احسان ابطحی
ژنرال پرویز مشرف، رئیسجمهوری پاکستان با انتقاد شدید از بینظیر بوتو رهبر بزرگترین حزب مخالف دولت گفت که او نمیتواند در انتخابات سراسری آینده پیروز باشد و به قدرت دست یابد. رئیسجمهوری پاکستان همچنین در برابر فشارهای فزاینده برای عدم تعویق زمان انتخابات هشدار داد: برگزاری انتخابات در وضعیت «هرجومرج» ممکن است به شرایطی منجر شود که تسلیحات هستهای در اختیار افراطیون بیفتد. ژنرال مشرف که با برنامه «امروز» کانال 4 رادیو بیبیسی گفتوگو میکرد، ادامه داد که بوتو از شرکت در انتخابات آینده، هراس دارد چرا که شرکت در انتخابات آینده هراس دارد چرا که میداند نه خودش و نه حزبش در میان مردم محبوبیت ندارند و شکست خواهند خورد.
انتقاد شدید ژنرال مشرف از بینظیر بوتو در شرایطی اتفاق میافتد که بوتو که رهبری حزب مردم ـ بزرگترین حزب مخالف ژنرال مشرف ـ را رهبری میکند در روزهای اخیر به شدت از اقدام ژنرال مشرف در اعلام وضعیت اضطراری در پاکستان انتقاد کردهاست.
ژنرال مشرف روز شنبه سوم نوامبر؛ دوازدهم آبان ماه؛ با ادعای به خطر افتادن امنیت ملی و تمامیت ارضی از سوی افراطگرایان مذهبی، قانون اساسی در پاکستان را به حال تعلیق درآورد و در این کشور وضعیت اضطراری اعلام کرد. مشرف اما در این گفتوگو ضمن دفاع از اعلام وضع اضطراری گفت که این تصمیم را به این دلیل اتخاذ کرده که مانع خارج شدن پاکستان از مسیر سیاسی و دموکراسی شود.
رئیسجمهوری پاکستان همچنین از نحوه پوشش خبری و انعکاس چهرهای تاریک از او در رسانههای غربی انتقاد کرد و گفت: «آیا من دیوانه شدهام؟ یا ناگهان شخصیتم تغییر کردهاست؟»
ژنرال پرویز مشرف، پس از حوادث یازدهم سپتامبر سال 2001میلادی به یکی از مهمترین متحدان ایالات متحده در آنچه کاخسفید از آن به عنوان جنگ علیه تروریسم نام میبرد تبدیل شد و از آن زمان تاکنون حدود 10میلیارد دلار کمکهای مالی و نظامی از آمریکا دریافت کرده است. پاکستان به همراه امارات عربی متحده و عربستان سعودی تنها کشورهایی بودند که رژیم طالبان در افغانستان را به رسمیت میشناختند. پاکستان اما پس از حوادث یازدهم سپتامبر در یکی از مهمترین و استراتژیکترین تصمیمهای سیاسی به آمریکا پیوست و پایگاههای خود را برای حمله نیروهای ارتش آمریکا به افغانستان در اختیار این کشور قرار داد و از آن زمان تاکنون در خط مقدم مبارزه با گروه طالبان و شبکه القاعده قرار دارد. ژنرال مشرف در سالهای گذشته همواره مورد حمایت غرب بوده است اما در ماههای اخیر و با نزدیک شدن به زمان انتخابات سراسری پارلمانی به دلیل بیاعتنایی به دموکراسی مورد انتقاد شدید مقامات و رسانهای غربی قرار گرفته است. مشرف که در سال 1999 میلادی با کودتایی بدن خونریزی، دولت نخستوزیر وقت، محمد نوازشریف را ساقط کرد و به قدرت رسید در پاسخ به انتقادات اخیر رسانههای غربی به بیبیسی گفت: «آیا من تاکنون اقدامی برخلاف قانون اساسی انجام دادهام؟ بله، سوم نوامبر (دوازدهم آبان ماه) اما آیا من این کار را قبلا هم انجام دادهبودم؟ خیر، حتی یک بار. ژنرال مشرف در ادامه گفت: «چه کسانی تلاش میکنند تا پاکستان را از مسیر سیاسی و دموکراتیک خارج کنند؟ من یا برخی از عناصر در دادگاه عالی؟ رئیس این دادگاه و دارودستهاش؟ یا کسانی که اکنون در زمینه سیاسی فعالند؟
اظهارات مشرف در مورد دادگاه عالی پاکستان در شرایطی مطرح میشود که او پس از اعلام وضعیت اضطراری در پاکستان، افتخار محمد چودری، رئیس دادگاه عالی و دیگر قضات این دادگاه را از کار برکنار کرد. در بهار گذشته هم ژنرال مشرف تلاش کرده بود چودری را از ریاست دادگاه عالی برکنار کند اما با فشار افکار عمومی که به شدت از چودری حمایت میکنند در این راه ناکام ماند.
چودری در شرایطی از کار بر کنار شد که زمزمههایی از احتمال ردصلاحیت ژنرال مشرف برای احراز پست ریاست جمهوری شنیده میشد.
مشرف اما با این استدلال که دادگاه عالی پاکستان 61نفر را که به اتهام اقدامات تروریستی تحت بازجویی بودند آزاد کرده و به امنیت ملی ضربه زده است، رئیس این دادگاه را از کار برکنار کرد.
