وزیر امور خارجه اظهار داشت: "بازی برد - برد اگر چه در عمل بسیار سخت است ولی محال نیست و در هر صورت چه در تداوم و استمرار و چه در عمق و ریشه پایدار تر است. ما در خلیج فارس به دنبال یک همکاری مشترک با برادران خود در آن سوی آبها هستیم".
منوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان صبح دیروز دوشنبه در مراسم افتتاحیه هجدهمین کنفرانس بین المللی خلیجفارس طی سخنانی ضمن خیرمقدم به میهمانان شرکتکننده در این همایش گفت: "برای اینجانب مایه مسرت است که دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه در طول نزدیک ربع قرن از فعالیتهای مطالعاتی و پژوهشی خود هیجده کنفرانس بین المللی پیرامون خلیج فارس برگزار کرده است. این امر پیش از هر امری نشانگر اهمیتی است که وزارت امور خارجه و جمهوری اسلامی ایران برای این منطقه قائل است".
متکی افزود: "برگزاری همایشهای خلیجفارس در تهران و همایش سال جاری که به زمینههای ثبات، امنیت و همکاری منطقهای در خلیج فارس و موضوعات مهمی مانند مقابله با تهدیدات و چالشهای منطقهای، همکاریهای اقتصادی و تجاری منطقهای، زمینههای نوین همگرایی منطقهای، ثبات در عراق و نقش رسانهها در همکاریهای منطقهای اختصاص یافته است، مفر و مجال مناسبی برای گفت و شنود اندیشمندان، پژوهشگران و صاحب نظران حاضر در این جلسه فراهم ساخته و رهاوردهای ارزشمندی برای مردمان این حوزه در پی داشته و میتواند چشم اندازهای تازهای در افق همگرایی سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی منطقهای ترسیم کند".
وزیر امور خارجه کشورمان ادامه داد: "طرح ما همکاری در تمامی ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و امنیتی است؛ این مهم در پیشنهادهای دوازده گانه رئیس جمهور کشورمان در بیست و هشتمین اجلاس سران شورای همکاری خلیج فارس به روشنی بیان شد؛ از جمله میتوان به همکاری در زمینههای امنیتی، اقتصاد، انرژی، توریسم، مبادلات آموزشی، علمی، فناوری و پژوهشی، همکاری در صیانت از محیط زیست خلیج فارس و دریایی عمان، تامین آب و گاز مورد نیاز برادرانمان در جنوب خلیج فارس، سرمایه گذاری مشترک در منابع نفت و گاز به صورت دو و چند جانبه، لغو روادید و تسهیل رفت و آمد شهروندان اشاره کرد. هدف عالی جمهوری اسلامی در پس این پیشنهادات و حضور در اجلاس سران شورای همکاری و هر دعوتی ایجاد چارچوبی مرضی الطرفین برای همکاری و همگرایی است و این مهم در پیشنهادهای ریاست جمهوری خطاب به سران منطقه آمده است".
متکی با اشاره به اینکه خلیج فارس در تاریخ پر فراز و نشیب خود همواره از موقعیت برجستهای در فرهنگ، سیاست، اقتصاد و امنیت جهانی برخوردار بوده و اینک نیز در نخستین دهه سده بیست و یکم به بین المللیترین حوزه جغرافیای کره زمین تبدیل شده و شاهد روندهای کلان نوظهور و متنوعی است، خاطر نشان کرد: "در این رهگذر برخورداری از بیشترین حجم ذخایر انرژی و اهمیت جنبههای فرهنگی، اقتصادی، استراتژیک و ژئوپولتیک و جایگاه بیبدیل، خلیج فارس را در کانون توجه، نفوذ، مناقشه و رقابت قدرتهای فرامنطقهای قرار داده است. این وضعیت به موازات تحت الشعاع قرار دادن معادلات درون منطقهای، مانع تحقق تمام عیار منطق و همگرایی و همکاری منطقهای کشورهای خلیج فارس گشته است. وانگهی، حضور نظامی قدرتهای فرامنطقهای نه تنها گرهای از مسائل خلیج فارس نگشوده است بلکه بر عکس امنیتی کردن محیطی سیاسی شالوده مشکلات موجود را تشکیل داده و مانع از ترجمه امکانات این حوزه به سود مردمان آن گشته است. از این رو، قدرتهای فرامنطقهای همواره عامل اصلی ناامنی و بیثباتی خلیج فارس بودهاند".
