مهدى تقوى
مقدمه:
«دولت مصر دستور توقیف شماره جدیدمجله آلمانى اشپیگل را به خاطر توهین این نشریه به اسلام و پیامبر اکرم (ص) صادر کرد.
۱۷ روزنامه دانمارک به بهانه آزادى بیان، یکى از ۱۲ کاریکاتور موهن علیه پیامبر اسلام(ص) را که روزنامه «یولاندس پوستن» (Jyllands Posten) در سپتامبر سال ۲۰۰۵ آنها را چاپ کرد و موجى از خشم و انزجار در سراسر جهان ایجاد کرد تجدید چاپ کردند.
یک نقاش در هلند موسوم به «سوره هرا» در اقدامى تصاویرى وقیحانه را که تداعى گر چهره پیامبر اکرم(ص) بود در موزه اى در شهر لاهه هلند به نمایش گذاشت.
براى چندمین بار شمار زیادى از قبور متعلق به مسلمانان در فرانسه با حک نشان نئونازى ها مورد بى احترامى واقع شد. بالاخره گیرت ویلدرز نماینده افراطى پارلمان هلند با نمایش فیلمى کوتاه با نام «فتنه» که به کمک یک مؤسسه انگلیسى صورت گرفت بى سابقه ترین اهانت ها را به قرآن و مقدسات مسلمانان روا داشت.»
">مهدى تقوى
مقدمه:
«دولت مصر دستور توقیف شماره جدیدمجله آلمانى اشپیگل را به خاطر توهین این نشریه به اسلام و پیامبر اکرم (ص) صادر کرد.
۱۷ روزنامه دانمارک به بهانه آزادى بیان، یکى از ۱۲ کاریکاتور موهن علیه پیامبر اسلام(ص) را که روزنامه «یولاندس پوستن» (Jyllands Posten) در سپتامبر سال ۲۰۰۵ آنها را چاپ کرد و موجى از خشم و انزجار در سراسر جهان ایجاد کرد تجدید چاپ کردند.
یک نقاش در هلند موسوم به «سوره هرا» در اقدامى تصاویرى وقیحانه را که تداعى گر چهره پیامبر اکرم(ص) بود در موزه اى در شهر لاهه هلند به نمایش گذاشت.
براى چندمین بار شمار زیادى از قبور متعلق به مسلمانان در فرانسه با حک نشان نئونازى ها مورد بى احترامى واقع شد. بالاخره گیرت ویلدرز نماینده افراطى پارلمان هلند با نمایش فیلمى کوتاه با نام «فتنه» که به کمک یک مؤسسه انگلیسى صورت گرفت بى سابقه ترین اهانت ها را به قرآن و مقدسات مسلمانان روا داشت.»
هیچ کس باور نخواهد کرد که این وقایع به صورت تصادفى در این برهه زمانى به وقوع پیوسته است و عوامل و بانیان این حرکت ها هیچ ارتباط و همفکرى در آغاز چنین هجمه گسترده به پایگاه اعتقادات مسلمانان ندارند. این سیرسریالى از اتفاقات ناگوار همگى در ظرف زمانى دو ماه اخیر رخ داده است. مصدر وقوع آنها اروپا و اغلب کشورهایى مانند هلند، آلمان، فرانسه، دانمارک و انگلیس بوده است. رنگ و ماهیت آنها یکسان و همگى آغشته به اهانت و وهن است. در همه این حرکت ها، طیفى از نسل جدید اروپا حضور دارند که به بدترین شیوه ممکن سعى در لکه دار کردن چهره بخشى از مقدسات مسلمانان دارند.
اما در این مجموعه، حرکتى که اکنون از مرکز آمستردام و به دست یکى از اعضاى پارلمان هلند براى بدنام سازى اسلام ومسلمانان صورت گرفته را باید نقطه عطف در پروسه اسلام ستیزى به حساب آورد.
این اتفاق که امروز مارک فیلم فتنه برروى خویش دارد به لحاظ بار اهانتى که متوجه جهان اسلام مى کند قابل قیاس با حوادث مهمى مانند انتشار کاریکاتورهاى موهن یا کتاب آیات شیطانى است. زیرا گیرت ویلدرز به عنوان مجرى این سناریو در اثر تصویرى خویش همه معتقدات مسلمانان از کلام الله مجید گرفته تا هنجارهاى دینى را به سخره گرفته است.
