اوریبه، محبوب در داخل منفور از نگاه غرب
دولت کلمبیا بر سر دو راهی
رامین رهبر یعقوبی
روز 5 ژوئن سال جاری میلادی اتفاق عجیبی در کشور کلمبیا رخ داد، صدها هزار نفر از مردم این کشور به خیابانها ریختند و علیه اقدامهای تروریستی و آدمربایی در این کشور دست به راهپیمایی زدند. این تظاهرات عظیم پس از آن به نمایش گذاشته شد که چریکهای مسلح انقلابی کلمبیا FARC اعلام کردند11 گروگان ربوده شده توسط این سازمان به قتل رسیدهاند. از آنجا که دولت مرکزی کلمبیا سالها با این گروه از شبه نظامیان در جنگ است، آلوارو اوریبه رئیسجمهور کلمبیا بلافاصله جلوی دوربین رسانهها ظاهر شد و ادعا کرد که این تظاهرات عظیم در واقع برای حمایت از وی برپا شده است.
اوریبه خطاب به خبرنگاران گفت: «این تظاهرات به قدرتهای خارجی و بینالمللی نشان داد که در چنین لحظهای نمیتوان دست روی دست گذاشت و در برابر جنایتکاران زانو زد.» سخنان اوریبه اگرچه در میان مردم کلمبیا قابل درک است ولی سیاستمداران دولتهای خارجی نسبت به وقایع داخلی این کشور به شدت بدبین هستند. در داخل کلمبیا مردم از اوریبه به عنوان یگانه رهاییبخش کشورشان یاد میکنند. آنان معتقدند در صورتی که اوریبه علیه تبهکاران وارد عمل نمیشد کشورشان به دلیل وجود باندهای تبهکاری و قاچاق موادمخدر از هم میپاشید و درگیر جنگهای خانمانسوز داخلی میشد. چریکها چپگرا و شبه نظامیان راستگرا بخشهایی از این کشور را اشغال کردهاند و نه تنها با یکدیگر که با نیروهای دولتی نیز درگیر میشوند. آلوارو اوریبه در سال 2002 میلادی قدرت را در دست گرفت و دقیقا از همان سال از میزان جرم و جنایت در کلمبیا به شدت کاسته شد. این موضوع سبب شد که اعتماد سرمایهگذاران نسبت به امنیت در این کشور افزایش یابد و اقتصاد کلمبیا با برخورداری از رشدی فزآینده از مرز 8 درصد رشد سالانه فراتر رفت. طبق نظرسنجیهایی که توسط نهادهای معتبر خارجی به عمل آمده، میزان محبوبیت اوریبه در سال گذشته میلادی بین 70 تا 80 درصد بوده است. قدرتمندترین سیاستمداران جهان نیز نمیتوانند تصور کنند که از چنین محبوبیتی نزد مردم خود برخوردار میشوند. محبوبیت اوریبه در حالی افزایش مییابد که رسواییهای متعددی در دستگاه حکومتی کلمبیا برملا شدهاند. طی این افشاگریها بیش از 10 نماینده مجلس و رئیس سابق سازمان اطلاعات و امنیت کشور به اتهام همدستی با شبه نظامیان دستگیر شدهاند. به تازگی ماریو اوریبه، نماینده ارشد مجلس سنا که در عین حال پسرعموی آلوارو اوریبه نیز به شمار میرود، مورد بازجویی قرار گرفته است. اما باید گفت که در ایالات متحده آمریکا و اروپا از منزلت اوریبه به شدت کاسته شده است و کشورهای غربی به کلی نسبت به سیاستهای وی بدبین هستند.
