تحدید اطلاع‌رسانی

علی صالح‌آبادی

مطلب را با تذکر نمایندگان به رییس‌جمهور درباره عدم دخالت و پرهیز دولت از ورود به مناقشات جناحی آغاز می‌کنم. 33 نماینده مجلس در تذکر کتبی به محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهوری، درباره تغییر مدیرعامل خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) تذکر دادند. این نمایندگان، در تذکر خود بر ضرورت رعایت بی‌طرفی دولت و پرهیز از ورود به مناقشات جناحی، تأکید کردند. نمایندگان همچنین در تذکر خود خواستار جلوگیری از دخالت در جریان آزاد اطلاع‌رسانی در پی تغییرات مکرر در خبرگزاری دانشجویان ایران شدند. این تذکر در جلسه روز چهارشنبه 7 آذر 86 در مجلس قرائت شد. این تذکر نشان از عمق نگرانی نمایندگان از دخالت دولت در جریان تولید و گردش اطلاعات آزاد است. هرچند نمایندگان چنین تذکراتی را در مجلس می‌دهند، اما مجلس در عمل نشان داده است که قادر نیست با استفاده از ابزار نظارتی، سوال، استیضاح و عدم کفایت که در قانون اساسی و آیین‌نامه مجلس به آن اشاره شده است، بهره‌گیری لازم را برای اصلاح رفتارهای دولت به عمل آورد. به نظر می‌رسد دولت با شناختی که از مجلس هفتم دارد، به راه خودش ادامه می‌دهد و حتی مصوبه مجلس درباره فروش بنزین آزاد که صریح و روشن است را نیز عمل نمی‌کند.

نمایندگان هم با بی‌تفاوتی در عمل از عدم اجرای قانون، استقبال می‌کنند. در سالی که در آن به سر می‌بریم، روزنامه‌های شرق و هم‌میهن تعطیل شدند و روزنامه‌های آینده نو و کارگزاران به علت ناتوانی مالی، از فعالیت بازایستادند. تعطیلی هر نشریه به هر دلیل که باشد در چرخه اطلاع‌رسانی اختلال ایجاد می‌کند. علاوه بر تعطیلی چند روزنامه، خبرگزاری ایران (ایلنا) که از خبرگزاری‌های منتقد اصولگرایان به شمار می‌رفت نیز توقیف شد. در شرایطی که این روزها شاهدیم که کشور به واسطه پرونده هسته‌ای و تضادهایی که غرب به ویژه ایالات متحده آمریکا به صورت بنیادین با جمهوری اسلامی دارد، در معرض بحران قرار گرفته‌ایم، کارنامه اصولگرایان سبب شده تا قطعنامه‌های 1669، 1737 و 1747 شورای امنیت علیه ایران صادر شود و شرایط به سمتی پیش می‌رود که احتمال صدور قطعنامه‌ای دیگر علیه ایران دور از انتظار نیست. غربی‌ها در تلاش هستند تا دیپلماسی رسانه‌ای را جایگزین دیپلماسی رایج و سنتی نمایند. غرب برخورد با کشورهایی که از دید خود مزاحم و یا ناسازگار با منافع عمومی آن‌ها محسوب می‌شوند، نخست فضاسازی و بمب‌باران تبلیغاتی را با بهره‌گیری از دیپلماسی رسانه‌ای انجام می‌دهد، آنگاه از شیوه تحریم و در نهایت حمله نظامی به عنوان آخرین راه‌حل بهره می‌گیرد. راه مقابله دیپلماسی رسانه‌ای و یا به تعبیر دیگر جنگ رسانه‌ای باید از جنس رسانه باشد، نه روش‌های دیگر.

