اتحادیه اروپا: ببخش و فراموش نکن

 * شما گفته‌اید که تا به حال چنین نشستی (نشست اخیر سران اتحادیه اروپایی در بروکسل) ندیده بودید و بعد از این هم نمی‌خواهید چنین نشستی را بار دیگر شاهد باشید. چگونه می‌توان از بروز اینگونه تنش‌ها جلوگیری کرد؟

** نمی‌دانم که می‌توان از این تنش‌ها جلوگیری کرد یا نه. اما آنچه باعث شگفتی تاسف من شد نوع مخالفت و حمله احتجاج گونه لهستان با طرح موضوع تفکیک آرا از سوی این کشور بود. این طرح کاملاً ضد‌آلمانی فرمول‌بندی شده است. تا به حال ندیده بودم که چنین توهین‌ها و تهمت‌های خصمانه‌ای علیه یکی از بنیادگذاران تاثیرگذار اتحادیه مطرح شود. خیلی ناراحت شدم و موضع تندی گرفتم. زیرا همه دیگر اعضا هم می‌دانند که آلمان هرگز به اندازه امروز همسایه خوبی نبوده است. نمی‌توان به یک‌ باره بر پنجاه‌ سال همکاری اروپایی خط بطلان کشید.

* در آینده با کاچینسکی (رئیس‌جمهور لهستان) چطور برخورد می‌کنید؟

** من با هر دو طرف رابطه‌ای نرمال دارم و البته برای آنها در مورد رابطه و مناسبات ویژه لوکزامبورگ با آلمان هم توضیح داده‌ام. ما هم از اشغالگری‌های آلمان به شدت صدمه دیدیم اما همکاری در اتحادیه صنایع معدنی و سازمان‌هایی که به دنبال آن تشکیل شد این امکان را برای هر دو طرف ایجاد کرد که بار دیگر به یکدیگر نزدیک شوند. باید بدانیم که اتحادیه اروپایی بر پایه اصل ببخش و فراموش نکن شکل گرفته است. اروپا نباید به دوران انتقام‌جویی و دوقطبی‌سازی باز‌ گردد. ما فکر می‌کردیم که بر چنین تفکراتی غلبه کرده‌ایم. ظاهراً آنهایی که امروز بر لهستان حکومت می‌کنند، آشتی و مصالحه با آلمان را درک نکرده‌اند.

* آیا آن منازعه و در پایان آشتی، تجربه سودمندی بود یا اینکه این مساله دوباره تکرار خواهد شد و ادامه خواهد داشت؟

** اینکه این مساله در همه نشست‌های سران تکرار می‌شود یا نه، قابل پیش‌بینی نیست اما رهبری لهستان باید در مورد تصوراتش از آلمان تجدید‌نظر کند، در غیر این صورت خیلی زود متوجه خواهد شد که دیگر اعضا به هیچ عنوان این تصور را قبول ندارند. این مساله در اجلاس بروکسل هم احساس می‌شد.

* رومانو پرودی نخست‌وزیر ایتالیا ضمن اظهار تاسف از آنچه در نشست بروکسل اتفاق افتاد، گفت که در آنجا این فریاد پیروزی ناسیونالیسم اروپایی بود که به گوش می‌رسید. آیا با این دیدگاه موافقید؟

** ما زمانی می‌توانیم از معاهده اروپایی (جایگزین قانون اساسی واحد اروپا) دفاع کنیم که از خواسته‌های خود بکاهیم. باید آمادگی چشم‌پوشی از پرچم و سرود ملی و قانون ‌اساسی خود را داشته باشیم. همه اعضا در اجلاس بروکسل ادعا می‌‌کردند که خواهان حفظ جوهره اصلی قانون ‌اساسی واحد هستند اما در همان حال هستند اما در همان حال بریتانیا شمشیر را از رو بسته بود و ادعا می‌کرد که نیازی به پیوستن به منشور حقوق اساسی ندارد چون بدون این منشور هم این حقوق را رعایت می‌کند. اما بریتانیا باید توضیح دهد که اگر این ادعا صحت دارد پس چرا مردم شمال جزیره ایرلند از حقوقی که مردم جنوب این جزیره دارند، محروم هستند؟ من در این مورد که جوهره آن قانون واحد و معاهده فعلی در سراسر اروپا رعایت شود، کاملاً ناامید هستم...

