سایه تیرگی بر روابط مصر و اسرائیل

"احمد ابوالغیط" وزیر امور خارجه مصر به اسرائیل هشدار داد، در صورتی‌که تل‌آویو بخواهد روابط میان قاهره و واشنگتن را تخریب کند، از نفوذ دیپلماسی خود علیه اسرائیل استفاده خواهد کرد.

وی در مصاحبه مطبوعاتی خود خطاب به اسرائیل گفت: "مصر از امکاناتی برخوردار است که می‌تواند در تمام زمینه‌ها و امور از آنها علیه اسرائیل استفاده کند."

ابوالغیط تاکید کرد: "این ابزارها صرفا در چارچوب فعالیت‌های دیپلماتیک است اما به اندازه‌ای قدرت دارد که می‌تواند به منافع اسرائیلی‌ها ضربه وارد کند."

ابوالغیط مستقیما و بی‌پرده به فعالیت‌های اسرائیلی‌ها علیه قاهره اشاره کرد و گفت: "تل‌آویو تلاش می‌کند به واشنگتن فشار آورد تا روابط خود با قاهره را تنزل داده و سطح آن را کاهش دهد. این موضوع می‌تواند ضررهای بسیاری به منافع مصر وارد آورد. ما در برابر چنین رفتارهایی ساکت نمی‌نشینیم و حتما به آن پاسخ می‌دهیم." وزیر امور خارجه مصر در ادامه درباره کمک‌های واشنگتن به قاهره نیز گفت: "ما منتظر موضع‌ رسمی کاخ سفید درباره لایحه تصویب شده کنگره برای ارسال کمک به مصر هستیم. به اعتقاد ما جرج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، به گروه‌هایی که به کنگره فشار می‌آورند تا این کمک‌ها به مصر نرسد، توجهی نمی‌کند زیرا به خوبی می‌داند تعلیق کمک‌ها به ضرر مصالح واشنگتن است."

موضع سرسختانه وزیر امور خارجه مصر در برابر اسرائیل اشاره به قرار تازه کنگره آمریکا به رد اعطای کمک یک‌صد میلیون دلاری به دولت مصر است که هفته گذشته نمایندگان کنگره اعطای آن را منوط به توقف قاچاق اسلحه از مرزهای مصر به غزه و بهبود در وضعیت حقوق بشر مصر کردند.

دولت مصر معتقد است، این لایحه با فشار لابی‌ یهودی‌های وابسته به اسرائیل به کنگره آمریکا به تصویب رسیده است.

برخی از نمایندگان پارلمان مصر و کارشناسان مصری از دولت مصر خواسته‌اند که برای حمایت از استقلال و سیادت میهن از پذیرش هرگونه کمک مالی از ایالات متحده را رد کند.

رو در رویی مصر و اسرائیل

مقام‌های اسرائیلی طی حداقل دوماه گذشته چندین‌بار دولت مصر را متهم کرده‌اند که در برابر ارسال اسلحه از مصر به غزه سکوت کرده و حتی به ارسال آن کمک می‌کند. فرمانده‌هان ارتش اسرائیل حتی مصر را تهدید کردند که این اقدام‌ قاهره را تلافی خواهند کرد. به اعتقاد اسرائیلی‌ها تونل‌های زیرزمینی در مرز غزه با صحرای سینا در مصر وجود دارد که توسط آن سلاح به آسانی به دست شبه‌نظامیان حماس می‌رسد. تل‌آویو همچنین فیلمی را برای مقام‌های عالی‌رتبه واشنگتن به نمایش درآورده که به ادعای آنها مصری‌ها در حفظ و پاسداری مرزها در منطقه مرزی غزه کوتاهی کرده و این فرصت را برای فلسطینیان به وجود آورده‌اند که آزادانه به قاچاق اسلحه اقدام کنند. به گفته منابع نزدیک به کنگره آمریکا، نشان دادن این فیلم تاثیر به‌سزایی در منوط ساختن اعطای کمک یک‌صد میلیون دلاری واشنگتن به قاهره به رعایت حقوق‌بشر و جلوگیری از قاچاق اسلحه داشته است. این موضوع حتی در مذاکرات هفته گذشته "ایهود باراک" وزیر دفاع اسرائیل با "حسنی مبارک" رئیس‌جمهور مصر نیز مطرح شده است.