این بدبینی تا بدان حد است که در ماه آوریل سال جاری «الگور» معاون رئیسجمهور سابق آمریکا، حاضر نشد در مراسم سخنرانی اوریبه در شهر میامی شرکت کند، زیرا الگور میپنداشت با انجام چنین کاری خود را بیش از پیش بیاعتبار میکند. واکنش مردم کلمبیا نسبت به جنایاتی که در کشورشان رخ میدهد با واکنش جهان خارج تفاوت بسیاری دارد. چریکهای مسلح انقلابی کلمبیا گروگانهای خود را بیش از 5 سال در اسارت خود داشتند. این گروگانها در واقع حقوقدانان و نمایندگان شهرستانهای مختلف کلمبیا بودند. بنا به گفته چریکهای انقلابی این گروگانها در پی درگیری مسلحانه چریکها با عدهای از افراد مسلح شبه نظامی به قتل رسیدهاند و در لحظه بروز درگیری چریکها قادر به محافظت از جان گروگانها نبودهاند. این موضوع سبب شد اوریبه لب بگشاید و بگوید که در روز بروز این واقعه نیروهای دولتی هیچ اقدام نظامی علیه چریکها انجام ندادهاند. پیش از به قتل رسیدن گروگانها، سیاستمداران و دیپلماتهای فرانسه، اسپانیا و سوئیس سعی کردند با چریکها بر سر آزادسازی گروگان گرفته شدگان به گفتوگو و رایزنی بپردازند. در طول این مذاکره گروه چریکهای مسلح انقلابی خواستار معاوضه گروگانهای خود با چریکهای اسیر شده توسط دولت مرکزی شد. پس از سالها مبارزه و معامله با چریکهای مسلح انقلابی کلمبیا، اوریبه ناگزیر به آزاد کردن بسیاری از چریکهای زندانی شده است. این در حالی است که رهبران چریکهای انقلابی اصرار دارند که انجام هر گونه مذاکره اساسی با دولت مرکزی باید در مکانی عاری از حضور نظامیان و ماموران دولتی صورت گیرد. در طرف دیگر این خواسته شبه نظامیان از دید مردم کلمبیا یادآور مذاکرههای شکست خورده میان دولت و شبه نظامیان در سالهای 1999 تا 2002 است. در این سالها به دلیل وجود آتشبس میان دولت و چریکها، شبه نظامیان موفق شدند از این فرصت سوءاستفاده کرده و اقدام به جذب نیروی جدید و تهیه اسلحه کنند. در حال حاضر بعید به نظر میرسد که اوریبه بخواهد فریب چریکها را بخورد. پس از انتشار خبر قتل 11 گروگان در جریان درگیریها، هر سه کشور اروپایی مذاکره کننده به شدت عمل گروگانگیری را محکوم کردند. کشورهای اروپا بلافاصله خواستار تشکیل هیاتی بینالمللی برای بررسی علت این قتلها شدند و از دولت اوریبه درخواست کردند که برای آزاد کردن گروگان به زور متوسل نشود.
این در حالی است که اوریبه با تاکید به خودداری از حمایتی مردمی اعلام کرد که دولتهای اروپایی حق ندارند برای خودشان بیانیه صادر کنند و دولت کلمبیا را هم تراز شبهنظامیان آدمکش مورد ارزیابی قرار دهند. لجبازیهای اوریبه از آنجا ناشی میشود که اوریبه خود را فردی دموکراسیخواه و هوادار حقوق بشر معرفی میکند و میل ندارد که این خصوصیت وی توسط کشورهای خارجی مورد نقد قرار بگیرد.
اما در جهان خارج، جریان امور با آنچه که اوربیه میاندیشد تفاوت بسیاری دارد. اواخر ماه ژوئن 2007 رئیس مجلس آمریکا که زنی دموکرات است اعلام کرد: «تا مادامی که کلمبیا نتواند نشانههای سلامت سیاسی را به جهان خارج ارائه کند امکان عضویت این کشور در پیمان تجارت آزاد آمریکا وجود نخواهد داشت. دولت کلمبیا باید از بروز خشونت مسلحانه در این کشور جلوگیری کند، قاتل رهبران اتحادیههای کارگری را مجازات کند و سیاستمداران را که با شبه نظامیان در ارتباطاند مورد بازجویی قرار دهد.»
از آنجا که همه کارهای افراد دموکرات در ایالات متحده آمریکا با تاخیر صورت میگیرد، رئیس مجلس آمریکا هیچ ضربالعجلی برای ایجاد تغییر اساسی در کلمبیا تعیین نکرد. در حال حاضر باید گفت که اوریبه در موقعیتی نیست که بتواند به این خواسته ایالات متحده بیاعتنایی کند. از سال 1999 تاکنون دولت کلمبیا موفق شده بیش از پنج میلیارد دلار کالای مجانی و کمک نقدی از ایالات متحده دریافت کند که بخش اعظم این هدایا شامل تجهیزات جنگی برای مبارزه با شبه نظامیان قاچاقچیان مواد مخدر بوده است.
تا همین اواخر نیز دولت آمریکا بر حمایت از دولت اوریبه تاکید میکرد ولی ناگهان در ماه ژوئن از میزان کمکهای سالیانه آمریکا به کلمبیا کاسته شد. در گذشته میزان کمکهای سالیانه حدود 590 میلیون دلار بود و اکنون با 60 میلیون دلار کاهش، این مقدار به 530 میلیون دلار رسیده است. کاهش در میزان کمکهای ارسالی به کلمبیا براساس مصوبه مجلس نمایندگان آمریکا صورت گرفت و احتمال آن میرود که مجلس سنای آمریکا با این پیشنهاد مخالفت کند.
