خاورمیانه، اهمیت استراتژیکی و سیاسی آن

نجف محمودی

منطقه خاورمیانه از دیرباز به عنوان یک قطب مهم اقتصادی و استراتژیکی از زوایا و محورهای قابل تامل و تفکر در دنیای بین‌المللی و منطقه‌ای، دارای جایگاه اساسی و مامن حضور بسیاری از بیگانگان به بهانه‌های مختلف بوده و همواره نگاه اروپا و غرب را با توجه به اهمیت اقتصادی آن به خود معطوف داشته است. کشورهای حاشیه منطقه استراتژیکی خاورمیانه با ائتلاف و همبستگی، یکدلی و با تشکیل کمیته منطقه‌ای با الهام از سیاست‌های سازمان‌های بین‌المللی در راستای حفظ منافع و حقوق حقه و قانونی خود، می‌توانند با دیدگاه‌های مشترک و نقطه‌نظرات مثبت و سازنده در بین جوامع بین‌المللی، منطقه خاورمیانه را به یک منطقه امن و محل اجماع نظر در راستای اهداف آینده‌نگرانه و بلندمدت، یک دورنمای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ترسیم سازند. حمله ناجوانمردانه و غیر بشری به کشورهای همسایه از جمله افغانستان و عراق توسط نیروهای نظامی بیگانگان به بهانه‌های مختلف در راستای دستیابی به منطقه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه و تلاش‌های مستمر و متوالی در پی ایجاد انواع اغتشاش در بین کشورهای منطقه، از نشانه‌های بارز و صریح تفکر نسنجیده و غیر منطقی استکبار جهانی است که با ادله‌های یکطرفه و غیر قانونی در منطقه خودنمایی می‌کنند.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قطب مهم اقتصادی و سیاسی طی سال‌های اخیر توانسته است خود را در منطقه خاورمیانه تحت عنوان یک کشور تاثیرگذار و جریان‌ساز در معادلات داخلی و بین‌المللی معرفی و در صورت نیاز در تمام مقاطع اقتصادی و سیاسی اتخاذ تصمیم نماید. اگر این اصل را بپذیریم که کشورهای همسایه حوزه خلیج فارس به عنوان بانیان و صاحبان اصلی این منطقه مهم و استراتژیکی، نتوانند یک منطقه امن سیاسی و اقتصادی را تامین نمایند و گاه و بی‌گاه در ایجاد تنش‌ها و اغتشاشات گام بردارند، شاهد خواهیم بود که روزی این منطقه مهم اقتصادی که از جمیع جهات برای بیگانگان دارای اهمیت جهانی است، از دست همسایگان خارج و در یک برهه زمانی مشخص در اختیار بیگانگان قرار خواهد گرفت.

هر چند از سوی ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در اجلاس اخیر دوحه با حضور سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، 12 پیشنهاد مهم و سازنده برای تحکیم همکاری‌های کشورهای حوزه خلیج فارس مطرح شد که نیاز است برای توسعه و تعمیق روابط کشورهای منطقه و ایجاد صلح و ثبات و امنیت همه‌جانبه که رکن اصلی حفظ این منطقه موثر اقتصادی است قدم‌های اساسی برداشته شود که از مهم‌ترین 12 پیشنهاد ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران، همانا «تاسیس سازمان همکاری‌های اقتصادی و امنیتی در منطقه» است. ایران اسلامی، مهمترین کشوری است که بیشترین مرز آبی را با خلیج همیشه فارس و دریای عمان دارد. از این رو حضور کشور ما در تمام مناسبات منطقه‌ای در خاورمیانه به عنوان یک کشور قدرتمند سیاسی و اقتصادی با توجه به مشروعیت سیاسی و جغرافیایی آن و یک دولت دیپلماتیک در تغییر انواع معادلات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوضوح احساس می‌شود.

اگر عقلانیت سیاسی و تاریخی از تعادلات جغرافیایی کشورهای حوزه خلیج فارس و خاورمیانه به عنوان نقش‌آفرینان و تصمیم‌گیرندگان چشم‌انداز آینده آن، بدون توجه به سرمایه‌های نهفته در دامن اقتصادی آن حذف شود، دیگر مجالی برای مانور حداقلی و حضور کمرنگ کشورهای منطقه‌ای باقی نمی‌گذارد. در نهایت پای کشورهای فرصت‌طلب از جمله آمریکا، انگلیس و رژیم صهیونیستی تحت عنوان واگرایی کشورهای منطقه‌ای و سوء‌استفاده از این فرصت‌های پیش آمده، به منطقه باز می‌شود و از عدم همگرایی و همبستگی کشورهای همسایه در ایجاد هرگونه تفرقه و جدایی کشورهای عربی، در مناسبات سیاسی و اقتصادی به تلاش‌های همیشگی ادامه می‌دهند و راه حضورشان را به منطقه تثبیت می‌کنند و این آرزوهای دیرینه کشورهای استکباری و صهیونیستی است.

آنچه گویای بسیاری از واقعیت‌هاست، این است که سامانه تفکرات سیاسی، اقتصادی و سیاست راهبردی کشورهای اروپایی، صهیونیستی و در راس آن آمریکای آشوب‌طلب برای دستیابی به منطقه خاورمیانه به عنوان یک قطب مهم استراتژیکی (که در هر برهه‌ای از زمان با فرستادن دست‌اندرکاران ویژه سیاسی برای تحلیل معادلات منطقه و به قول رایس خاورمیانه بزرگ) مورد توجه و انتقال قدرت صهیونیستی به این منطقه زرخیز اقتصادی است.

ایران اسلامی با حضور همه‌جانبه خود در منطقه، می‌تواند با تکیه بر آرمان‌های تاریخی و انقلابی کشورهای همسایه و اعراب و نقطه مشترک در عقلانیت سیاسی به عنوان مبنای رفتار استراتژیک خود با یک رویکرد قوی و آینده‌نگرانه نسبت به وتوی حقانیت ایران اسلامی و کشورهای همسایه در قالب یک سازمان بزرگ اقتصادی و امنیتی در حوزه خلیج‌ همیشه فارس اقدام کرده و پیشاهنگ حلقه اتصال‌دهنده کشورهای خاورمیانه به یکدیگر یعنی «اسلام» و اشتراکات مذهبی آنها جهت رویارویی با هرگونه تعرض به منطقه از سوی استکبار جهانی باشد. پس به تقدیر ضرورت دارد کشورهای همسایه منطقه خاورمیانه با الهام از اجلاس اخیر دوحه در راستای تعاملات سیاسی و اقتصادی به عنوان حافظان امنیتی خاورمیانه در تعمیق روابط دوستانه به دور از هرگونه گرایش‌های سیاسی و منطقه‌ای در جهت خنثی کردن هرگونه توطئه‌های فعلی غرب و آمریکا علیه ایران اسلامی و منطقه و فضاسازی‌های غیر منطقی که بارها از سوی استکبار جهانی مطرح می‌شود، اقدام کند و از ایجاد هرگونه رویکرد پراگماتیستی از سوی اعراب که بارها رنگ ناکامی به خود گرفته، خودداری کند و در حل مناقشات منطقه‌ای به عنوان یک حلقه مهم سیاسی بر تفکرات و عقلانیت استوار خود پایبند باشد و با نقش‌آفرینی حساس خود با «محوریت اسلام» به رفع هرگونه تعرضات از سوی بیگانگان در سایه اتحاد و انسجام اسلامی در حال و آینده تلاش نمایند.