هیاتهای نظارت بر انتخابات از امروز کار بررسی صلاحیت نامزدهای هشتمین دورۀ انتخابات مجلس شورای اسلامی را در حالی آغاز میکنند که نگرانی و دغدغة اصلاحطلبان از نحوۀ بررسی صلاحیتها همچنان به قوت خود باقی است و اصولگرایان دو سوم فهرست انتخاباتی خود را تکمیل کردهاند.
زمانی که خاتمی زنگ خطر انتخابات مجلس هشتم را به صدا درآورد، مشخص شد که آن همه دغدغه و نگرانی اصلاحطلبان از نحوۀ بررسی صلاحیتها چندان بیجا نبوده است. ابراز نگرانی خاتمی به عنوان فردی که هشت سال کلید قوۀ مجریۀ کشور را در دست داشته و به همین علت هم بیشتر به زوایای آشکار و نهان فعالیتهای سیاسی در درون این قوه به ویژه در آستانة انتخابات آگاه است، قابل تامل است، به ویژه آن که، این اطلاعات به گفتۀ صفدر حسینی از درون هیاتهای اجرایی و نظارت به بیرون راه پیدا کرده و به ایشان رسیده است. با این همه اگر تا پیش از این اردوگاه رقیب اعم از فعالان حزبی و مجریان و ناظران انتخاباتی همسو با این فعالان، سخن گفتن از دغدغه و نگرانی در مورد سلامت انتخابات را کمال بیانصافی میدانستند، اما با گذشت تنها یک روز از اظهارات و ابراز نگرانی خاتمی و هشدار وی به مسئولان انتخابات کشور، موج واکنشها از سوی مسئولان برگزاری انتخابات و ارگان رسانهای رقیب علیه اظهارات خاتمی هر چند به تلویح و در پرده، آغاز شد. به بیان دیگر جناح رقیب در صدد است تا جریان اصلاحطلب را به تخریب فضای انتخاباتی متهم کند. در این میان هم علاوه بر فعالان سیاسی، مسئولان انتخاباتی و ارگان رسانهای جناح محافظهکار سابق و اصولگرای فعلی همه با هم در اقدامی هماهنگ میکوشند تا نشان دهند که اصلاحطلبان نگرانیشان بیدلیل است و اینها بیشتر فضاسازی برای پیروزی و مظلومنمایی و البته سرپوش گذاشتن بر اختلافات درونی و نیامدن برخی از منتسبین به جریان اصلاحات برای ثبتنام در انتخابات مجلس است و آغاز رایزنیها با بزرگان نظام و طرح دغدغه نحوه بررسی صلاحیتها با این چهرهها، هم تنها به همین دلیل صورت گرفته است. طیفی از اصولگرایان با واکنش به اظهارات خاتمی بر آن شدند با متهم کردن اصلاحطلبان به هیاهو، سلامت انتخابات را غیر قابل تردید، ارزیابی کنند.
علیرضا افشار، رییس ستاد انتخابات کشور در این باره گفت: «فریاد زدنها، تیتر کردن اظهارنظرها و زیر سوال بردن ردصلاحیتها بر اساس قانون سوابق تخلفاتی افراد را برطرف نمیکند.» وی در ادامه تاکید کرد: «تنها نتیجۀ اظهار نگرانیها از انجام وظایف قانونی هیاتهای اجرایی و نظارت، بر هم زدن فضای سالم انتخابات و مأیوس کردن مردم است.»
این در حالی است که صفدر حسینی هم با تاکید بر این که امیدواریم شاهد به تحقق پیوستن دغدغههایمان نباشیم» از همسویی هیاتهای اجرایی و نظارت در این انتخابات ابراز نگرانی کرده و افزود: «تا امروز خبرهای رسمی از سوی هیاتهای اجرایی به نامزدهای ائتلاف اصلاحطلبان در سراسر کشور ارایه نشده، اما در استانها جسته و گریخته اخبار و مذاکراتی صورت گرفته که چنین نگرانیهایی را ایجاد کرده که برخی به دنبال حرکت فراقانونی هستند. قانون مشخص است البته میتوان آن را به اشکال مختلفی ارایه کرد یعنی تحلیلی ارایه داد که این باشد و آن نباشد. در واقع پرونده پنجمی شکل گرفته تحت عنوان دفاتر نظارتی یا همان تحقیقات میدانی که همه چیز را میتوان به این پرونده پنجم ارجاع داد و این ایجاد دغدغه و نگرانی میکند؛ آقای خاتمی هم از این جهت ابراز نگرانی کردند؛ گر چه ایشان تاکید دارند که ستادهای ائتلاف در سراسر کشور با جدیت کار خود را پیگیری کنند و منتظر آینده باشند تا ببینند در روزهای آینده نتایج بر اساس قانون خواهد بود یا نه؟ به بیان دیگر برداشتهای مختلف از قانون به ویژه در خصوص احراز شدن صلاحیت همان دغدغۀ اصلی اصلاحطلبان است. هر چند مجریان انتخاباتی چون رییس ستاد مرکزی بازرسی انتخابات، قانون را ملاک تعیین صلاحیتها دانست اما در عین حال بدون اشاره مستقیم به ابراز نگرانی اصلاحطلبان تاکید کرد: «فضاسازیهای بیمبنا و شایعات بیاساس نباید سبب نگرانی داوطلبان شود.»
