کاظم رهبر: رهبران سیاسی عراق در روزهای اخیر درگیر دو مسألۀ عمده هستند:
1ـ چگونه جناحهایی را که صحنۀ از معادلات سیاسی کنارهگیری کردهاند، به صحنه برگردانند.
2ـ حل معضل پیش آمده در مورد حملات ترکیه به عراق. در مورد مسألۀ اول پیشبینیها از آن حکایت دارد که با توجه و مسامحهای که از سوی رهبران سیاسی جناحهای شیعه و کرد به ویژه طی ماههای اخیر صورت گرفته، به نظر میآید که روند مخالفسازی جناح اهل تسنن که عمدتا از خارج از عراق تدارک آن چیده میشد، نه آن که بتوان گفت خاتمه یافته است، بلکه از شدت وحدت آن کاسته شده و رییسجمهوری عراق نیز از اخبار خوش در روزهای آتی خبر میدهد. همچنین روز گذشته طارقالهاشمی از تغییرات گسترده در روزهای آینده خبر داد و در عین حال حملات ارتش ترکیه را محکوم کرد. اما در مورد مسألۀ دوم، گذشته از توافقاتی که بین آمریکا و ترکیه صورت گرفته، اما تصمیم ناگهانی ترکیه برای به پایان رساندن معضلی قدیمی طی چند روز به نظر کارشناسان منطقۀ غریب به نظر میرسد. این در حالی است که از نگاه بارزانی این امر، مسألۀ پ.ک.ک نیست و ابعاد گستردهتری دارد و به منطقۀ خودمختار عراق و ماهیت وجودی آن مربوط میشود.
بنابراین در رابطه با تحولات داخلی عراق، رسانهها از طرح جدید سیاسی رییسجمهوری عراق برای تشکیل دولت وحدت ملی در این کشور خبر دادند. به گزارش روزنامۀ البیان، گزارشهای خبری حاکی از آن است که جلال طالبانی طرح جدید سیاسی را به شورای وزیران عراق ارایه کرد که شامل تشکیل دولت وحدت ملی است. به گفتۀ این منابع، طرح رییسجمهوری عراق شامل پیشنهادهای گروهها و جناحهای سیاسی میشود که از دولت عراق کنارهگیری کردند و در برگیرندۀ برقراری امنیت و ثبات در این کشور است. طالبانی در این طرح، از نقطه نظرات دیگر گروههای سیاسی حاضر در دولت و روند سیاسی عراق نیز بهره برد. منابع مذکور اعلام کردند: «تغییر در روند سیاسی عراق که قرار است بعد از تعطیلات عید قربان و عید سال نو میلادی در این کشور صورت گیرد؛ ممکن است با تشکیل دولت وحدت ملی عراق و بدون آن که با اعتراضی روبهرو شود، به پایان برسد.» این در حالی است که سیدعبدالعزیز حکیم، رییس مجلس اعلای اسلامی عراق جمعۀ گذشته در خطبههای نماز عید قربان در بغداد از دولت عراق خواست تا برای پیشبرد روند سیاسی کشور، گروههای سیاسی را که از دولت کنارهگیری کردند، برای بازگشت به روند سیاسی کشور متقاعد کند.
در همین حال یک مقام ائتلاف کردستان عراق اظهار کرد: «جلال طالبانی احتمالا طرح نقشۀ راهی را در جهت آیندۀ روابط عراق و ترکیه طی اوایل سال جدید ارایه خواهد داد.» به گزارش روزنامۀ دارلخلیج، چاپ امارات، محمود عثمان از رهبران ائتلاف کردستان عراق اظهار کرد: «دولت خودمختار کردستان عراق هیچ مانعی برای حضور نیروهای آمریکایی در خاک عراق نمیبیند.»
عثمان تصریح کرد: «همکاری و میزان پاسخگویی مسوولان عراقی به طرحهای کاندولیزا رایس، وزیر خارجۀ آمریکا طی سفر اخیرش به عراق در حد مطلوب نبود از این رو رایس بار دیگر طی ماه آینده به عراق سفر خواهد کرد.»
این مقام کرد اظهار کرد: «به اعتقاد من طرح دیپلماتیک جدید آمریکا در راستای خارج کردن عراق از بند هفتم، هم زمان با آغاز سال 2009 بوده و مسئولیت نیروهای آمریکایی بسیار محدود و تحت نظارت دولت عراق خواهد بود.» وی افزود: «مسالۀ تاسیس پایگاههای دایمی آمریکا در عراق در محور مذاکرات دو طرف است. مسئولان عراقی مخالف ایجاد پایگاههای نظامی دایم هستند و تنها دولت خودمختار کردستان عراق است که مخالفتی با این مسأله ندارد و مانعی برای حضور این نیروها در کردستان عراق نمیبیند.»