به گفته وزیر خارجه بازسازی و احیای جایگاه تاریخی خلیج فارس در عرصههای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی و تبدیل این حوزه به بازیگر اثرگذار در معادلات منطقهای و بین المللی مستلزم شکلدهی به الگوی بومی تعامل، همکاری و همگرایی منطقهای بر مبنای امکانات و مقتضیات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی این حوزه مهم جغرافیایی میباشد. بدیهی است انگیزهها، عوامل و متغیرهائی مانند همسایگی و هم سرنوشتی، اشتراکات عمیق مذهبی و تمدنی، نزدیکی و پیوند متقابل و مستحکم فرهنگها و سنتها و میراثهای تاریخی ارزشمند ملل منطقه، نویدبخش آغاز فصل درخشان دیگری در تاریخ این حوزه و زمینه ساز تعامل و همسوئی منافع و مصالح کشورهای خلیج فارس علیرغم میل برخی خواهد بود".
وی افزود: "جمهوری اسلامی ایران در مقام پرجمعیتترین کشور خلیج فارس با موقعیت ژئواستراتژیک و جایگاه سیاسی، فرهنگی و تاریخی ممتاز و عامل پیوند حوزههای جغرافیایی شرق و غرب و شمال و جنوب برجستهترین قدرت و شاخصترین بازیگر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خلیج فارس محسوب میشود. به رغم تصویر سازیهای منفی و تکاپوی گسترده قدرتهای فرامنطقهای جهت انزوای جمهوری اسلامی ایران، کشور ما در مقام بازیگری فعال و صلح طلب با اقدامات مسئولانه خود همواره پیشتاز همگرایی و همکاری منطقهای بوده است. ایران همواره نقش برجستهای در حل و فصل مناقشات منطقهای ایفا نموده و در مقام کشوری صلح طلب از تغییر پارادایم سنتی ملهم از اهداف قدرتهای فرامنطقهای و شکل دهی به ساز و کارهای بومی سازی نظام امنیتی خلیج فارس مبنی بر همکاری و اعتماد سازی کشورهای این حوزه جانبداری میکند. نظر و عمل سیاست خلیج فارس جمهوری اسلامی ایران گواه بارز این خط مشی میباشد".
وزیر خارجه کشورمان خاطر نشان کرد: "به اعتقاد من کشورهای خلیج فارس از امکانات، توانمندیها و ظرفیتهای کافی و لازم برای ایفای نقش سازنده و برداشتن گامهای بلند جهت مدیریت موثر معادلات منطقه خود برخوردارند. منطقهگرایی از اولویتهای نخست سیاست منطقهای در آسیای جنوبی غربی و خلیج فارس به شمار میرود. منظر ایرانی منطقه گرایی، هم سرنوشتی بر مبنای اشتراکات فرهنگی را رهآموز توسعه اقتصادی و ثبات سیاسی منطقه قلمداد مینماید".
منوچهر متکی تاکید کرد: "ما در آن سوی آبها به دنبال برادرانمان هستیم، برادرانی که سرنوشت مشترکی با آنها داریم. ما در آبهای خلیج فارس به همراه آنها در درون قایق واحدی نشستهایم و به سوی مقصد و مقصود واحدی در حرکتیم و یا به عبارت بهتر همکاری و همراهی ما در این تعامل نه تنها مفید بلکه ضرورت است".
وی افزود: "البته ما همسایگان خودمان را انتخاب نکردهایم، آنها نیز ما را انتخاب نکردهاند دست تقدیر ما را در کنار هم قرار داده است، ولی زندگی خوب و توام با امنیت و رفاه برای ملتها و نسلهای آینده دیگر تقدیر نیست و این مهم توسط دستهای خودمان قابل تحصیل است و باید در این راه بکوشیم و معادلهای را برقرار سازیم که در آن هیچ طرفی با هر عده و عدهای بازندهای معرفی نشود".