فیلم فتنه از بعدى دیگر رویدادى جهانى را رقم زده است. این فیلم اهانت آمیز جرقه یک جنبش بیدارى را نه تنها در جوامع اسلامى که حتى در بلاد مسیحى شعله ور ساخته است. کافى است که به صحنه هاى تظاهرات و اعتراض وسیع چند روز اخیر در پایتخت هاى مهم اروپا و آسیا نگاه شود، گویى فیلم فتنه به اسم رمزى براى یک خروش خود جوش دینداران تبدیل شده که در آن همه شخصیت ها و فعالان اسلامى و مسیحى در پى چاره جویى براى هنجارشکنى و دین ستیزى هستند. چنان که در خود اروپا تاکنون هزاران نفر از شهروندان به طور جداگانه شکایت هایى را علیه عوامل ساخت و نشر فیلم انجام داده اند.
هیچ کدام از شبکه هاى تلویزیونى حاضر به پخش این فیلم توهین آمیز نشده اند و به همین خاطر ویلدرز مجبور شده از طریق سایت هاى اینترنتى اقدام به پخش این فیلم ۱۵ دقیقه اى کند.
بسیارى از این سایت ها هم با اعتراض مسلمانان جهان این فیلم را از روى سرورهاى خود برداشتند.
اتحادیه اروپایى نیز ناگزیر شد انتشار فیلم فتنه را محکوم کند و بگوید که این فیلم هدفى جز ایجاد نفرت ندارد و در اتفاقى کم سابقه همصدا با مسلمانان خشمگین در برخى از شهرهاى اروپا، کلیساهاى کاتولیک و پروتستان به مقابله با این اثر موهن پرداخته اند. تاجایى که شوراى کلیساهاى خود هلند اعلام کرده که ویلدرز امنیت اجتماعى مردم را به خطر انداخته است.
واقعیت فتنه - یک اثر خام ضد هنرى
آنچه در فیلم کوتاه ویلدرز به نمایش درآمده پیش از آنکه اسلام ستیز باشد هنرستیز و ضدیت با فرهنگ است به این دلیل که از حداقل استانداردهاى یک اثر هنرى بى بهره است. به همین دلیل نیزاولین معترضان آن جامعه هنرمندان بوده اند وهیچ یک از رسانه هاى نامى اروپا حاضر به پخش آن نشد و درنهایت ویلدرز با کمک و حمایت یک سایت ویدیوئى مستقر در انگلیس این فیلم را به نمایش گذاشت.
فیلم فتنه مجموعه اى از تصاویرى است که از اتصال و به هم پیوستن این تصاویر سازنده آن سعى دارد اسلام را مترادف و مولد خشونت و ترور معرفى کند.
کل تصاویر و مضامین این فیلم در ۱۵ دقیقه روى یک وب سایت ویدئویى منتشر شده است.
فتنه حمله مستقیمى به قرآن کتاب آسمانى مسلمانان است. از نگاه اغلب کارشناسان سازنده آماتور هلندى فیلم به زعم خود سعى بر این دارد که با انطباق خشونت هاى جارى در خاورمیانه و تعالیم مقدس اسلام به تخطئه این دین آسمانى بپردازد.
در تمامى صحنه هاى آن سعى مى شود مسلمانان افرادى خشونت طلب معرفى شوند. در بخش اول فیلم آیاتى از قرآن کریم پخش مى شود و بلافاصله پس از این آیات صحنه هاى دلخراش مانند تصاویر ۱۱ سپتامبر، اعدام زنى افغانى توسط طالبان، بمب گذارى مادرید، سربریدن افراد، آیاتى از قرآن در کنار تصاویر اعدام ها در عربستان سعودى و سر بریدن ها در عراق و... نمایش داده مى شود. در بخش دوم فیلم هم به زندگى مسلمانان در اروپا پرداخته مى شود. در صحنه پایانى فیلم هم براى تحریک بیشتر مسلمانان تظاهر به پاره کردن صفحه اى از قرآن کریم مى شود و تیتراژ پایانى آغاز مى شود که در آن اعلام مى کند جلوى اسلامىسازى جهان را بگیرید.