مصری‌ها این اتهام تل‌آویو را به شدت رد کرده و اعلام کرده‌اند، چنین اتهام‌هایی تنها برای تخریب نتایج نشست آناپولیس مطرح می‌شود. به‌ویژه این‌که اسرائیل شهرک‌سازی‌های تازه‌ای را خصوصا در بیت‌المقدس آغاز کرده است.

"سلیمان عواد" سخنگوی ریاست جمهوری مصر در این‌باره گفت: "اسرائیلی‌ها چنین چیزهایی را بیان می‌کنند تا کسی فعالیت‌های شهرک‌سازی آنها را نبیند. به عبارت دیگر ستونی از دود می‌سازند تا چشمان جهانیان شهرک‌سازی‌های آنها را نبیند. وی در ادامه به تلاش‌های مصر برای کنترل مرزها اشاره کرد و گفت: "هیچ دولتی در دنیا وجود ندارد که بتواند به‌طور کامل مرزهای خود را کنترل کند."

پیش از آن نیز "تسیپی لیونی" وزیر امور خارجه اسرائیل مصر را متهم کرده بود که برای گسترش ناامنی‌ها در مرزهای غزه تلاش می‌کند. وی در این‌باره گفت: "استقرار امنیت در منطقه به مرز شکست رسیده است زیرا مصری‌ها در کنترل مرزهای خود برای جلوگیری از قاچاق اسلحه به غزه شکست خورده‌اند. تلاش‌هایی که مصر برای کنترل مرزهای خود می‌کند تاکنون هیچ کمکی برای جلوگیری از رسیدن سلاح به جنبش حماس نکرده و این باعث شده تا امکان برقراری صلح در منطقه به چالش کشیده شود." اظهارات وزیر امور خارجه اسرائیل با واکنش تند مقام‌های مصری مواجه شده بود به‌گونه‌ای که "حسام زکی" سخنگوی وزیر امور خارجه مصر با صدور بیانیه‌ای اظهارات وزیر امور خارجه اسرائیل را هم از لحاظ ظاهری و هم از لحاظ مفهومی مردود دانست. مصری‌ها معتقدند که گزارش کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا به کنگره این کشور به وضوح فعالیت‌های دولت مصر برای پاسداری از مرزها برای جلوگیری از قاچاق اسلحه به غزه را تایید می‌کند و اتهام‌های اسرائیلی‌ها و نمایش آن فیلم تنها بهانه‌ای برای تخریب روابط ایالات متحده آمریکا با مصر و سوءاستفاده اسرئیل از همکاری‌های امنیتی مصر صورت گرفته است.

تیرگی روابط چرا و به چه علت؟

اما این که چرا روابط اسرائیل و مصر طی ماه‌های گذشته تا به این اندازه تیره شد و دو طرف اتهام‌هایی را متوجه هم می‌کنند، اظهارنظرهای بسیاری وجود دارد.

برخی از کارشناسان معتقدند، نزدیکی روابط ایران و مصر که با سفر "علی لاریجانی" نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی وارد فاز تازه‌ای شده باعث نگرانی اسرائیلی‌ها شده است. به‌ویژه این‌که مصر به دنبال دستیابی به تکنولوژی هسته‌ای است و قصد دارد از ایران بخواهد که در این زمینه به آن کمک کند. موضوعی که با استقبال ایران مواجه شده است و اعلام آمادگی کرده این تکنولوژی را در اختیار مصری‌‌ها قرار دهد. اسرائیلی‌ها از این‌که مصر به تکنولوژی هسته‌ای دست یابد به شدت بیمناکند. مصر تاکنون سه‌بار تلاش کرده تا به این تکنولوژی دست یابد اما در هر بار تلاش‌هایش به شکست انجامیده است. اسرائیلی‌ها حتی توانستند با فعال ساختن لابی‌های خود در اروپا و آمریکا آنها را علیه مصر فعال کرده و اجازه ندهند حتی مصری‌ها به فکر استفاده از تکنولوژی روز هسته‌ای از غرب بیفتند. اما به نظر می‌آید این‌بار وضعیت فرق کرده است. کاهش جایگاه مصر در تحولات منطقه‌ای و کم‌رنگ شدن قدرت بین‌المللی آن از یک‌‌سو و نیاز مبرم به‌ویژه از لحاظ دیپلماتیک به انرژی هسته‌ای از سوی دیگر سبب شده تا دوباره به فکر دستیابی به انرژی هسته‌ای بیفتند. این‌بار به سوی ایران متمایل شده‌اند زیرا این‌بار فشار غربی‌ها و اسرائیلی‌ها بر ایران وجود ندارد و از سوی دیگر استفاده از تکنولوژی هسته‌ای ایران هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ سیاسی هزینه‌های کمتری دربردارد. عاملی که باعث شده تا فشارهای اسرائیل به مصر آن هم از زاویه آمریکا که یکی از مهم‌ترین متحدان بلامنازع آن در منطقه محسوب می‌شود، افزایش یابد. اما برخی از کارشناسان مسائل خاورمیانه از زاویه دیگری نیز به این مسئله می‌نگرند. به اعتقاد آنها کمک آمریکا به مصر به معنای اعطای اعانه به قاهره برای رسیدن به خواسته‌های دیگر است و بنابراین قاهره نباید تسلیم چنین فشارهایی شود.