متکی گفت: "بازی برد - برد اگر چه در عمل بسیار سخت است ولی محال نیست و در هر صورت چه در تداوم و استمرار و چه در عمق و ریشه پایدار تر است. ما در خلیج فارس به دنبال یک همکاری مشترک با برادران خود در آن سوی آبها هستیم. ما با همدیگر همسایهایم، ما امت واحدی هستیم، تاریخ مشترک، دین مشترک، تمدن مشترک و از همه مهم تر آمال، آرزوها و آِینده مشترکی داریم، اگر از ما سوال کنند قبله شما کجاست؟ بیدرنگ آن سوی آبها را نشانه میرویم، درست همانجایی که قبله دیگر ملتهای منطقهای است و هدف ما در برپایی این کنفرانس ها برای دعوتها و استقبالها است".
متکی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران همکاری و همگرائی منطقهای در خلیج فارس را درصدد اولویتهای سیاست خارجی خود قرار داده است، گفت: "کشورهای خلیج فارس میتوانند با طراحی الگوی بومی، زمینههای تحقق آن را فراهم ساخته و در جهتدهی به معادلات این منطقه و ارتقای جایگاه بینالمللی آن نقش محوری ایفاء نمایند. سفرهای متعدد مقامات جمهوری اسلامی ایران به جنوب خلیج فارس و دعوت از مسئولان این کشورها جهت بازدید از کشورمان هدفش ارتقای سطح همکاریهاست نه توقع داریم در این همکاری حقوق شما تضییع شود و نه توقع داریم از ما چنین انتظاری داشته باشید، بلکه توقع ما یافتن راههای همکاری بیشتر میباشد به نحوی که منافع دو طرف را تامین کند، لذا پیشنهاد میکنیم منافع خود را به نحوی تعریف کنیم که مخل منافع سایر همسایگانمان نباشد و بلکه امنیت و رفاه و آسایش و ثبات را برای همه فراهم کند. هیچ یک از ما نمیتواند امنیت خودش را به تنهایی تضصمین کند. تجارب گذشته را نباید تکرار کنیم".
منوچهر متکی تصریح کرد: "امنیت در خلیج فارس تنها با دست مردان و زنان با کفایت منطقه تامین میشود، امنیت وارداتی معنی و مفهوم ندارد، امنیت نیابتی شکست خورده است".
وی گفت: "امنیت نظامی متکی به سلاح و عناد نظامی ابرقدرتها، اختلاف، اشغال، ناامنی، برادر کشی و غارت ذخایر نسلهای امروز و آینده فرزندان این منطقه را به همراه داشته است. راهی که در طول سالهای گذشته در امنیت وارداتی و حضور نیرو و سلاح نظامی بیگانه و امنیت نیابتی پیموده شد، نه تنها امنیت را به همراه نیاورد بلکه به ناامنی و کشتار و غارت بیشتر منتهی شد و این تجربه قابل تکرار نیست. نه با روشهای گذشته و نه با پیمان های بلندمدت و نمونههای جدید که جز استمرار اشغال و استمرار غارت و استمرار زیر پا گذاشتن استقلال و آزادی و حرمت انسانی چیزی دیگری به همراه نخواهد داشت".
متکی اضافه کرد: "با توجه به تحول مفهوم امنیت در پرتو رخدادهای اخیر، امنیت مشارکتی متشکل از بازیگران کشورهای هر حوزه و منطقه به یک پارادیم غالب تبدیل شده است، از این رو بایستی گفتمان تازهای در خصوص ترتیبات امنیت خلیج فارس شکل گیرد به نحوی که معادلههای گذشته مبتنی بر حضور بیگانگان و مستثنی ساختن برخی کشورهای عمده به سود تحولات جاری نظیر استراتژی امنیتی آمریکا مبتنی بر تهدید سازی ساختگی برای تسلط بر کشورهای حوزه خلیج فارس و متحول گردد".
