آناپولیس؛ صحنه شکست واشنگتن و تل‌آویو

آناپولیس برخلاف آنچه بوش پسر و نومحافظه‌کاران آمریکا سعی در القای آن داشتند، نقطه تعیین کننده‌ای در معادلات خاورمیانه نبود. براساس نظر کارشناسان و تحلیلگران مسائل سیاسی منطقه و جهان آناپولیس نقطه عقبگرد واشنگتن و تل‌آویو به شمار می‌رود. کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا و همراهان وی در نظام بین‌الملل سعی داشتند با برگزاری کنفرانس آناپولیس موقعیت از دست رفته رژیم صهیونیستی پس از شکست در مقابل حزب‌الله لبنان را احیا نمایند، اما در این خصوص ناکام ماندند. اساساً ترسیم فلسطین بدون حماس در معادلات امروز خاورمیانه ممکن نیست. این حقیقتی مسلم بود که محمود عباس و ایهود اولمرت چشمان خود را بر روی آن بسته و همگام با واشنگتن شکست کنفرانس مریلند را رقم زدند.

یکی از اصلی‌ترین پیامهای کنفرانس آناپولیس، ناکارآمدی کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه موسوم به کوارتت بود. تونی بلر، نخست‌وزیر انگلستان تلاش زیادی در جهت کارآمد نشان دادن نشست آناپولیس از خود بروز داد. اما بی‌نتیجه ماندن این نشست شکست سختی را برای بانیان آناپولیس رقم زد. کمیته‌ای که در چهار راس آن اتحادیه اروپا، روسیه، ایالات متحده آمریکا و سازمان ملل متحد قرار داشته باشند نمی‌تواند تامین کننده منافع ملت فلسطین باشد. ناکارآمدی کمیته کوارتت بارها بر ملت فلسطین و جهان اسلام به اثبات رسیده است. از اصلی‌ترین خروجیهای کنفرانس آناپولیس مرگ سیاسی کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه بود. اظهارات تونی بلر پس از برگزاری نشست آناپولیس در جای خود قابل تامل است. تونی بلر با اذعان به بی‌نتیجه بودن نشست آناپولیس، اذعان کرده است که تشکیل دو کشور فلسطین و اسرائیل در شرایط فعلی ناممکن است.

نخست‌وزیر سابق انگلستان در این خصوص اعلام نموده است: باید کمی با هم صریح باشیم، و بی‌پروا اعلام کنیم از نشست صلح آناپولیس متأسفانه هیچ ثمره‌ای به دست نیاوردیم.

از سوی دیگر، شرکت کشورهای عربی در کنفرانس آناپولیس نتیجه‌ای جز بی‌اعتباری آنها در نظام بین‌الملل به دنبال نداشت. عمروموسی، دبیرکل اتحادیه عرب صراحتاً اعلام نموده که مشکل اصلی منطقه تداوم اشغالگری فلسطین است و کنفرانس آناپولیس نمی‌تواند این معضل را حل کند. اعراب شرکت‌کننده در کنفرانس آناپولیس یک نکته مهم را فراموش کرده بودند. اینکه عدم حضور حماس در کنفرانس خزان‌زده مریلند کلیت این نشست را بی‌اعتبار ساخته بود. براساس واقعیت جاری در معادلات فلسزین حماس هم اکنون اصلی‌ترین بازیگر این کشور محسوب می‌شود و جریانهای سازشکار و وابسته به تشکیلات خودگردان جایگاهی در بین مردم فلسطین ندارند. حال چگونه ممکن است بدون حضور و رضایت بازیگر اصلی فلسطین در خصوص این کشور تصمیم‌گری شود؟

کنفرانس آناپولیس نیز همانند معاهدات اسلو، کمپ دیوید، غزه- اریحا و مریلند به پایان رسید. پایانی که مترادف با پایان حیات جریان سازشکار در فلسطین و خاورمیانه خواهد بود. این جریان سازشکار نه تنها از شکستهای تاریخی یاسر عرفات در پیمانهای صلح اسلو کمپ دیوید 1و2 عبرت نگرفته است، بلکه در حال تکرار شدیدتر همان خطاهای استراتژیک و سیاسی است. در دوره سوم تاریخ فلسطین جوانان این کشور در کانون مبارزه‌ای مقدس و فراگیر با تل‌آویو قرار گرفته‌اند. "انتفاضه" در ذات خود پویاست و تحت هیچ شرایطی در مقابل صهیونیسم بین‌الملل تسلیم نمی‌شود. استراتژی‌های تل‌آویو از جمله از "نیل تا فرات"، "نقشه راه"، و... جملگی در مصاف با انتفاضه فلسطینیان رنگ باخته‌اند.  

