همه راهها به پکن ختم می‌شود

دکتر شهیدی مودب

چین در پایان سومین دهه بازگشایی اقتصادی سیاسی خود قرار دارد و در کنار بازیهای المپیک این دومین واقعه مهم چین است که هو‌جین تائو در پیام سال نو خود بدان اشاره کرده است.

ارزیابی عملکرد سی ساله بازگشایی هر چه باشد، حال دیگر دنیا پذیرفته است که تنها از لحاظ جمعیت نیست که این کشور باستانی را در ردیف نخست کشورهای جهان قرار می‌دهد، بلکه امروز از نظر ذخایر ارزی، ارزش بازار بورس شرکت‌ها و بانک‌های چین این کشور در جهان در مقام اول قرار دارد و از میان 500 شرکت بزرگ‌ تراز اول جهان، 44 شرکت از آن چینی‌هاست.

وقتی از سازندگی و اقتصاد و معاملات در چین صحبت می‌شود، میلیارد دلار الفبای ترکیبی عبارات به کار رفته تلقی می‌شود، به همین سبب است که رهبران ممالک جهان هر روز عازم پکن می‌شوند و چینی‌ها هر هفته چند تفاهم‌نامه و توافق‌نامه «مشارکت راهبردی» با دیگران امضا می‌کنند. دو نمونه آن سفر نخست‌وزیران هند و انگلستان می‌باشد که در یک هفته گذشته صورت گرفت و پکن با این کشورها چندین سند مهم تجاری، بانکی و همکاریهای آموزشی، نظامی، صنعتی و علمی امضا کرده است. حجم معاملات چین با دو کشور هند و انگلیس در سال 2007 هر کدام چهل میلیارد دلار بود و قرار است که در سال 2010 دهلی‌نو و لندن هر یک حجم فوق را به 60 میلیارد دلار برسانند. انگلستان که با پنجاه میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در چین مقام نخست در اتحادیه اروپا را دارد و سومین طرف تجاری چین در اروپاست، با این نیت گوردون براون را به پکن فرستاده است که به قول او «انگلستان باید مهمترین طرف تجاری چین در اروپا باشد و امید است تا 2010 یکصد شرکت جدید چین در انگلیس سرمایه‌گذاری کنند.»

چینی‌ها که از چندین سال پیش می‌دانسته‌اند به کجا می‌روند، آرام‌آرام شگفتی‌های برنامه‌ریزی شده خود را به جهانیان می‌نمایانند. امروز 20 درصد صادرات چین به طرف آمریکاست و در هر پنج قاره کره زمین چینی‌ها دارند منابع زیرزمینی و موادخام جهان را در اختیار می‌گیرند و البته در کنار این گسترش جهانی تجارت، نیروی نظامی خود را بشدت تقویت می‌کنند تا در آینده به تجربه ژاپن که در جنگ جهانی دوم شاهرگ‌های اقتصادی دریائی آن مورد تهدید قرار گرفت، دچار نشوند.

در سیاست خارجی پکن با اتخاذ روش مسالمت‌آمیز و عدم تحریک جهان خارج به‌گونه‌ای عمل کرده است که تمامی اهداف سیاست خارجی آن در جهت توسعه اقتصادی قرار گرفته و برخلاف زمان مائو که رادیوی بین‌المللی چین فریاد می‌زد خلق‌های سراسر جهان متحد شوید و آمریکا را «ببر کاغذی» می‌خواند، امروز سرویس جهانی پر بیننده شبکه تلویزیون فرهنگی چین، اولویت اولش نشان دادن میراث غنی فرهنگی، طبیعت متنوع و زیبای چین و پیشرفت اقتصادی چین و با اینکه دیگر شعارهای مائو‌گونه از پکن به گوش نمی‌رسد، یکی از بلندپایه‌ترین مقام‌های نظامی آمریکا در هفته گذشته نسبت به اهداف پنهان نظامی چین اظهار نگرانی کرده و با ظرافت به جهانیان اخطار می‌دهد.