مضامین نهفته در فتنه را مى توان از لابلاى افکار وعقاید بیمارگونه خود ویلدرز درک کرد.
گیرت ویلدرز امروز رهبر راستگرایان هلند است. سیاستمدارى است که از سال ها قبل به اسلام ستیزى شهرت دارد. سابقه دشمنى ویلدرز با اسلام طولانى است آنچنان که او در هلند به عنوان یک نژاد پرست شهرت پیدا کرده است.
در حالى که طبق قانون اساسى هلند تبعیض قائل شدن میان شهروندان این کشور ممنوع شده است وى در سال ۲۰۰۶ خواستار ممنوعیت فعالیت مدارس اسلامى و مساجد شد. علاوه بر این او بارها اعلام کرده است که به دنبال تصویب قانونى است که هیچ مهاجر مسلمانى اجازه ورود به این کشور را نداشته باشد. ویلدرز سال ها در سرزمین هاى اشغالى فلسطین زندگى کرده است و در پارلمان هلند به عنوان یکى از دوستداران همیشگى رژیم صهیونیستى شهرت دارد.
وى در سالگرد حادثه ۱۱ سپتامبر ضمن برگزارى تجمع افراطى علیه مسلمانان بدترین ناسزاها را علیه مقدسات اسلامى روا داشت. تاجایى که او در وقیح ترین بخش عقایدش، «قرآن کریم» را با کتاب «نبرد من » هیتلر مقایسه کرد.
اما در صحنه سیاسى هلند ویلدرز یک سیاستمدار ورشکسته شناخته مى شود. حزب تحت حمایت او فقط ۹ کرسى در پارلمان هلند دارد ویلدرز پس از شکست هاى پى در پى در هلند در صدد یارگیرى از احزاب اروپایى برآمده است به گونه اى که در ماه هاى اخیر براى ایجاد جبهه واحد علیه مسلمانان با راستگرایان افراطى اتریش و فرانسه و بلژیک دست اتحاد داده است.
با این همه اغلب ناظران بر این باورند که ویلدرز در تدارک طرح فتنه از همراهى و حمایت مجموعه اى از نیروهاى ضد اسلامى در اروپا برخوردار است. او در صحنه هلند ادامه دهنده مسیرى است که پیش از آن چهره هاى معروف ضددینى مانند ایان هرسى على سیاستمدار سومالیایى الاصل حامى جریان هاى ضد دینى و تئو ون گوگ فیلمساز ضد اسلامى پایه گذار آن بودند. در خارج از هلند نیز ویلدرز بر پشتیبانى جریان راستگرایان اروپا پشتگرم است که نمونه بارز آن در اقدام مؤسسه انگلیسى انتشار دهنده فیلم فتنه نمایان شد.
هدفهاى آشکار و نهان فتنه
اهداف ساخت وانتشار فتنه به روشنى در تصاویر و متن هاى انتخابى ویلدرز نمایان است و آن چیزى نیست جز رشد روز افزون گرایش به اسلام در اروپا. انتشار آمار رشد اسلام دراروپا و غرب این محافل متعصب سکولار را به شدت بیمناک ساخته است. آنها از یک سو نسبت به هویت آینده اروپا و تمدن مسیحى نگران هستند و از طرف دیگر با موج اسلام گرایى، اراده قدرت هاى اروپایى و آمریکا را که امید آنها در امر جهانى سازى لیبرالیسم بود در مقابله با کشور ها و جنبش هاى اسلامى ناتوان مى بینند.
فیلم فتنه از این نظر اتفاق تازه و عجیبى نیست و مى توان آن را در کنار راهبرد ها و اقداماتى قرار داد که بویژه پس از ۱۱ سپتامبر در کل جهان غرب براى مهار اسلام و مسلمانان به اجرا درآمده است.