در سال 2000 میلادی شاهد بودیم که سلسله مذاکرات کمپ دیوید 2 با حضور "یاسر عرفات" و "ایهود باراک" و بیل کلینتون نتیجه‌ای برای ملت فلسطین در پی نداشت. یاسر عرفات در آخرین روزهای حیات خود به هواداران خود توصیه کرد که در مقابل تل‌آویو تسلیم نشوند اما امروزه محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در مقابل اراده ملت خود ایستاده است و در راستای تامین خواسته‌های موساد و سیا از هیچ گونه اقدام وقیحانه‌ای فروگذار نمی‌کند. این در حالیست که ابومازن خود نیز نسبت به حقیقت قدرت حماس معتقد است. اخیراً محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان، جنبش مقاومت اسلامی (حماس) را "بخشی از ملت فلسطین" اعلام و اعتراف نموده است که نمی‌توان این جنبش را نادیده گرفت. عباس به گونه‌ای در خصوص حماس سخن می‌گوید که گویا این جنبش حیای پویای خود را مدیون تشکیلات خودگردان فلسطین و تایید افرادی مانند ابومازن است. نباید فراموش کرد که حماس به عنوان یکی از اصلی‌ترین قدرتهای خاورمیانه حیات سیاسی خود را مدیون حمایت پر شور ملت فلسطین است. در پی پیروزی حماس در انتخابات 25 ژانویه 2006 میلادی و تشکیل دولت فلسطین به رهبری این جنبش، کشورهای غربی و در صدر آن آمریکا و اتحادیه اروپا، اسرائیل به محاصره اقتصادی ملت فلسطین پرداختند و با قطع تمام کمک‌های خود به دولت فلسطین، حماس را برای به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی تحت فشار قرار دادند. افرادی مانند آنگلا مرکل، تونی بلر و نیکولا سارکوزی از هیچ گونه اقدامی در جهت تضعیف حماس فروگذار نکردند. این در حالیست که حماس همچنان به حضور قدرتمند خود در فلسطین ادامه می‌دهد.

نکته دیگر اینکه عباس و اولمرت در کنفرانس آناپلیس توافق کردند تا به یک صلح جامع و فراگیر تا پایان سال 2008 میلادی (حدود یک سال دیگر) دست یابند. این در حالیست که مطابق شواهد و مستندات موجود دستیابی به صلحس که آمریکا و رژیم صهیونیستی در انتظار آن هستند هیچگاه امکانپذیر نخواهد بود، زیرا ظرفیتهای موجود در منطقه اجازه چنین مسئله‌ای را به تل‌آویو و واشنگتن نخواهد داد.

عباس پس از کنفرانس آناپلیس، خبر از تشکیل کمیته‌هایی داده بود که کار خود را از 12 ماه جاری میلادی آغاز می‌کنند و هدف از تشکیل آنها برسی نهایی مسائلی است مثل سرنوشت قدس، ترسیم مرزها، مسأله شهرک‌ها و بازگشت آوارگان در دو مرحله که مرحله اول در پاریس و مرحله دوم در مسکو خواهد بود. این در حالیست که بارها در جریان مذاکرات خفت‌بار رئیس تشکیلات خودگردان و مقامات صهیونیستی تل‌آویو تاکید کرده است که نسبت به این مسائل کوچکترین اهمیتی قائل نیست. اولمرت در کنفرانس آناپولیس به دنبال افزایش قدرت مانور خود در برابر مقاومت اسلامی فلسطین بود. در این راستا وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی فاش کرده است که اسراییل در "آناپولیس" در صدد گرفتن امتیاز از فلسطینی‌ها بود.

"تسیپی لیونی" در مجلس اسراییل "کنیست" اذعان نموده است که اصرار تل‌آویو به حضور کشورهای عربی در کنفرانس "آناپولیس" با هدف حمایت آنان از رییس حکومت خودگردان فلسطین برای دادن امتیاز به اسراییل بود.

لیونی اظهار نموده است که تل‌آویو در آناپولیس از دادن هرگونه تعهدی به طرف فلسطینی خودداری و جدول زمانی برای گفت‌وگوها را رد کرده است.

در چنین شرایطی حضور ناکارآمد اعراب در آناپولیس جای بسی تاسف دارد. اعراب نشان داده‌اند که هنوز در برخورد با اصلی‌ترین دغدغه‌های خاورمیانه عاجز و سردرگم هستند. این در حالیست که تاریخ منطقه نشان داده است که همراهای با مصادیق استعمار و استعمار فرانو و تکیه بر محورهای پان عربیستی نتیجه‌ای جز شکس برای اعراب ندارد. این در حالیست که گروههای عربی که حول محور اسلام‌گرایی گرد هم آمده‌اند توانسته‌اند تعیین کننده اصلی معادلات منطقه باشند. حماس و حزب‌الله لبنان نمونه‌هایی بارز در این راستا محسوب می‌شوند.

در نهایت اینکه کنفرانس آناپولیس با شکست ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر قدس پایان یافت. تل‌آویو و واشنگتن دریافته‌اند که آینده خاورمیانه از کنترل آنها خارج بوده و در خلال برگزاری کنفرانسهای صوری نمی‌توان از تحقق پیروزی اسلام‌گرایان در این منطقه ممانعت به عمل آورد.