آمریکا بگو مگو با احمدی‌نژاد را پایان دهد

زبیگنیو برژینسکی / مشاور امنیت ملی اسبق آمریکا

تلاش‌ها برای حل مساله عدم پیروی کره‌شمالی از رژیم جهانی منع اشاعه از طریق مذاکرات می‌تواند موفقیت‌آمیز باشد. اگر چنین شود آیا تجربه می‌تواند راهنمایی برای برخورد با چالشی که برنامه هسته‌ای در حال گسترش ایران به همراه دارد باشد؟ آیا یک گفت‌وگوی جامع درباره این مساله بین آمریکا و چین مفید خواهد بود؟ اگر مذاکرات با کره‌شمالی منجر به راه‌حلی سازنده برای رفع خطراتی که تلاش‌های پیونگ‌پانگ جهت دستیابی به تسلیحات هسته‌ای به همراه دارد، شود این امر تا میزان بالایی مدیون تغییرات قاطعانه‌ای خواهد بود که در مواضع علنی دو کشور چین و آمریکا به وجود آمد. آمریکا اگرچه دیر، ولی خود را متعهد به مذاکرات چندجانبه طولانی و جدی در بین 5 کشور مذکور و مقامات کره‌شمالی کرد. اخیرا به چین سفر کردم و فرصتی یافتم تا با مقامات ارشد چینی گفت‌وگوهای گسترده خصوصی صورت دهم. هنگامی که از این سفر بازگشتم به دو برداشت درباره رویکرد چین در قبال مساله هسته‌ای ایران دست یافتم؛ اولین برداشتم این است که گستردگی تغییرات داخلی چین، این کشور را نسبت به بی‌ثباتی‌های اقتصادی و سیاسی جهانی آسیب‌پذیر می‌کند. چین به خصوص نگران عواقب بروز خشونت در منطقه خلیج‌فارس است.

اگر تاثیرات احتمالی سیاسی و مالی درگیری گسترده ایران و آمریکا را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که این نگرانی ملموس و توجیه‌پذیر است. دومین برداشتم این بود که چین خواستار این است که آمریکا در برخورد با ایران صبری استراتژیک را در پیش بگیرد. به گفته مقامات چینی ایران برخلاف کره‌شمالی هرگونه قصد دستیابی به تسلیحات هسته‌ای را رد می‌کند. به همین دلیل به عقیده این مقامات این امر زمینه‌های لازم جهت ایجاد یک برنامه هسته‌ای که به طور بین‌المللی تحریم شده و تهدیدی به دنبال ندارد را فراهم می‌کند. به عقیده چین، آمریکا باید از تبادلات لفظی انتقام‌جویانه با ایران و بگومگو با محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهوری ایران و همچنین از پافشاری بر پیش‌شرط برای مذاکرات خودداری کند. آمریکا به جای به چالش کشیدن صداقت ایران باید بر مذاکرات درباره فرمولی که مانع گزینه ناخواسته تسلیحات هسته‌ای گردد، متمرکز شود. چین هنگامی که در روند مذاکرات با ایران نقش فعال‌تری را بر عهده گرفت می‌تواند بن‌بست ایجاد شده را از بین ببرد. این کشور رابطه نسبتا دوستانه‌ای با تهران دارد. برای اینکه چین تمایلی به ایفای نقشی سازنده داشته باشد آمریکا باید صبری استراتژیک اتخاذ کند. چین از این می‌ترسد که بی‌صبری آمریکا در تشدید تحریم‌ها نتیجه این باور باشد که به زودی بی‌تاثیر بودن تحریم‌ها آشکار شده و سایر گزینه‌های روی میز مورد استفاده قرار بگیرد.