بنابراین در شرایطی که ایران در محاصره دیپلماسی رسانه‌ای قرار دارد، باید مدیران و نویسندگان درد آشنا که به صورت تخصصی، رسانه و مسایل مرتبط با آن را درک می‌کنند و از آن مهم‌تر راه‌های مقابله با جنگ رسانه‌ای را بلد هستند، باید تقویت شوند و نه به دلایل سیاسی و جناحی از کار بر کنار و یا دایره فعالیت آن‌ها محدود شود. اگر در هر کاری تغییر زودهنگام خوب باشد، بی‌تردید در رسانه‌ها چنین تغییراتی در چرخه تولید اطلاعات و گردش آزاد آن اختلال به وجود می‌آورد. سال گذشته احمد خادم‌المله که یکی از استراتژیست‌های رسانه‌ای کشور است از مدیر عاملی قدیمی‌ترین خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) از کار برکنار شد. خادم‌المله سال‌ها در دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی در نیویورک کار می‌کرد. وی رسانه‌های غربی به ویژه رسانه‌های آمریکایی را به خوبی می‌شناخت و به زبان انگلیسی تسلط داشت و از طرفداران پروپاقرص مقابله رسانه‌ای با رسانه‌هایی که علیه جمهوری اسلامی فعالیت دارند، بود. پرسش آن است، فردی که جایگزین وی در خبرگزاری ایرنا شده است از چنین ویژگی برخوردار است یا آن‌که دولت تلاش می‌کند افراد مطیع و همسو با خود را ولو با تجربه کم و... را به جای افراد با تجربه برگزیند؟ در ماه‌های اخیر خبرگزاری کار ایران (ایلنا) نیز که منتقد جدی اصولگرایان بود، تعطیل شد. در آخرین اقدام خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) از زمان روی کار آمدن دولت نهم، سه بار دچار تغییر مدیریت شده است!

نخست کناره‌گیری ابوالفضل فاتح بنیانگذار خبرگزاری ایسنا و سپس نادعلیان از این خبرگزاری رفتند و روز گذشته شاهد سومین تغییر بودیم. حسن‌زاده که از نیروهای تربیت شده این خبرگزاری جوان بود، جای خود را به رحیمیان که به تازگی به این خبرگزاری قدم گذاشته است، داد. در ماه‌های گذشته، اعتراضات زیادی از سوی صاحب‌نظران به ویژه نمایندگان مجلس به توقیف ایلنا و دخالت دولت در امور خبرگزاری‌ها صورت گرفت. به‌رغم این اعتراضات، روز گذشته مدیرعامل خبرگزاری ایسنا تغییر کرد. به نظر می‌رسد تلاش اصولگرایان برای کنترل بر اطلاعات و نگرانی آن‌ها از انتخابات مجلس هشتم و ریاست‌ جمهوری دهم است، نه مقابله با دیپلماسی رسانه‌ای و جنگ رسانه‌ای.

آیا با این تغییرات و آوردن کم‌تجربه‌ها به جای با تجربه‌ها به راستی می‌توان با جنگ همه‌جانبه رسانه‌ای غرب علیه ایران مقابله کرد؟ اصولگرایان با این کارها دچار خطای محاسباتی گردیده‌اند. شاید فکر می‌کنند با این تغییرات و گماردن افراد کم‌تجربه و همسو با خود، می‌توانند آب رفته از جوی را که ناشی از بد عمل کردن این گروه در مجلس و دولت است را بار دیگر به جوی بازگردانده و کرسی‌های مجلس هشتم را از آن خود کنند، غافل از آن‌که مردم این محدودیت‌ها را نمی‌پذیرند و در انتخابات آزاد و رقابتی، مردم با نگاه به کارنامه اصولگرایان تصمیم می‌گیرند که به چه گروه و افرادی رأی دهند. ایجاد محدودیت در چرخه تولید اخبار و گزارش در خبرگزاری‌ها و نشریات نه تنها منافع ملی را تأمین نمی‌کند، بلکه در جهت تضعیف آن است. در مقابل فراهم کردن و به رسمیت شناختن فضایی که در آن گردش آزاد اطلاعات، ارایه نقدهای منصفانه و به دور از تخریب همراه با ارایه نظرات کارشناسان، صاحب‌نظران و انعکاس نقطه نظرات کسانی که حرفی برای گفتن و طرحی برای آبادانی و عمران این سرزمین دارند، در راستای خدمت به مردم و تقویت وحدت، منافع ملی و به قدرت رسیدن بهترین‌ها می‌باشد.