با این حال فتنه بر یک اندیشه سیاسى در مقابله جویى با رشد اسلام گرایى استوار است که حدود یک سال است در محافل حزبى و پارلمانى اروپا مطرح شده است. این اندیشه جدید در پى بسیج نیروهاى سیاسى و هنرى و به تعبیرى به صف کردن همه سکولار ها در مصاف مشترک با مسلمانان است.
نخستین محصول همین اندیشه آن است که یک باره در پایان سال ۸۶ و آغاز سال جدید چند رشته از اقدامات دین ستیزانه در پایتخت هاى نامى اروپا به جریان مى افتد.
سازماندهندگان مجموعه حرکت ها ویژگى منحصر به فردى دارند. خصوصیات و رفتار آنها در میدان تعرض به مقدسات مسلمانان به نسل صلیبیون متعصب شباهت ویژه دارد که براى بیرون کردن مسلمانان از اروپا و تخریب پایگاه ها و تعطیلى مراکز فعالیت آنان مثل مساجد و محافل دینى از هیچ کوششى دریغ نمى کنند.
آنان دراین مسیر همه موازین آزادى و دموکراسى را هم نادیده مى گیرند چنان که برخلاف قانون اساسى اروپا دهها نژادپرست را در بروکسل، مقر اتحادیه اروپا به مناسبت ۱۱ سپتامبر و علیه آنچه «اسلامى شدن اروپا» مى خواندند، به تظاهرات کشاندند این افراد به رغم ممنوعیت تظاهرات از سوى شهردار بروکسل، در مقابل پارلمان و مقر کمیسیون اروپا جمع شده و علیه مقدسات مسلمانان دشنام سردادند یا دراتفاق دیگر سوزانا فینتر ، از همفکران ویلدرز وسیاستمدار اتریشى در سخنرانى خود مى گوید : اسلام خطرى است که باید از اتریش خارج و به مرزهاى خود بازگردد. وى افزود: ممکن است تعداد مسلمانان طى ۲۰ یا ۳۰ سال آینده به نیمى از جمعیت این کشور برسد. لذا مهاجرت مسلمانان یک سونامى جدید براى کشورهاى غربى است.
اما چنان که در شناسنامه سیاسى ویلدرز آمده است اغلب سران راستگراى اروپا از دوستان صمیمى اسرائیل هستند و در محور موج تازه اسلام ستیزى لابى یهودیان قرار دارند. ویلدرز و همفکرانش سال هاى زیادى را دراسرائیل زندگى کرده اند. بى سبب نیست که او اخیراً به صراحت از قدرت گیرى دو جنبش حماس و پیروزى حزب الله ابراز نگرانى کرده است.
ویلدرز فیلم خود را «آخرین هشدار به غرب» خوانده و مى گوید با این اقدام قصد شکستن انفعال غرب در مقابل مسلمانان را دارد.
بنابراین هدف صریح این حرکت برانگیختن احساسات و ایجاد ترس و وحشت در بین مردم یا همان اسلام هراسى است.
تسامح و ارفاق در برابر فتنه
چنان که یکى از متفکران هلند در مقاله اى با عنوان «فتنه، مایه شرم دولت هلند» مى نویسد ، دولت هلند از سال گذشته در جریان ساخت این فیلم بود اما به بهانه آزادى بیان هیچ اقدام مثبتى براى جلوگیرى از پخش این فیلم صورت نداد. نخست وزیر هلند در آن موقع به جاى واکنش به این توهین تنها اعلام کرد که دولت نمى تواند اقدامى در مقابل فیلمى که هنوز نمایش داده نشده است، صورت دهد.
تنها پس از اعتراض مسلمانان جهان و کشورهاى اسلامى بود که مسئولان هلندى تلاش کردند با اعلام مخالفت و تبرى از این فیلم به نوعى مسلمانان جهان را آرام کنند. احمد ابوطالب وزیر مغربى تبار امور اجتماعى هلند خواهان آرامش شد و گفت: باید پس از مشاهده فیلم به طور دموکراتیک درباره آن صحبت کرد.
این در حالى است که بسیارى اعتقاد دارند که اگر همین توهین به دین یهود و تورات صورت گرفته بود از سوى مسئولان دولت هلند با شدیدترین برخورد مواجه مى شد.