وی اظهار داشت: "هم اکنون زمینههای بسیار مساعد برای شکلگیری اتحادیههای اقتصادی - سیاسی و امنیتی در حوزه خلیج فارس مهیا است و تجربه تلاشهای معطوف به برقراری صلح و ثبات از سوی جمهوری اسلامی ایران در حوزههای منطقهای پیرامون خود نشانگر آن است که ایران میتواند سکان اصلی امنیت و ثبات در منطقه خلیج فارس باشد. در صورت کاهش تحریکات خارجی و رفع تلاش بیگانگان برای بیمآفرینی به منظور فروش تسلیحات خود در این منطقه، کشورهای حوزه خلیجه فارس به دلیل همگونیهای مذهبی و اجتماعی خود آمادگی لازم برای شکل دادن به ترتیبات همکاری جویانه در این حوزه و تقبل مسئولیت برقراری ثبات و امنیت درون جوش در این حوزه را دارا هستند".
وزیر امور خارجه یادآور شد: "جمهوری اسلامی ایران همچنین از تمایل کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس جهت استفاده از فناوری صلح آمیز هستهای برای تولید انرژی استقبال کرده و آمادگی خود را به منظور همکاری و انتقال تجربیات به کشورهای همسایه خود اعلام داشته است. ابراز تمایل کشورهای عضو شورا به استفاده از انرژی هستهای دلیلی بر حقانیت جمهوری اسلامی ایران برای بهره گیری از فناوری صلح آمیز هستهای میباشد زیرا کشورهای غربی همواره در برنامه هستهای ایران به این دلیل که دارای ذخایر فسیلی است شبهه وارد کرده و آن را برای اهداف نظامی معرفی میکنند".
متکی تصریح کرد: "در حالی که کشورهای شورای همکاری که دارای منافع عظیم انرژی فسیلی از قبیل نفت و گاز بوده با تلاشهای به این واقعیت پی بردهاند که این منابع در آینده نه چندان دور به اتمام خواهد رسید. همچنان که بهرهمندی نیروگاه بوشهر از آخرین تاسیسات ایمنی و استانداردهای بینالمللی هستهای میتواند الگو قرار گیرد.
جمهوری اسلامی ایران بر اساس اعتقادات دینی و انسانی خود موضوع عاریسازی منطقهای خاورمیانه از سلاحهای کشتار جمعی به ویژه سلاح اتمی را مخربترین نوع سلاحهای کشتار جمعی است مطرح کرده و بر همین اساس بر تعهدات بینالمللی و انسانی خود زیر نظر آژانس بینالمللی اتمی برنامههای هستهای خود را پیگیری خواهد کرد.
منوچهر متکی گفت: "اکنون تلاشهائی برای دامن زدن به نگرانیهای تصنعی در رابطه با فعالیت صلح آمیز هستهای ایران از سوئی برخی از کشورهای فرا منطقهای با هدف تحت تاثیر قرار دادن مناسبات دوستانه ایران با همسایگان خود در حال انجام است". وی اضافه کرد: "ما معتقدیم هدف از اینگونه القائات از سوی کشورهای مزبور صرفا ادامه فشارهای سیاسی در چارچوب سیاست محروم سازی ملت ایران و ملتهای منطقهای از حقوق مشروع خود و ایجاد و افزایش تنش بدگمانی میان کشورهای منطقه و دور نگاه داشتن آنها از دستیابی به این فناوری پیشرفته میباشد لذا امیدواریم رهبران و مسئولین کشورهای همسایه ما در خلیج فارس توجه شایستهای به این واقعیت نمایند".
وزیر امور خارجه در پایان گفت: "شاید برخی پیشنهاد فوق الذکر را در برابر طمع قدرتهای بزرگ، درخواستهای ناممکن معرفی کنند، ولی در طول سالهای گذشته تجربه ثابت کرده است که همکاریهای منطقهای میتواند به اشغال پایان دهد و صهیونیستهای اشغالگر را به عقب رانده و اشغالگران آمریکایی را با مشکل جدی مواجه نماید، بنابراین پس از ایمان به خدای قادر متعال باید دست در دست یکدیگر برای آبادانی، پیشرفت، ثبات و امنیت برای نسلهای امروز و فردای خود به تلاش برخیزیم و نه از ملامت ملامت کنندگان بهراسیم و نه از آیات یاس آنها مایوس شویم".