* اختلاف‌نظر فزاینده میان اعضای اتحادیه اروپایی چه تاثیری بر روند آینده گسترش این اتحادیه خواهد داشت؟

** باید در این مورد بیشتر اندیشه کنیم که چطور می‌توان در آینده عضویت‌هایی با جایگاه‌های متفاوت ایجاد کرد. کشوری که خواهان عضویت در اتحادیه اروپایی است لزوماً نباید همه سیاست‌های اتحادیه را قبول داشته باشد. باید به سمتی برویم که حتی اعضای فعلی نیز بتوانند با حفظ جایگاه خود، در همه امور اتحادیه مشارکت داشته باشند و در عوض همکاری در جهت جوهره اصلی اتحادیه شکل بگیرد. البته من موافق نظریه درجه‌بندی اعضا نیستم اما با ایجاد جایگاه‌های متفاوت عضویت موافقم.

* سارکوزی رئیس‌جمهور فرانسه به عنوان آلترناتیوی برای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپایی، پیشنهاد تشکیل یک اتحادیه مدیترانه‌ای را داده است.

** من این پروژه را پروژه آینده‌داری نمی‌بینم. ترکیه باید بداند که اگر به سرعت دست به ایجاد مناسبات معمول اروپایی نزند، از پیشرفت باز می‌ایستد. من نمی‌توانم این مساله را بپذیرم که مثلاً یک جوان آلمانی تحت شرایط دشواری که هیچ شباهتی به دیگر کشورهای اروپایی ندارد در زندان‌های ترکیه اسیر باشد. این رفتار تاثیری مخرب بر افکار عمومی ما می‌گذارد.

* سارکوزی در جریان نشست سران در بروکسل حمایت فوق‌العاده‌ای از مواضع موکل به عمل آورد. آیا این به معنی روشن‌ شدن دوباره آن موتور آلمانی- فرانسوی است؟

** آنچه باعث نجات نشست اخیر شد عقلانیت برخی از اعضا بود. اینکه فرانسه بار دیگر به این جمع وارد شد به نظر من از جمله دستاوردهای فرعی اما مثبت این نشست بود.

* از «گوردون‌براون» نخست‌وزیر جدید بریتانیا چه انتظاری دارید؟

** من گوردون براون را از سال 1997 می‌شناسم. در آن زمان ما دو نفر به عنوان وزرای اقتصاد با هم همکاری داشتیم. من از وی انتظار دارم که آن نگاه منفی به اتحادیه اروپایی را کنار بگذارد و بداند که بریتانیا می‌تواند جایگاهی بس رفیع در این اتحادیه داشته باشد.

* اتحادیه اروپایی ایده‌آل شما کدام است؟

** همان که در قانون اساسی اروپایی آمده بود.

** آیا امکان بازگشت آن قانون وجود دارد؟

** نه به آن فرم سابق. اما من آرزو دارم زمانی برسد که جسارت پایان دادن به مشکلات اروپایی بار دیگر بروز کند. این به معنی آن نیست که از اتحادیه یک ابر‌دولت بسازیم، هدف از قانون‌‌ اساسی واحد هم این نبود. بلکه به این معنی است که نوعی همکاری تنگاتنگ و هماهنگ و پایدار میان دولت‌های ملی شکل بگیرد. اتحادیه اروپایی مجموعه‌ای از کشورهای کوچک است. این را کشور بسیار کوچک من یعنی لوکزامبورگ هم می‌داند و دیگر کشورهای اروپایی نیز در بیست سال آینده این واقعیت را خواهند پذیرفت.