مهدی مروتی

هر چند استرالیا در منطقه اقیانوسیه قرار دارد اما تحولات آن تاثیر مستقیمی در اوضاع خاور دور می‌گذارد. بر این اساس شاهد بودیم که در زمان نخست‌وزیری جونیچیرو کویزومی، همپیمانی استرالیا و ژاپن سبب شد تا توکیو و سیدنی به دو تن از اصلی‌ترین همپیمانان واشنگتن در بغداد تبدیل شوند. مشارکت ژاپن و استرالیا در اشغال عراق به دیگر موارد نیز تسری یافت و خاور دور چهره‌ای پر تنش به خود گرفت. با ضور شینزو آبه در راس معادلات سیاسی توکیو رفتار ژاپن تا حدی متوازن شد. آبه بر خلاف کویزومی به معبد یاساکانی نمی‌رفت و سعی داشت تا حدودی ارتباطات خود با پکن و سئول را گسترده‌تر نماید. با استعفای آبه و حضور فوکود این روند تشدید شده است. دولت فعلی ژاپن هم‌اکنون سعی در اتخاذ سیاست تنش‌زدایی در معادلات خاور دور دارد. اما آنچه در طول این تحولات ثابت بود، رفتار دولت استرالیا بود. برخلاف سیری که در توکیو شاهد آن بودیم، سیدنی همچنان اصلی‌ترین کانون حمایت از سیاستهای آمریکا محسوب می‌شد. جان هاوارد پس از اینکه تصمیم دولت خود جهت عدم امضای پیمان کیوتو را اعلام نمود، بر همگان مسجل شد که لیبرالهای استرالیا در مسئله همپیمانی با بوش‌ گوی سبقت را از دیگران ربوده‌اند.

در این میان شکست‌ هاوارد و جانشینی کوین‌راد سبب نگرانیهای دولت ژاپن شده است. این نگرانیها خود را به عناوین مختلفی بروز داده است. اخیرا سخنگوی ارشد دولت ژاپن ضمن استقبال از روی کار آمدن دولت جدید در استرالیا، ابراز امیدواری کرده است که روابط خوب این کشور با دولت استرالیا به رهبری "کوین راد"، رهبر حزب کارگر و نخست‌وزیر جدید این کشور ادامه یابد.

وی در این خصوص می‌گوید:

"تردیدی ندارم،‌ با وجود اینکه احتمالا تفاوت‌هایی میان دو کشور بر سر مسئله عراق یا پروتکل کیوتو وجود دارد اما می‌توانیم روابط خود را با دولت جدید استرالیا ادامه دهیم."

این در حالی است که اختلافات استرالیا و ژاپن در مراحل بعدی وارد فاز تازه‌تری خواهد شد. ژاپن ماه ژوئیه سال آینده میلادی میزبان سران هشت کشور صنعتی گروه هشت در استان "هوکایدو" این کشور است و انتظار می‌رود یکی از محورهای اساسی این نشست، بررسی موضوع گرمایش جهانی باشد. استرالیا با وجود آنکه یکی از کشورهای بزرگ خارج‌کننده گازهای گلخانه‌ای در جهان به شمار می‌رود اما در زمان "جان ‌هوارد" نخست‌وزیر پیشین این کشور از تصویب پروتکل کیوتو امتناع می‌کرد. دولت جدید استرالیا در نظر دارد به ماموریت نیروهای این کشور در حمایت از جنگ آمریکا علیه عراق نیز خاتمه دهد و در این راستا قرار است یک سوم از نیروی نظامی یک هزار و پانصد نفری خود را در عراق، ‌تا نیمه سال آینده میلادی به کشور فراخواند.

در این میان نسل چهارم کمونیستهای پکن نسبت به پیروزی کوین راد در سیدنی دید خوشبینانه‌ای دارند. جذف‌هاوارد خبر خوشایندی برای چینی‌ها محسوب می‌شود. آنها با مانور آمریکا و متحدانش در خاور دور مخالف هستند." ون‌جیابائو" نخست‌وزیر چین در پیام تبریکی به "کوین‌راد"، پیروزی وی را در انتخابات عمومی در استرالیا تبریک گفته است.

نخست‌وزیر چین در این پیام تبریک که برای همتای منتخب استرالیایی خود فرستاده ابراز امیدواری کرد روابط چین و استرالیا توسعه و گسترش بیشتری یابد. سال 2008 میلادی مصادف با سی و پنجمین سالگرد برقراری روابط سیاسی دو کشور است و ارزش مناسبات تجاری چین و استرالیا در پایان سال 2007 میلادی به حدود پنج میلیارد دلار رسید. چین دومین شریک بازرگانی و بازار صادراتی استرالیا به شمار می‌رود و متقابلا استرالیا نیز نهمین شریک بازرگانی چین محسوب می‌شود.

در نهایت اینکه سیمای خاور دور پس از شکست جان‌هاوارد به سمت پیمانهای همگرایانه و پرهیز از تنش‌زدایی پیش خواهد رفت. این مسأله‌ایست که طیف افراطی جمهوریخواهان آمریکا را بسیار نگران خواهد ساخت.