واکنش منفی جهانی نسبت به فعالیتهای اوریبه، خشم دولت کلمبیا را برانگیخته است. اوریبه چنین استدلال میکند که در دوران قدرت گرفتن شبهنظامیان، آمریکا بر میزان کمکهای خود به کلمبیا افزود. ولی حالا که دولت این کشور موفق به برخورد قاطع با شبهنظامیان شده کشورهای خارجی قصد دارند از میزان کمکهای خود به کلمبیا بکاهند.
حقیقت این است که عملکرد اوریبه در برخورد با مفاسد کلمبیا مورد توجه بسیاری از تحلیلگران امور بینالملل قرار دارد. در دوران اوریبه شبه نظامیان ناگزیر شدهاند کمپها و اردوگاههای خود را از شهرها دور کنند و به مناطق دور افتاده نقل مکان کنند. در این حال گفته میشود که بیش از 30 هزار شبه نظامی به دلیل فشارهای دولتی ناگزیر شدهاند زندگی در اردوگاههای کثیف را ترک کنند و به جای ادامه دادن به زندگی تبهکارانه به زندگی آرام شهری باز گردند. با این وصف از دید بسیاری از صاحب منصبان کلمبیایی کاهش کمکهای خارجی به این کشور در واقع پاداشی ناجوانمردانه به موفقیتهای دولت اوریبه بوده است. طرفداران اوریبه در دستگاه دولتی میگویند که افشای مواردی نظیر همکاری سیاستمداران ارشد با شبهنظامیان نمیتواند بیانگر همکاری پنهانی دولت با این عده باشد بلکه افشای این موارد نشان میدهد که دستگاههای اطلاعاتی و جاسوسی دولت تا چه اندازه به کار خود تسلط یافتهاند. درست است که بعضی از هواداران اوریبه با شبهنظامیان در ارتباط هستند ولی این موضوع دلیل نمیشود که مدعی شویم اوریبه نیز شخصا با شبهنظامیان ارتباط دارد.
خوزهاوبدولیو کاویریا مشاور اوریبه میگوید: «دولت کلمبیا پیام مشخصی را به سوی آمریکا ارسال میکند و باید آنقدر این پیام را تکرار کند تا دانشآموزان تنبل در مجلس آمریکا آن را درک کنند. دلایل بسیاری وجود دارند که سبب شده مقاومت در برابر خواستههای کلمبیا از آمریکا افزایش یابد. اوریبه در واشنگتن با سیاستمدارانی ارتباط دارد که چندان وجهه سیاسی درخشانی ندارند. در گذشته اوریبه از جمله سیاستمدارانی بود که به شدت از جورجبوش، رئیسجمهور آمریکا جانبداری میکرد و شاید همین امر باعث جبههگیری اکثریت دموکرات مجلس در برابر فعالیتهای مثبت کلمبیا شده است. کارشناسان منطقه بر این باورند که حتی اگر نمایندگان تنبل مجلس آمریکا پیام کلمبیا را دریافت کنند و از موفقیتهای این کشور آگاه شوند، باز هم بعید به نظر میرسد که کلمبیا بتواند به تجارت آزاد با آمریکا دست یابد، زیرا نمایندگان دموکرات آمریکا هیچ اشتیاقی به ایجاد منطقه تجارت آزاد با کشورهای آمریکا لاتین ندارند. اوریبه در این رابطه میگوید نمیتوان اجازه داد که با کلمبیا همچون «نوکر» ایالات متحده رفتار کنند. با این حال باید گفت که اوریبه گزینههای چندانی ندارد. در صورتی که اوریبه کشورهای خارجی را تهدید به انجام کارهای عجیب میکرد این احتمال وجود داشت که بسیاری از سیاستمداران اروپایی و آمریکایی «آمریکایی» برای وی احترام زیادی قائل شوند. او میتواند مدعی شود که قصد آزادسازی صنعت تولید و کاشت کوکائین را دارد یا حتی میتواند ادعا کند که قصد ایجاد ائتلاف با هوگو چاوز را دارد و میخواهد به جمع کشورهای از دست رفتهای بپیوندد که روابط نزذیکی با دولت ونزوئلا از جمله کشورهایی است که سیاستمداران سایر کشورهای جهان از ایجاد رابطه با آن گریزانند و سیاستمداران فقط زمانی به این کار تن میدهند که گزینه دیگری برای آنان باقی نمانده باشد. از نظر تحلیلگران امور منطقه آمریکای لاتین در صورت ایجاد ائتلافی میان کلمبیا و ونزوئلا احتمال آن وجود دارد که اوریبه نه تنها حمایت خارجی که حمایت داخلی از سیاستهای خود را از دست بدهد و با موجی از مخالفتهای داخلی روبهرو شود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