در سیاست داخلی، چینی‌ها بدقت مواظب عوارض و پی‌آمدهای رشد بالا، درآمد در حال افزایش و اختلافات طبقاتی در حال شکل‌گیری می‌باشند و هربار که ضرورت اقتضا می‌کند کنگره حزب حاکم را تشکیل می‌دهند و برای رفع سه دل‌مشغولی ملی در بعد داخلی، یعنی فساد، تورم و نابرابری اجتماعی اقدامات شدیدی را اتخاذ می‌کنند.

در این خصوص در دو هفته اخیر، 30 هزار نفر از مقامات دولتی که خود یا خانواده آنها از بازار گرم توسعه، بهره‌مندی خارج از عرف معمول یافته‌اند در حال تصفیه شدن هستند و 200 نفر از مدیران بانکها در آستانه تغییر قرار گرفته‌اند.

در مبارزه با تورم، چینی‌ها این روزها به فعالیت جدید پرداخته‌اند و مجبور شده‌اند به کنترل قیمت‌ها بپردازند. تولید‌کنندگان بزرگ مواد غذایی نظیر روغن خوراکی، تخم‌مرغ، گوشت و میوه‌جات بشدت زیر نظارت دولت مرکزی قرار گرفته‌اند و در خصوص سوخت که در پاییز امسال قیمت آن ده درصد افزایش یافته، مجبور شده‌اند که قیمت‌ها را ثابت نگه دارند زیرا لااقل در دو استان بزرگ در جنوب و جنوب‌غربی یعنی «کانتون» و «یونان» مشکلات تامین سوخت و مواد انرژی‌زا با نابسامانی مواجه شده است در این خصوص مقامات دولتی، کارخانجات تولیدکننده مواد سوختی و مواد غذائی را نیز زیر کنترل درآورده‌اند و به آنها اخطار کرده‌اند تا چینی‌ها که تا چند هفته دیگر به تعطیلات سال نو چینی می‌روند، محفل گرم خانوادگی را با آرامش خاطر گرم‌تر کنند.

واقعه مهم امسال چین که تمامی کشور برای تحقق موفق آن بسیج شده، برگزاری بازیهای المپیک است. روز یا هفته‌ای نیست که شبکه‌های خبری چین از افتتاح بزرگراهها، ساختمانهای بزرگ، هتل‌های جدید محل اقامت ارباب ‌رسانه و جهانگردان در آن خبر ندهند و چینی‌ها در نظر دارند قدرت سازندگی و فرهنگی خود را با این بازیها به جهانیان نشان دهند. قرار است پنج میلیون بازدیدکننده خارجی برای بازیهای المپیک امسال وارد چین شوند و بیش از یکصد میلیون چینی از استانهای مختلف چین به این مناسبت از پکن و دیگر شهرهای بزرگ دیدار کنند. شبکه‌های طولانی راه‌آهن و صدها هواپیمای خطوط داخلی چین به این منظور از هم‌اکنون خود را آماده می‌کنند. وقتی انسان تلاش عظیم چینی‌ها را در این خصوص می‌بیند و با میل رهبران سیاسی ـ اقتصادی جهان مواجه می‌شود که عازم پکن می‌شوند، حق دارد ضرب‌المثل قدیمی را که در زمان قدرت امپراطوری رم رواج یافته بود، بازسازی کند و بگوید این روزها همه راهها به چین ختم می‌شود. روزگاری در چین باستان، چینی‌ها که خود را مرکز عالم می‌دانستند و امپراطور خود را نماینده آسمان می‌پنداشتند و تصور می‌کردند در ورای مرزهای چین، جهان دیگری وجود ندارد و اگر هم دارد از «بربرها» پر شده، امروزه تلاش می‌کنند که در اقصی نقاط جهان حضور یابند و چنان جاذبه‌ای از کشور خود ایجاد کنند که دنیا نتیجه بگیرد بدون چین نمی‌شود جهان را اداره کرد.