اما در کنار واکنشهای مسئولان حاضر در ستاد انتخابات کشور مبنی بر مسموم کردن فضای انتخاباتی توسط جناح اصلاحطلب، فعالان حزبی اصولگرا هم از کنار این سخنان به راحتی نگذشتند. دبیر کل موتلفه در سخنانی به سیدمحمد خاتمی توصیه کرد: «خاتمی به جای آن که ذهن خود را مشغول شایعات کند، باید در جهت معرفی افراد واجد شرایط کوشش کند.» محمدنبی حبیبی در گفتوگو با فارس، افزود: «آقای خاتمی با این موضوع به عنوان یک خبر موثق به قضاوت نپرداختهاند و فقط شایعاتی را شنیده و اظهار امیدواری کردهاند حذف نیروهای مفید انقلاب صحت نداشته باشد.»
برخی صاحبنظران معتقدند تنها در انتخابات مجلس ششم و به دلیل فضای ناشی از دوم خرداد 76 بود که نظارت استصوابی هم نتوانست کارگر بیفتد و منجر به پیروزی اصلاحطلبان و به دست گرفتن اکثریت در آن مجلس شد. در حقیقت جو عمومی ایجاد شده و تمایل افکار عمومی به اصلاحطلبان در آن مقطع زمانی سبب شد تا مجلس ششم با آن شرایط شکل بگیرد. اکنون و با نزدیک شدن به انتخابات مجلس هشتم نیز اصلاحطلبان به دلیل محقق نشدن وعدههای دولت و مجلس اصولگرا، از گرایش و اقبال مردمی به فعالان منتسب به خود خبر میدهند. به باور فعالان سیاسی در چنین شرایطی و برای جلوگیری از شکلگیری مجلسی نه در حد و اندازۀ ششم بلکه در قد و قوارۀ کوچکتر از آن است که اصلاحطلبان را نگران کرده و اصولگرایان را بر آن داشته تا به اقدامات جدیدی چون تحقیقات میدانی روی بیاورند که به گفتة صفدر حسینی به نظر میرسد خط و نشان اصلی برای ردصلاحیتها متوجه اصلاحطلبان باشد. در این میان اما ارگان رسانهای جریان تندروی اصولگرا، تنها یک روز پس از ابراز نگرانی خاتمی مبنی بر وجود عزمی برای محروم کردن نیروهای اصلاحطلبان، در گزارشی این ابراز نگرانی را به «القای» نگرانی تعبیر کرده و انگیزه چنین سخنانی را سرپوش گذاشتن بر اختلافات جبهۀ اصلاحات دانست. نویسندۀ این گزارش حمایت بوش از اصلاحطلبان، نظارت خارجی بر انتخابات ایران، شکاف تندرو و معتدل و مسایل مربوط به سرفهرستها را از جمله مسایلی برشمرد که اصلاحطلبان در درون خود با آن مواجهند و برای مسکوت گذاشتن چنین مواردی به حربۀ نگرانی از سلامت انتخابات روی آوردهاند. این درحالی است که اصولگرایان با طیب خاطر در حال تکمیل فهرستهای انتخاباتی خود هستند به طوری که پرویز سروری از تکمیل و نهایی شدن 20 نفر از فهرست 30 نفره جبهۀ متحد خبر داده بود. هر چند اصولگرایان اگر دغدغه صلاحیت نداشته باشند، دغدغه تعدد فهرست و عدم انسجام و یکدستی بزرگترین مشکل آنها در آستانۀ انتخابات است. به عبارت دیگر چند دسته شدن اصولگرایان که از انتخابات دوم شوراها به وقوع پیوست و با حذف راست سنتی در انتخابات مجلس هفتم به عینیت رسید؛ میرود که در جریان انتخابات مجلس هشتم هم نمود دیگری یابد به طوری که این بار شاهد گروههایی از دل جریان اصولگرایی هستیم که هیچ یک، دیگری را نمیپذیرد و رایزنیها هم راه به جایی نمیبرد.
به هر روی امروز، روز آغاز به کار هیاتهای نظارت است و باید دید در پایان کار نگرانی اصلاحطلبان رنگ حقیقت دارد یا خیر؟