اما از سوی دیگر و همزمان با دور جدید حملات جنگندههای ارتش ترکیه به مواضع پ.ک.ک در شمال عراق، نخستوزیر ترکیه به ادامۀ هدف قرار دادن مقرهای حزب کارگران کردستان ترکیه (پ.ک.ک) تا نابودی کامل آنها متعهد شد. به گزارش سایت اینترنتی الجزیره، رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه، در پی اعلام سخنگوی نیروهای امنیتی کردستان عراق مبنی بر حملات جدید ترکیه علیه شمال عراق اظهار کرد: «ما همچنان به حملات علیه مقرهای پ.ک.ک تا نابودی کامل این حزب ادامه خواهیم داد.» این در حالی است که اردوغان حملات هوایی جدید ترکیه را تایید یا رد نکرد. اردوغان از حق کشورش در استفاده از راهحل نظامی در رویارویی با پ.ک.ک دفاع کرد. نخستوزیر ترکیه خاطرنشان کرد: «ما بر اساس قانون بینالملل، از حقوق خود استفاده میکنیم و براساس هدفمان که نابودی پ.ک.ک است عمل میکنیم.» وی تصریح کرد: «ارتش ترکیه براساس توافقی که در پارلمان صورت گرفته و براساس آن چه برنامهریزی شده به عملیاتش ادامه خواهد داد.»
در همین حال دولت ترکیه اخبار منتشره در خصوص امضای توافقنامه میان جورج بوش، رییسجمهوری آمریکا و رجب طیباردوغان، نخستوزیر ترکیه پنج ماه قبل در واشنگتن را که طی آن اردوغان به رسمیت شناختن دولت کردستان عراق و صدور عفو عمومی برای اعضای حزب پ.ک.ک را در ازای خلع سلاح آنها و بازگشت به ترکیه پیشنهاد داده بود، رد کرد.احزاب معارض از اردوغان خواستند رسما مضمون توافقنامهای را که به موجب آن واشنگتن در خصوص انجام عملیات نظامی ترکیه علیه شمال عراق چراغ سبز نشان داده است، اعلام کند. وزارت خارجۀ آمریکا نیز بر حمایتش از عملیات نظامی ترکیه در شمال عراق تا زمانی که مقرهای حزب پ.ک.ک را هدف قرار دهد، تاکید کرد. جیمز جفری، معاون امنیت ملی آمریکا اظهار کرد: «حمایت اطلاعاتی آمریکا از ارتش ترکیه در موفقیت عملیات نظامی ترکیه در شمال عراق بسیار مهم است.» مقامات سیاسی نیز اظهار کردند: «ابتدای سال آینده دولت ترکیه طرح جدید و کاملی را جهت حل مشکل سیاسی کردها همراه با طرحی برای حل مشکلات منطقۀ جنوب شرق ترکیه، ارایه خواهد داد.»
از سوی دیگر، رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق در جمع خبرنگاران اظهار کرد: «به نفع همۀ ماست که ثبات در داخل عراق حفظ شود.» کروکر، آنکارا را به عدم ادامۀ حملات با توجه به تهدیداتی که بر ثبات عراق دارد فرا خواند. سفیر آمریکا تصریح کرد: «هیچ یک از ما نمیخواهیم این عملیات به گونهای که ثبات داخلی عراق را تهدید میکند ادامه یابد.»
این در حالی است که سخنگوی نیروی امنیتی کردستان عراق (پیشمرگ) به خبرگزاری اصواتالعراق گفت: «جنگندههای ترکیه روز یکشنبه نیز روستاهای منطقۀ راوندوز استان اربیل را هدف قرار دادند که این حملات تلفاتی در برنداشت.» وی افزود: «سه فروند جنگندۀ ارتش ترکیه روز یکشنبه مناطق مرزی از توابع استان اربیل را هدف قرار دادند.» وی ادامه داد: «این حملات یک ساعت و نیم طول کشید.»
از سوی دیگر رییس منطقۀ خودمختار کردستان عراق اظهار کرد: «هدف از حملات ترکیه به شمال عراق امتحان کردن ملت کرد است.» مسعود بارزانی، رییس منطقۀ خودمختار کردستان عراق، اظهار کرد: «این حملات هر روزه قابل قبول نیست.» وی عنوان کرد: «هدف ارتش ترکیه تنها حزب کارگران کردستان ترکیه (پکک) نیست، در واقع هدف منطقۀ مستقل کردستان عراق است.» وی خاطرنشان کرد: «این مشکل از طریق نظامی حل نمیشود ما آمادۀ حل این مشکل از طریق راهحلهای مسالمتآمیز هستیم.»