دولت « بالکننده » امروز درماجراى فتنه همان رفتار دوگانه دولت دانمارک را پیش گرفته است و یک دلیل بارز افزایش شعله هاى خشم مسلمانان همین دوگانگى است.
هارى وبنتر، یک تهیه کننده یهودى تلویزیون هلند مى نویسد: اگر حرف هایى را که ویلدرز علیه اسلام، مسلمانان و قرآن مى زند، علیه یهودیان و کتاب تورات زده بود، در جا به یهودى ستیزى متهم و پس از محاکمه از صحنه سیاسى به طور کامل حذف مىشد.
اما این که چگونه فیلم فتنه ودیگر حلقه هاى زنجیره اسلام ستیزى همچنان در هزاره سوم جولان مى دهند و آشوب مى آفرینندفقط به تسامح طرف هاى اروپایى برنمى گردد.
دراین سو یعنى جهان اسلام نیز شاهد گونه دیگرى از انفعال و تسامح هستیم که عرصه را براى تاخت وتاز افراطیون و دسیسه بازان مهیا نگه داشته است.
در کشورهاى اسلامى اکنون پس از چند روز از انتشار سناریو فتنه هنوز هیچ اقدام مؤثرى براى تحریم کالا ها و یا کاهش روابط با دولت میزبان و مولد فتنه صورت نگرفته است. به این واقعیت چهره برجسته اهل تسنن اذعان دارد. شیخ یوسف القرضاوى رئیس اتحادیه جهانى علماى مسلمان از مسلمانان جهان خواست به تحریم خرید کالاهاى دانمارکى و هلندى در اعتراض به چاپ دوباره کاریکاتورهاى موهن و فیلم فتنه ادامه دهند و درهمان حال تأکید کرد: متأسفانه مسلمانان این مسائل را با قدرت آغاز مى کنند اما سپس به تدریج به آن بى توجه مى شوند.
واقعیت این است که دردنیاى امروز بویژه دراروپا عوامل وجریان هاى دین ستیز نوعى احساس آرامش دارند. دولت هاى اروپایى نیز دریافته اند که در کشورهاى اسلامى کارى فراتر ازصدور بیانیه یا اعتراض دیپلماتیک صورت نخواهد گرفت.
به عنوان مثال بزرگترین واکنش ها دربرابر این اهانت ها در مصر و خاورمیانه عربى نمایان شده است اما بیشترین اغماض را نسبت به دولتهاى مولد موج اهانت همین دولت ها نشان داده اند به نحوى که حتى شیخ محمد سیدطنطاوى رئیس دانشگاه الازهر مصر با اعتراض به گسترش حملات برنامه ریزى شده علیه اسلام اظهار مى دارد: با کسانى که درصدد توهین به مقدسات اسلام هستند باید به شکل قاطع برخورد کرد.
یا آنکه در مهمترین نشست اعراب در قاهره از سوى وزراى اطلاعات ۲۲ کشور عربى تنها تصمیم این مى شود که مسئولان و نمایندگان فرهنگى این کشورها دستور منع نمایش فیلم ها و مستندهاى سینمایى ضد اسلامى و غیراخلاقى را در سینماهاى کشورهاى عربى در دستور کار خود قرار دهند یا سخنگوى وزارت امور خارجه مصر همانند بسیارى از دولت هاى دیگر اسلامى مى گوید: قاهره از نزدیک موضوع پخش فیلمى در هلند را که شامل اهانت هایى به قرآن کریم است، پیگیرى مى کند!
شاید شایسته این باشد که حکایت انفعال دردناک دولت هاى اسلامى را با اظهارات نماینده مسلمان شوراى شهر در هلند به پایان ببریم که مى گوید: فتنه از آن دست حرکت هایى است که اگر جواب ندهى، این سنت نکوهیده در جامعه جا مى افتد که بدوبیراه گفتن به مسلمان ها یک امر معمولى شده است. کما این که الآن این به نوعى به عنوان نُرم در جامعه شناخته شده که تخریب اسلام و مسلمانى یک چیز خیلى عادى است.