع کشورهای قدرتمند تمام شده است چرا که جریان سرمایه به سوی این کشورها نبوده و از طرف دیگر پیشرفتهای سریع فنی و بیوتکنولوژیکی از اهمیت منابع و مواد اولیه کشورهای کمتر توسعه‌یافته کاسته است. لذا کشورهای در حال توسعه باید هرچه سریعتر برای هماهنگ شدن با اقتصاد جهانی وضعیت اقتصادی خویش را بهبود بخشند. ایران در زمره کشورهای مذکور است که در رویارویی با این پدیده باید سازوکار مناسب و سیاستگذاری مقتضی و برنامه‌ریزی مدبرانه را تدارک ببیند.

تدابیری همچون تحول در ساختار اقتصادی با گسترش سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی، شکستن انحصارات دولتی و رقابتی کردن فعالیتهای اقتصادی، اصلاح سیاستهای تجاری و سیستم ارزی و یا تحول در ساختار ‌آموزشی و تربیت نیروهایی با مهارت بالا قابل اهمیت است اما شاید یکی از موثرترین راهها در این رابطه تحرک در سیاست خارجی در راستای گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری با مناطق مختلف جهان است. به عبارتی دیگر برای بهره‌گیری از دستاوردهای علمی و فنی و سرمایه‌های خارجی باید دیدگاه دیگر کشورها و درک برداشت آنان از مسایل اقتصادی و شیوه‌های نوین برای دستیابی به اقتصادی فعال را با ایجاد سیاست خارجی فعال و پویا در عرصه جهانی بدست آورد. لازمه این امر حضور موثر و تاثیرگذار در اجلاس‌های بین‌المللی و نشست‌های جهانی است. "اجلاس‌ مجمع جهانی اقتصاد" یکی از این‌گونه مجامع است.

مجمع جهانی اقتصاد (World Economic Forum) و یا به اختصار، "WEF" و یا با استعاره، "داوس"، مهمترین گردهمائی غیررسمی اقتصادی در دنیا است که با سابقه‌ای بیش از سه دهه به محل گردهمایی و تبادل اندیشه رهبران اقتصادی، سیاسی، صنعتی، رسانه‌ای، دانشگاهی و حتی هنری کشورهای مختلف در فضایی غیررقابتی و دوستانه تبدیل شده است تا با ایجاد یک جایگاه جهانی برای مشارکت و همکاری کشورها با یکدیگر به حل معضلات بین‌المللی اقدام کند. لذا تمامی منتفذان اقتصادی غرب و دیگر مناطق جهان، جهت هماهنگ‌سازی سیاست‌های آتی خود با طرف‌های دیگر، در این اجلاس حضوری جدی دارند و جلسات این سازمان، را به مرکز ارتباطات اقتصادی، سیاسی... تبدیل کرده‌اند. با این اوصاف ایران به‌عنوان کشوری که در نتیجه برخی مسایل سیاسی، با تحریم‌های اقتصادی روبرو است، در این اجلاس می‌تواند دسترسی مستقیم به منابع و تصمیم‌گیرندگان اقتصاد جهانی داشته باشد و فاصله اقتصادی و سیاسی را که در نتیجه سیاستهای گذشته در روابطش با کشورهای غربی بوجود آمده است را کاهش دهد. چرا که اقتصاد ایران نیازمند تکنولوژی جدید است و غرب تولیدکننده این تکنولوژی است. اروپای متحد، بزرگترین قطب تجاری دنیا را تشکیل می‌دهد و اقتصاد ایران در هماهنگی با تجارت غرب پایه‌گذاری شده و شکل گرفته است. ایران نیازمند بازار و جذب سرمایه خارجی است و غرب توانا در برآورده کردن این نیاز است. بنابر دلایل مذکور و سایر عوامل دیگر توسعه صنعتی ایران در گرو جذب در بازار جهانی به مفهوم جذب در اقتصاد غرب است به عبارتی دیگر تکیه بر اقتصاد کشورهای شرقی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای کشور را در زمینه انتقال تکنولوژی، سرمایه‌گذاری خارجی و بازار برای تولیدات صنعتی بوده و راهگشایی ایران به اقتصاد جهانی باشد. راه توسعه اقتصادی ایران دستیابی به جذب سرمایه‌گذاران و صاحبان صنایع غرب است.

لذا حضور در "مجمع جهانی اقتصاد" که هدف اصلی موسس آن "کلاوز شواب" همانا دعوت از سیاستمداران و فراهم آوردن امکان بحث و گفت‌وگو میان آنها و کارفرمایان بزرگ و مدیران ارشد اقتصاد جهانی است این امکان را برای ایران فراهم می‌آورد تا یکی از مشکلات اصلی در راه ارتقاء اقتصاد خویش را یعنی، مشکلات سیاسی ـ ‌اقتصادی ناشی از مواضع آمریکا را با برقراری ارتباطات برای بازسازی اقتصاد کشور در داووس اعمال کند. تعقیب این سیاست در داووس به همبستگی و استحکام در پیوند با بازیگران اصلی در حوزه اقتصاد جهانی و به نحوی شناساندن ایران با نیروهای جهانی خواهد انجامید. لذا در داووس می‌توانیم خود را آماده سازیم که نه تنها خطرهای ناشی از جهانی‌سازی را از خود دور کنیم بلکه از روند جهانی شدن برای رسیدن به کشوری توسعه یافته، هم در فن‌آوری اطلاعاتی و هم در توان صنعتی بهره گیریم.