خاورمیانه‌ای که آمریکا در آن غوطه‌ور است

سرویس ترجمه: دنیس راس فرستاده سابق آمریکا برای صلح خاورمیانه، پس از پایان سفر بوش به خاورمیانه طی تحلیلی به بررسی سیاستهای خاورمیانه‌ای آمریکا پرداخته و مسایل خود را با طرح این سؤال آغاز می‌کند که آیا کنفرانس صلح آناپولیس و سفر بوش و رایس به منطقه یک صحنه‌سازی بوده یا توان سیاسی آمریکا را به ‌نمایش گذاشته‌است. دنیس راس این سؤال را در مؤسسه «فرا آتلانتیک» مستقر در بروکسل اعلام و نیز سؤال دیگری را با این عنوان که آیا بوش برای به‌نتیجه رساندن یک فرایند صلح مؤثر به‌اندازه کافی انرژی صرف کرده یا خیر؟ مطرح نموده و گفته‌است که برای آن که مردم باور کنند صلح در راه است باید تغییرات واقعی و ملموسی در منطقه مشاهده‌ شود.

رقص شمشیر بوش با سران عرب منطقه دردی از دردهای مردم منطقه را حل نمی‌کند، بلکه نمکی بر زخمهای آنها می‌پاشد. جشن و سرور را باید پس از حل مشکلات مردم خاورمیانه برپا کرد نه آن‌که غزه را زیر آتش اسراییل رها کنیم آن وقت طبل شادی بزنیم.

در آناپولیس و اجلاس پاریس و در سفر بوش به خاورمیانه محمود عباس و اولمرت قول دادند مذاکرات را با هدف دستیابی به یک راه‌حل تا سال 2008 ادامه دهند اما آیا آنها قادرند که به این هدف بلند پروازانه خود جنبه عملی بدهند؟ من این ادعای تونی بلر، نماینده گروه چهارجانبه صلح خاورمیانه را که گفته‌است، صلح در فلسطین تا پایان سال 2008  قابل اجرا خواهد بود، قبول ندارم، زیرا هنوز نقطه ثقل تمامی مشکلات خاورمیانه یعنی فلسطین لاینحل مانده‌است. بویژه که اولمرت و عباس از نظر من ضعیف‌تر از آن هستند که بتوانند به سازشهای سختی که لازمه صلح است تن بدهند. زیرا هر دوی آنها از پایگاه مردمی درون جامعه خودشان بی‌بهره هستند، مشروعیت مردمی و سیاسی ندارند و نماینده واقعی مردمشان نیستند؛ مثلاً اولمرت پس از گزارش «کمیته وینوگراد» با یک سال تأخیر سرانجام در لبه پرتگاه ستون قرار گرفت و شکست جنگ 33 روزه لبنان بر ناکارآمدی اولمرت و ارتش اسراییل صحه گذاشت، بویژه که حذف حماس از این فرایند غیرممکن و غیرسازنده است، زیرا نوار غزه در کنترل حماس می‌باشد. علاوه‌بر آن دولت خودگردان فلسطینی که فتح آن را با نخست‌وزیری سالم فیاض کنترل و تأسیس نموده عملاً مرده و تلاشها برای بازگرداندن جان تازه به این گروه اتلاف وقت است. درست است که در کنفرانس آناپولیس زربافت اجتماعی تا اشاعه اسلام بنیادگرایانه و نیز چگونگی فروش تسلیحات به کشورهای عربی مورد بحث قرار گرفت و بوش در سفر به خاورمیانه با شعارهای ضدایرانی بازار مکاره‌ای از سلاحهای آمریکایی را در کشورهای عربی به همراه انداخت، اما آن‌چه که متأسفانه هرگز مدنظر قرار نگرفت، مشکلات ساختاری ملت فلسطین به‌عنوان کانون تحولات خاورمیانه و نیز اصلاحات در این کشورها بود.

نتایج ضعیف تلاش بوش برای تشویق اصلاحات دموکراتیک نشان از پایان دیپلماسی یکسویه آمریکا در جهت حمایت بی‌چون و چرای او از رژیمهای مستبد عرب منطقه دارد پس جانشین بوش چه جمهوریخواه باشد و چه دموکرات، همچنان با این روش در بن بست قرار خواهد گرفت. افزایش جمعیت خاورمیانه از 430 میلیون فعلی به 720 میلیون نفر در سالهای آینده موج فزاینده بیکاری و فقر و فاصله طبقاتی نمی‌تواند آمریکا را از این گرداب ناخواسته به راحتی خلاص نماید.

بنابراین اجلاس آناپولیس فرصت تلف‌شده‌ای بود که «آنتونی کوردزمن» متخصص و کارشناس خاورمیانه در مرکز مطالعات بین‌المللی و استراتژیک درباره آن گفته‌است: آمریکا یک مسابقه تسلیحاتی نو را آغاز و تمام شعارهای صلح‌طلبانه را فدای حجم وسیع فروش سلاح به کشورهای منطقه نمود، که با درآمد دو تریلیون دلاری اعراب از نفت و گاز، فروش نظامی آمریکا به این کشورها، به 50 تا 100 درصد بیشتر از چهار سال پیش می‌رسد که سعودیها با دریافت زره پوشها، نفربرها، تفنگهای خودکار و خمپاره‌اندازهای یدکی و پنج سیستم کنترل و فرماندهی و پیش‌هشدار به ارزش چهارصد میلیون دلار پیشگام شده‌اند. اماراتیها امیدوار به خرید 900 موشک «هلی فایر» و 300 جنگ‌افزار انفجاری برای استفاده در بالگردهای آمریکایی خود بوده و تانکهای «تاو» به تعداد 106 فقره است. همچنین کویت یک بسته نظامی متشکل از 3500 موشک تاو به ارزش 338 میلیون دلار را دریافت می‌کند. سهم امارات دریافت سیستم دفاع موشکی پاتریوت 3 به ارزش 9 میلیارد دلار با شش واحد آتشبار، ده دستگاه رادار و پانصد موشک است.

گفتنی است، در این میان پیشنهاد خرید موشکهای 3-PAC، کیتهای ارتقادهنده موشکی و رادارهای همراه سیستم دفاع ضدموشکی پاتریوت به ارزش 3/1 میلیارد دلار به کویت ارایه شده‌است. اکنون آمریکاییها با شکست سیاسی و فروش نظامی به‌ظاهر موفق در بازارهای خاورمیانه و غوطه‌ور در مشکلات خاورمیانه شده و هرگز خروجی آبرومندانه از آن متصور نیست. نه عراق، نه افغانستان، نه لبنان، نه فلسطین و نه ایران هسته‌ای و ملتهای مسلمان هیچکدام به آمریکا اجازه کوچکترین تحرکی را هر چند صوری نخواهند داد تا بتواند خود را پیروز میدان خاورمیانه بداند.