"وحید عبدالمجید" کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک الاهرام در این‌باره می‌گوید: "لایحه تازه ایالات متحده علیه مصر به وضوح وجود فشارهای داخلی در آمریکا علیه مصر را نشان می‌دهد. آنها بدین‌ترتیب تلاش می‌کنند تا با افزایش فشارها آمریکا و مصر را رو در روی هم قرار دهند."

وی همچنین با حمایت از تقاضای برخی نمایندگان پارلمان مصر و کارشناسان برای رد کمک مالی آمریکا از سوی مصر گفت: "کمک 450 میلیون دلاری مصر هیچ فایده‌ای برای قاهره ندارد و تنها زمینه‌های فساد را در کشور ایجاد می‌کند. به‌ویژه این‌که با تناقض‌‌گویی‌های آمریکا ممکن است این کمک‌ها 6 سال تا 10 سال نیز به تعویق بیفتد و براساس نگاهی که اکنون در آمریکا حاکم شده به‌نفع مصالح مصر است که دریافت این کمک‌ها را به‌صورت یک‌جانبه متوقف کند." عبدالمجید اما حفظ کمک‌های 3/1 میلیارد دلاری نظامی آمریکا برای مصر را ضروری می‌داند و می‌گوید: "این کمک برعکس آن کمک مالی هیچ ضرر سیاسی و اقتصادی به کشور نمی‌زند و می‌تواند بر تقویت نظامی مصر تاثیر مستقیم بگذارد." سرهنگ "محمود خلف" کارشناس برجسته امور استراتژیک مصر نیز با موضع عبدالمجید موافق است و می‌گوید: "آمریکا به اعطای این کمک در حقیقت تلاش می‌کند میان قدرت اسرائیل و مصر در منطقه موازنه برقرار کند. از این‌رو ما باید به کمک‌های نظامی آمریکا به چشم اعانه نبینیم بلکه لحظه به لحظه به دید منافع ملی بنگریم." اما "مصطفی بکری" نماینده مستقر پارلمان مصر و سردبیر روزنامه "الاسبوع" با هر دو نوع کمک مالی آمریکا به مصر مخالف است و می‌گوید: "ما باید میان اعانه آمریکایی‌ها و حفاظت کرامت کشور یکی را انتخاب کنیم. استمرار در پذیرش اعانه‌های آمریکایی باعث دادن امتیازهای بیشتر به آمریکایی‌ها می‌شود و زمینه‌ای فراهم می‌کند تا آنها در امور داخلی و خارجی ما دخالت کنند."

وی در ادامه افزود: "من نمی‌دانم چرا باید از آمریکایی‌ها اسلحه بگیریم. آنچه ما می‌خواهیم را کشورهای دیگر نیز دارند. مثلا ایرانی‌ها نیز می‌توانند در این زمینه به ما کمک کنند. آنها پیشرفت‌های حیرت‌آوری در امکانات نظامی طی سالیان اخیر داشته‌اند که می‌تواند برای ما نیز بسیار مثمر ثمر باشد."