اختلاف آمریکا و ناتو در افغانستان

محمد ملازهی

رد و بدل‌ کردن نامه‌های تند بین وزرای دفاع آمریکا و آلمان در ارتباط با مأموریت نیروهای آلمانی در افغانستان، پرده از روی اختلاف نظرهایی برداشت که مدتها بود بین آمریکا و ناتو در افغانستان وجود داشت.

وزیر دفاع آمریکا از وزیر دفاع آلمان با لحن تحکم‌آمیزی خواسته است که 3200 نفر نیروی جدید به افغانستان اعزام کند و گذشته از این، نیروهای آلمانی از منطقه شمال امن‌تر به جنوب که تبدیل به قدرت‌طلبی طالبان شده، اعزام شوند. موضوعی که هم با مخالفت وزیر دفاع آلمان و هم خانم «مرکل» صدراعظم آلمان روبرو شده است.

درهمین حال آلمان تنها نیست که با آمریکا درباره ماهیت مأموریت نیروهایش دچار اختلاف نظر شده ‌است. نخست‌وزیر کانادا هم تهدید کرده ‌است اگر سایر کشورها نیروهای بیشتری به افغانستان اعزام نکنند کانادا نیروهایش را از افغانستان خارج خواهد‌کرد. ظاهراً تشدید اختلاف‌نظرها بین آمریکا و ناتو در ارتباط با ماهیت مأموریت آنها در افغانستان است. لااقل می‌توان گفت که آلمان مأموریت نیروهایش را در افغانستان مبارزه مستقیم  نظامی با طالبان تعریف نمی‌کند و بر این باور است که مبارزه با طالبان طبق تقسیم بین‌المللی وظایف مطابق ترتیبات «بن» بعد از سقوط طالبان در حوزه مسؤولیت آمریکا و انگلیس بوده و آلمان موظف به تسهیل شرایط برای بازسازی افغانستان است. بنابراین دلیلی وجود ندارد که آلمان خود را درگیر جنگ مستقیم با طالبان کند.

روشن است که این برداشت آلمان از طرف سایر کشورهای عضو ناتو و غیرناتو که در چارچوب نیروهای بین‌المللی تأمین صلح در افغانستان موسوم به ایساف نیرو به این کشور اعزام کرده‌اند مورد تأیید می‌باشد و به همین دلیل است که آنها مایل نیستند در جنگ افغانستان خود را درگیر سازند به ویژه آنکه تردیدهایی وجود دارد که آمریکا و انگلیس در پشت ‌پرده با طالبان وارد مذاکره شده‌اند و با اعمال فشار بر سایر کشورها، می‌خواهند نیروهای خود استفاده ابزاری نمایند.

با این حال رفتار نظامیان آمریکایی و انگلیسی در افغانستان باعث نارضایتی دولت و نهادهای اصلی قدرت به ویژه شخص حامد کرزای رئیس‌جمهور این کشور شده ‌است. بازسازی افغانستان آن طور که انتظار آن وجود داشت پیش نرفته‌است، کمکهای بین‌المللی در مسیر خرج ‌نشده و اصولاً در اختیار دولت افغانستان قرار نگرفته و در مسیرهایی هزینه شده‌اند که در سطح زندگی مردم افغانستان تأثیر چندانی نداشته است. گزارشهایی انتشار یافته که کمکهای بین‌المللی حیف و میل شده و تا 80 درصد آنها مجدداً به کشورهای‌غربی بازگشته و باعث افزایش نارضایتی عمومی افغانستان شده و اعتبار ملی دولت کابل را به شدت مخدوش کرده ‌است. از این رو می‌توان گفت که مأموریت بین‌المللی در افغانستان نتوانسته افغانستان را از بحران خارج سازد و به عکس بروز اختلاف نظر بین آمریکا و ناتو اصل مأموریت آنها را نیز با ابهام روبرو کرده ‌است.

در هر حال واقعیت آن است که طالبان نسبت به سالهای قبل، از قدرت عمل بیشتری در جنوب و شرق افغانستان برخوردار شده‌اند و گمان می‌رود که هر مقدار آنها قدرتمند شوند اختلافهای آمریکا و ناتو تشدید شود.