مذاکره در فضاى بدبینى

* جناب حبش، نخستین سؤالى که در پى میانجیگرى ترکیه و تشکیل جلسه مذاکره سوریه و اسرائیل مطرح شده، این است که ایده و پیشنهاد این مذاکره از چه زمانى و با چه شرایطى به دمشق ارائه شد؟
**براى روشن شدن ابعاد این قضیه لازم است اشاره اى به گذشته داشته باشیم. مذاکرات سوریه و اسرائیل ۱۵ سال پیش با نظارت و اطلاع جامعه جهانى شروع شد که آن روز نمایندگان امریکا و روسیه (اتحاد جماهیر شوروى سابق) نیز در عرصه مذاکره حضور داشتند. در آنجا دو قدرت ضمانت هایى براى برقرارى صلح در منطقه ارائه کردند. این ضمانت ها از سوى اسحاق رابین پذیرفته شد و رابین به امریکایى ها وعده داد که این شروط را اجرا کند، اما صهیونیست ها اسحاق رابین را کشتند. بدین ترتیب بود که آنها فرصت صلح در منطقه را از بین بردند. در مرحله جدید نیز ترکیه میانجیگرى خود را با هدف میانجیگران سابق شروع کرد. اما ضمانت هاى ارائه شده از سوى اسرائیل کافى نیست. به همین دلیل میان ما و اسرائیل به صورت مستقیم مذاکراتى وجود ندارد و تنها با وساطت ترکیه پیام ها میان ما و اسرائیل رد و بدل مى شود. سوریه تاکنون وارد مذاکرات مستقیم با اسرائیل نشده و تا وقتى که اسرائیل ضمانت هاى واقعى ندهد، مذاکرات مستقیمى میان ما و آنها صورت نخواهد گرفت.
* ضمانت‌هاى مورد نظر شما شامل چه مواردى است؟
**تضمین هایى که ما مى خواهیم، عبارت است از: برگرداندن سرزمین اشغالى جولان و رفع ظلم از فلسطینى ها.
* گفته مى شد که اسرائیلى ها قبل از حضور در صحنه مذاکرات شروطى را مطرح کرده اند که از جمله مطالبات تغییر در سیاست است. شروط شما براى مذاکره چه بوده است ؟
**من تنها نماینده سوریه نیستم و نمى توانم از طرف دولت و مسئولان دمشق اظهار نظر کنم، اما به عنوان نماینده مردم سوریه معتقدم که سورى ها فقط به آزادى سرزمین اشغال شده شان مى اندیشند و مردم سوریه سازش را فقط بر اساس عدالت و احقاق حقوق شان مى خواهند و هرگز زیر بار حرف زور نخواهند رفت.
*برخى منابع آگاه گفته اند که دور آینده مذاکرات ممکن است در خارج ترکیه و در سطح بالاتر و بر پایه موضوعات جدید انجام شود. در صورت مذاکره مستقیم، چه موضوعاتى را مطرح خواهید کرد؟
**خواسته هاى سوریه بر همگان آشکار است. ۱) پایان اشغال، ۲) بازگشت آوارگان. این خواسته ها از ۴۰ سال قبل تاکنون تغییرى نکرده و به همان صورت نیز باقى خواهد بود. ما از میانجیگران ترکیه نیز مى خواهیم که این خواسته ملى سورى ها را بى پروا به اسرائیل منتقل کنند. اسرائیل باید شروط ما درباره صلح عادلانه و فراگیر در منطقه را بپذیرد.
* در این مدت بسیارى از دولت ها و شخصیت هاى سیاسى از جمله سیاستمداران فرانسه و امریکا براى میانجیگرى بین شما و اسرائیل ابراز علاقه کرده بودند، چگونه شد که سوریه فقط به میانجیگرى ترکیه براى آغاز مذاکرات چراغ سبز نشان داد؟
**به نظرم مى رسد که این تصمیم به موقعیت ویژه دولت ترکیه بر مى گردد. آنکارا و دمشق داراى روابط گسترده اى هستند. رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه دوست سوریه است و سوریه به ترکیه و سران عدالت و توسعه اعتماد دارد و از سوى دیگر ترکیه با اسرائیل روابطى دارد. طرف اسرائیلى نیز به این جمعبندى رسیده که از روابط سنتى خویش با آنکارا در این زمینه بهره بگیرد.
* مذاکرات سوریه و اسرائیل در شرایطى آغاز شد که روابط سرد دمشق با برخى طرف هاى غربى بویژه فرانسه متحول شد یا آن که شاهد نزدیکى دوباره لبنان و سوریه هستیم. این تحولات على رغم بازتاب مثبت اش در خاورمیانه با واکنش هاى مخالف هم در برخى محافل عربى روبه رو شده. آیا مذاکرات شما با اسرائیل تأثیرى خاص بر موازنه قدرت یا رابطه اعراب خواهد داشت؟
**نه، یقیناً تأثیرى نخواهد داشت. ما با همه اعراب همکارى و دوستى خویش را حفظ کرده ایم. از طرفى همه محافل عربى مى دانند در پى صلحى عادلانه هستیم و گفت و گوهاى ما با اسرائیل با هدف برگرداندن زمین هاى خودمان جریان دارد. سوریه روش مذاکره به قصد امتیازدهى را قبول ندارد. دستیابى ما به حقوق تاریخى مان در آزادى اراضى اشغالى کشورمان به نفع همه اعراب خواهد بود.
* در حالى که چند دور مذاکرات سوریه و اسرائیل در گذشته با ناکامى روبه رو شده، چه میزان به این دور خوشبین هستید؟
**همین جا تأکید مى کنم که اطمینانى به صهیونیست ها نداریم، زیرا آنها گفت و گوهاى پیشین را ناکام گذاشتند و هیچ تضمینى نیست که در مذاکرات جارى نیز بازى گذشته خویش را تکرار نکنند.
با ملاحظه همان تجربه هاى گذشته است که مذاکرات امروز جنبه غیر مستقیم دارد.
* برخى از محافل صهیونیستى و غربى مدعى شده اند که ورود سوریه به این مذاکرات در همپیمانى آن با ایران تأثیر خواهد گذاشت. نظر شما چیست ؟
**در مورد روابط سوریه و ایران باید بگویم که ما پیوندهاى مستحکمى با تهران داریم که سفر اخیر وزیر دفاع سوریه به ایران و انبوه دیدارها و توافقات مؤید این ادعاست.
روابط تهران و دمشق بر مبناى یک تفکر مشترک شکل گرفته است، این اندیشه مشترک همان رابطه آنها با ملت فلسطین و ضدیت با سیاست سلطه و زور است. بنابراین مناسبات تهران و دمشق خلل ناپذیر است، کما این که در گذشته نیز تجربه شده که مذاکرات غیر مستقیم سورى ها با نمایندگان رژیم صهیونیستى هیچ عوارضى براى روابط ما و جمهورى اسلامى در پى نداشت، به این دلیل پیوند ما بر اساس عدالت و حق طلبى بسته شده است.