انتقاد از بوتو
ژنرال مشرف در بخش دیگری از این گفتوگو ضمن انتقاد شدید از بینظیر بوتو، رهبر حزب مردم و نخستوزیر پیشین پاکستان از او به عنوان «معشوقه غرب» یاد کرد و گفت که بوتو علاقهای به شرکت در انتخابات سراسری آینده ندارد، چرا که به خوبی میداند. که حزبش به هیچوجه در وضعیتی قرار ندارد که بتواند پیروز انتخابات پیش خواهد رفت. ژنرال مشرف پیشتر اعلام کرده بود که تا پیش از نهم ژانویه؛ بیستم دی ماه؛ انتخابات سراسری پارلمانی را برگزار خواهد کرد.
بینظیر بوتو روز بیستوششم مهرماه، پس از هشت سال تبعید خودخواسته به کشورش بازگشت. او از ماهها پیش مذاکراتی را با ژنرال مشرف آغاز کرده بود که هدف از آن تقسیم قدرت با رئیسجمهوری پاکستان بود. بوتو اما پس از اعلام وضعیت اضطراری از سوی مشرف به شدت از این اقدام انتقاد کرد و خواستار بازگشت هر چه سریعتر به مسیر دموکراسی و قانون اساسی شد.
بوتو همچنین در 10 روز گذشته دوبار به دلیل تلاش برای سازماندهی تظاهراتی اعتراضآمیز علیه اعلام وضعیت اضطراری از سوی مشرف تحت حبس خانگی قرار گرفت. حبس خانگی بوتو روز جمعه لغور شد. بوتو روز سهشنبه گذشته در حالی که در محل اقامتش در شهر لاهور در حصرخانگی به سرمیبرد در گفتوگویی تلفنی با شبکهخبری سیانان برای اولین بار از ژنرال مشرف خواست تا از سمت ریاستجمهوری استعفا دهد.
بوتو پیشتر خواستار استعفای مشرف از سمت ریاست ارتش شده بود. رهبر حزب مردم پاکستان روز پنجشنبه و پس از انحلال پارلمان و تشکیل دولت انتقالی توسط ژنرال مشرف که طبق برنامه از پیش تعیینشده و یا هدف برگزاری انتخابات آینده انجام میشد، این دولت را غیرقانونی توصیف کرد. مشرف محمدمیان سومرو، رئیسمجلس سنای پاکستان را به سمت ریاست دولت انتقالی معرفی کرد. سومرو مورد حمایت حزب مسلم لیگ، شاخه قائد اعظم است. این حزب پس از کودتای ژنرال مشرف برای حمایت از او تاسیس شد.
اختلافات بوتو و مشرف درحالی اوج گرفتهاست که دو طرف پیشتر تلاش میکردند تا با ائتلافی که مورد حمایت ایالات متحده است قدرت را میان خود تقسیم کنند اما این اختلافات تا آنجا پیش رفت که روز چهارشنبه، بوتو و نوازشریف رهبر در تبعید حزب مسلملیگ شاخه نواز که هر دو پیشتر دوبار نخستوزیر پاکستان بودهاند و رقبای دیرینه یکدیگر به شمار میروند طی تماسی تلفنی راههای کنار گذاشتن اختلافات و ائتلاف با یکدیگر علیه ژنرال مشرف را مورد بررسی قراردادند. نوازشریف نوزدهم شهریور ماه گذشته با حکم دادگاه عالی پاکستان به کشورش بازگشت اما نیروهای نظامی او را چندساعتی در فرودگاه بازداشت کردند و سپس به عربستان فرستادند.
مذاکرات دیپلماتیک بلندپایه آمریکایی در پاکستان
با اوج گرفتن بحران سیاسی در پاکستان، جان نگروپونته؛ معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده؛ روز جمعه وارد پاکستان شد و در گفتوگویی تلفنی با بینظیر بوتو تاکید کرد که «نیروهای میانهرو» در پاکستان باید با یکدیگر متحد شوند تا این کشور به مسیر دموکراسی بازگردد. واشنگتن امیدوار است بینظیر بوتو که مواضعی لیبرال دارد و مورد حمایت غرب است با ژنرال مشرف که متحد استراتژیک کاخ سفید به شمار میرود ائتلاف کنند تا دولت این تنها کشور مسلمان صاحب بمب اتم همچنان مورد حمایت آمریکا باقی بماند. اتمی بودن پاکستان موضوعی است که ژنرال مشرف از آن به عنوان اهرم فشار در برابر غرب استفاده و تاکید میکند تا زمانی که ارتش این کشور کنترل اوضاع را در دست دارد سلاحهای اتمی نیز در شرایط امنی قرار دارند.
او در آخرین مصاحبه خود هشدار داد اگر انتخابات در «وضعیت هرجومرج» برگزار شود این خطر وجود دارد که سلاحهای اتمی پاکستان به دست گروههای افراطی بیفتد.
جان نگروپونته دیروز با ژنرالپرویز مشرف، مذاکره کرد. به گزارش سیانان نگروپونته در این دیدار از مشرف خواست تا وضعیت اضطراری در پاکستان را لغو کرده و انتخابات آزاد برگزار کند.